Vì sao Trung Quốc nhập khẩu vàng ở mức kỷ lục?

Người dân chọn mua trang sức vàng tại cửa hàng ở Chiết Giang, Trung Quốc. Ảnh: THX/TTXVN

Theo truyền thông Mỹ ngày 11/10, làn sóng mua vàng này phản ánh nỗ lực của Trung Quốc nhằm giảm phụ thuộc vào đồng USD. Các nhà phân tích dự báo nhu cầu vàng sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn.

Theo số liệu của Cục Quản lý Ngoại hối Nhà nước Trung Quốc, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) đã bổ sung khoảng 23 tấn vàng trong tháng 9, mức mua ròng theo tháng lớn nhất trong gần 3 năm. Động thái này kéo dài chuỗi mua vàng liên tiếp dài nhất kể từ ít nhất năm 2015.

Các hộ gia đình và doanh nghiệp Trung Quốc đang tìm đến vàng để làm tài sản trú ẩn an toàn. Theo số liệu hải quan, trong 8 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc đã chi mức kỷ lục 158,8 tỷ USD để nhập khẩu hơn 1.000 tấn vàng. Con số này vượt xa mức 96,5 tỷ USD và 886 tấn của cả năm 2025.

Theo ông Aakash Doshi, Trưởng bộ phận chiến lược vàng tại Công ty Quản lý đầu tư State Street, lượng vàng nhập khẩu phục vụ nhu cầu tiêu dùng của Trung Quốc đã đạt mức kỷ lục trong 8 tháng đầu năm nay. Ông Doshi cho biết mức chênh lệch giá vàng trên thị trường trong nước tăng mạnh cho thấy nhu cầu theo mùa trong mùa đông đang gia tăng.

Hoạt động tích trữ vàng diễn ra trong bối cảnh giá vàng giảm. Giá kim loại quý này đã giảm hơn 8% trong tháng 9, xuống khoảng 4.176 USD/ounce, sau khi lập kỷ lục trên 5.500 USD/ounce hồi tháng 1.

Ông Doshi dự báo giá vàng sẽ tăng lên mức 4.750-5.500 USD/ounce vào cuối quý I/2027 nhờ nhu cầu vững chắc.

Theo ông Carsten Menke, nhà phân tích tại tập đoàn Julius Baer, động cơ chính thúc đẩy PBOC mua vàng mang tính chính trị. Ông đề cập đến việc đồng USD bị sử dụng làm công cụ gây sức ép và mong muốn giảm sử dụng trái phiếu kho bạc Mỹ để làm tài sản dự trữ.

Các chính phủ phương Tây đã phong tỏa tài sản của Ngân hàng Trung ương Nga sau khi Nga triển khai chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022. Động thái này cho thấy dự trữ ngoại hối được nắm giữ ở nước ngoài có thể bị hạn chế tiếp cận khi căng thẳng địa chính trị gia tăng, trong khi vàng được lưu trữ trong các kho dự trữ của chính quốc gia sở hữu sẽ không phải đối mặt với rủi ro tương tự.

Trung Quốc đã giảm lượng trái phiếu kho bạc Mỹ nắm giữ xuống mức thấp nhất trong 18 năm, còn 618 tỷ USD vào tháng 7. Động thái này diễn ra khi Trung Quốc tiếp tục đa dạng hóa dự trữ ngoại hối.

Nhu cầu vàng tại Trung Quốc còn tăng nhờ vai trò tài sản trú ẩn an toàn của kim loại quý này. Lo ngại về tình trạng kinh tế thiếu ổn định, người tiêu dùng Trung Quốc đang tăng cường mua vàng trang sức, vàng miếng và tiền vàng.

Các nhà đầu tư trong nước có ít lựa chọn thay thế. Thị trường bất động sản, vốn từng là kênh tích lũy tài sản chủ yếu của các hộ gia đình, đang sa sút kéo dài nhiều năm. Chỉ số CSI 300 chuẩn của thị trường chứng khoán Trung Quốc giảm khoảng 8% từ đầu năm đến nay, trong khi chỉ số S&P 500 của Mỹ tăng 13%. Lợi suất tiền gửi ngân hàng và trái phiếu cũng giảm trong bối cảnh nhu cầu vay vốn ảm đạm. Lợi suất trái phiếu chính phủ Trung Quốc kỳ hạn 1 năm giảm xuống khoảng 1,2%, so với mức khoảng 4,46% tại Mỹ.

Ông Ole Hansen, Trưởng bộ phận chiến lược hàng hóa tại Ngân hàng Saxo, nhận định chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng tại Trung Quốc thấp hơn nhiều so với tại các thị trường phương Tây.

Theo ông Menke, một điều góp phần thúc đẩy làn sóng mua vàng chưa từng có là Trung Quốc có kế hoạch phát triển thị trường vàng trong nước sâu rộng hơn, qua đó khiến nước này cần bổ sung lượng vàng dự trữ. Ông ước tính đến cuối tháng 8, ngân hàng trung ương nước này đã mua khoảng 190 tấn vàng trong năm nay, trong đó có 110 tấn chưa được công bố.

Nhu cầu vàng của Trung Quốc đã giúp giá kim loại quý này trụ vững trước những sức ép vốn có thể khiến giá giảm sâu hơn, trong bối cảnh lợi suất tại Mỹ duy trì ở mức cao, hạn chế nhu cầu đối với một tài sản không sinh lãi như vàng. Thông thường, giá vàng có xu hướng giảm khi lãi suất tăng.

Bà Ewa Manthey, chiến lược gia hàng hóa tại Ngân hàng ING, nhận định hoạt động mua vàng của Trung Quốc đã trở thành nguồn hỗ trợ mang tính cơ cấu quan trọng đối với giá vàng. Bà cho biết các ngân hàng trung ương mua vàng với mục tiêu dài hạn và ít nhạy cảm với biến động giá hơn các nhà đầu tư cá nhân.

Đồng quan điểm, ông Menke lưu ý rằng giá vàng vẫn duy trì trên mức hồi mùa hè, mặc dù kỳ vọng về lãi suất và lợi suất trái phiếu đã tăng mạnh hơn. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã phát tín hiệu có thể tăng lãi suất thêm một lần nữa trong năm 2026.

Theo Hội đồng Vàng Thế giới, Trung Quốc hiện là quốc gia nắm giữ vàng dự trữ lớn thứ năm thế giới, có 2.387 tấn tính đến tháng 8, chưa bằng một phần ba lượng vàng dự trữ của Mỹ.

Theo ông Hansen, nhu cầu vàng có thể suy yếu nếu niềm tin vào thị trường bất động sản và chứng khoán Trung Quốc được khôi phục. Ngoài ra, đồng nhân dân tệ suy yếu khiến vàng trở nên đắt đỏ hơn trong nước, hoặc lãi suất tăng làm tiền gửi ngân hàng hấp dẫn hơn, cũng có thể kìm hãm nhu cầu.

Ông Hansen cho rằng sẽ có thay đổi lớn hơn nếu các ngân hàng trung ương không còn quan tâm đến việc đa dạng hóa dự trữ và căng thẳng địa chính trị dịu bớt. Tuy nhiên, ông nhận định hiện chưa có dấu hiệu nào cho thấy hai khả năng này sẽ sớm xảy ra.