Việc tu chỉnh Hiến chương cần hướng đến xây dựng một cơ chế quản trị phù hợp với thực tiễn phát triển

Thượng tọa Thích Đồng Thành, Ủy viên Hội đồng Trị sự, Phó Thường trực Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Gia Lai, Hiệu trưởng Trường Trung cấp Phật học Nguyên Thiều

Cần xây dựng các quy chế và hướng dẫn thực hiện Hiến chương thật cụ thể, thống nhất, dễ áp dụng

"Theo tôi, việc tu chỉnh Hiến chương không nên đơn thuần là điều chỉnh cơ cấu tổ chức, mà cần hướng đến xây dựng một cơ chế quản trị phù hợp với thực tiễn phát triển. Trong đó, ba nội dung cần được quan tâm: Cần phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm và mối quan hệ giữa Trung ương, Ban Trị sự tỉnh, thành phố và tổ chức Giáo hội cấp cơ sở; Tăng cường phân cấp, phân quyền, tạo điều kiện để địa phương chủ động giải quyết công việc thuộc thẩm quyền, đồng thời bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của Trung ương Giáo hội; Xây dựng cơ chế kiểm tra, giám sát, đánh giá và trách nhiệm giải trình rõ ràng.

Trong quá trình triển khai, cần xây dựng các quy chế và hướng dẫn thực hiện Hiến chương thật cụ thể, thống nhất, dễ áp dụng. Đặc biệt, khi địa bàn quản lý được mở rộng sau sáp nhập, Trung ương cần quan tâm xây dựng cơ chế điều phối phù hợp với những địa phương có số lượng tự viện lớn, địa hình trải rộng và điều kiện sinh hoạt Phật giáo đa dạng.

Về việc quản lý Tăng Ni và tự viện, theo tôi, cần xây dựng hệ thống dữ liệu thống nhất về Tăng Ni và tự viện trong toàn quốc, bảo đảm thông tin chính xác, được cập nhật thường xuyên và sử dụng đúng mục đích. Việc quản lý phải gắn với quá trình xuất gia, thọ giới, an cư, tu học, bổ nhiệm trụ trì và thực hiện các Phật sự.

Việc tinh gọn tổ chức phải đi đôi với nâng cao chất lượng hoạt động. Khuyến khích sự tham gia của đội ngũ Tăng Ni trẻ được đào tạo bài bản, cần tránh tình trạng một người đảm nhiệm quá nhiều chức vụ, dẫn đến hạn chế thời gian, năng lực và hiệu quả thực hiện.

Bên cạnh đó, rất mong Giáo hội xây dựng chương trình quy hoạch, phát hiện và đào tạo nhân sự kế thừa, tạo điều kiện cho đội ngũ Tăng Ni trẻ có thực học, thực tu và thực tài tham gia đảm nhiệm những nhiệm vụ phù hợp. Chúng ta có thể xây dựng một chiến lược giáo dục Phật giáo lâu dài, từ các trường Trung cấp Phật học đến các Học viện Phật giáo, kết hợp hài hòa giữa đạo học và thế học.

Mong rằng Giáo hội sẽ từng bước hình thành một mô hình quản trị hiện đại, nhưng vẫn giữ vững những giá trị truyền thống và bản sắc đặc thù của Phật giáo Việt Nam trên tinh thần: Lấy Giới luật để xây dựng kỷ cương, lấy trí tuệ để thực hiện đổi mới, lấy trách nhiệm để nâng cao hiệu lực và lấy lợi ích của Đạo pháp, cộng đồng để đánh giá hiệu quả”.

Phát huy tinh thần nhập thế, hoằng dương Phật pháp và xây dựng Giáo hội trong thời đại công nghệ số

“Nhìn lại chặng đường 45 năm hình thành và phát triển, chúng ta có quyền trân trọng những thành tựu mà GHPGVN đã đạt được. Tuy nhiên, theo tôi, giá trị của việc nhìn lại lịch sử không chỉ nằm ở chỗ ghi nhận những thành tựu đã đạt được, mà còn ở việc nhận diện những yêu cầu của tương lai.

Giáo hội nhiệm kỳ mới cần xây dựng những chương trình hoằng pháp có tính chuyên đề, có phương pháp giáo dục phù hợp với từng đối tượng và có khả năng đánh giá hiệu quả thực tiễn. Bên cạnh những pháp hội truyền thống, cần phát triển các thư viện Phật học điện tử, những khóa học trực tuyến,… Hoằng pháp trong thời đại số phải kết hợp được ba yếu tố: chính xác về giáo lý, hiện đại về phương pháp và thiết thực đối với đời sống.

Cần nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong việc tra cứu kinh điển, dịch thuật, bảo tồn tư liệu Phật học và hỗ trợ hoạt động giáo dục, nghiên cứu, hoằng pháp (có thể thành lập hoặc giao nhiệm vụ cho một bộ phận chuyên môn có khả năng nghiên cứu, thẩm định và hướng dẫn ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo vào các hoạt động Phật sự).

Phương thức tiếp cận thông tin của thế hệ trẻ đang có những thay đổi căn bản. Nếu hoạt động hoằng pháp không thích ứng với những thay đổi ấy, chúng ta sẽ khó phát huy hết khả năng tiếp cận và truyền trao những giá trị cốt lõi của Phật giáo.

Giáo hội cần xây dựng một chiến lược truyền thông Phật giáo hiện đại, có định hướng, có chất lượng học thuật và có khả năng tiếp cận những đối tượng khác nhau, đặc biệt là các chương trình đối thoại và những sản phẩm truyền thông có giá trị giáo dục.

Phát huy vai trò của Phật giáo trong xây dựng đạo đức xã hội, bảo vệ môi trường và chăm sóc sức khỏe tinh thần. Đặc biệt, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu cần được xác định là một trong những nội dung quan trọng của Phật sự nhập thế. Chúng ta có thể xây dựng những mô hình tự viện xanh, trường Phật học xanh, tổ chức các khóa tu hạn chế rác thải nhựa, giáo dục thanh thiếu niên ý thức bảo vệ môi trường và phát huy tinh thần sống giản dị, tiết kiệm, có trách nhiệm với thiên nhiên.

Và trong thời đại toàn cầu hóa, bên cạnh việc giữ gìn bản sắc truyền thống, Giáo hội cần chủ động hội nhập và phát huy những giá trị của Phật giáo Việt Nam trên trường quốc tế. Cần đầu tư có chiều sâu cho công tác phiên dịch kinh điển, nghiên cứu học thuật, bảo tồn di sản văn hóa Phật giáo và xây dựng những công trình nghiên cứu có giá trị”.