Viện kiểm sát xác định Chủ tịch Tập đoàn Thiên Minh Đức giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu

Trực tiếp chỉ đạo cấp dưới thực hiện hành vi phạm tội

Sáng 3/11, ngày làm việc thứ hai phiên tòa xét xử sơ thẩm bị cáo Chu Thị Thành, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Thiên Minh Đức (Công ty Thiên Minh Đức) cùng 22 bị cáo chuyển sang phần tranh luận. Đại diện VKSND TP Hà Nội thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa đã công bố bản luận tội, đánh giá toàn diện hành vi phạm tội và phân hóa trách nhiệm hình sự đối với từng bị cáo.

 Đại diện VKSND TP Hà Nội công bố bản luận tội các bị cáo tại phiên tòa.

Theo đại diện Viện kiểm sát, Công ty Thiên Minh Đức là doanh nghiệp được cấp phép kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu xăng dầu. Từ năm 2021, doanh nghiệp này hoạt động với tư cách thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu. Theo quy định, thương nhân đầu mối có trách nhiệm trích lập, quản lý và sử dụng Quỹ bình ổn giá (BOG) xăng dầu theo đúng mục đích, chỉ được chi sử dụng quỹ theo thông báo điều hành giá xăng dầu của cơ quan có thẩm quyền.

Tuy nhiên, sau khi được cấp phép, bị cáo Chu Thị Thành đã lợi dụng cơ chế trích lập Quỹ BOG theo từng kỳ điều hành giá để chỉ đạo các Phó Tổng Giám đốc, Kế toán trưởng và Trưởng phòng kinh doanh thực hiện việc bán xăng dầu không xuất hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT), sau đó xuất bán hóa đơn khống nhằm chiếm đoạt tiền từ Quỹ BOG và thu lợi bất chính.

Cụ thể, Chu Thị Thành chỉ đạo cấp dưới tìm kiếm khách hàng có quan hệ mua bán xăng dầu từ trước, thỏa thuận bán hàng không xuất hóa đơn với giá thấp hơn giá bán có hóa đơn. Mục đích của việc này là thu tiền ngay để đầu tư vào các dự án của công ty, đồng thời không phải trích lập Quỹ BOG tại những thời điểm mức trích lập cao.

Sau đó, các bị cáo tiếp tục tìm khách hàng có nhu cầu mua hóa đơn khống vào thời điểm được chi sử dụng Quỹ BOG hoặc có mức trích lập thấp, qua đó hợp thức hóa lượng xăng dầu đã bán, đồng thời thu phí bán hóa đơn từ 300 - 500 đồng/lít.

Theo bản luận tội, từ năm 2020 đến năm 2022, Công ty Thiên Minh Đức đã bán hơn 107 triệu lít xăng dầu cho 27 đơn vị và khách hàng vãng lai nhưng không xuất hóa đơn GTGT, không trích lập Quỹ BOG hơn 67,3 tỉ đồng.

Cùng thời gian, doanh nghiệp này xuất bán 153 hóa đơn khống cho 22 doanh nghiệp, tương ứng hơn 72 triệu lít xăng dầu, trị giá hơn 841,9 tỉ đồng, thu lợi bất chính hơn 20,6 tỉ đồng.

 Các bị cáo đứng nghe đại diện Viện kiểm sát công bố bản luận tội.

Ngoài ra, Công ty Thiên Minh Đức còn xuất 13 hóa đơn không đúng thời điểm bán hàng cho Công ty TNHH Vận tải Thương mại Thiên Phúc, qua đó sử dụng bất hợp pháp hơn 12,6 tỉ đồng từ Quỹ BOG.

Viện kiểm sát xác định, tổng số tiền Chu Thị Thành cùng đồng phạm chiếm đoạt từ Quỹ BOG là hơn 79,1 tỉ đồng, đồng thời thu lợi bất chính 20,6 tỉ đồng từ việc bán 153 hóa đơn GTGT khống.

Đánh giá vai trò của bị cáo Chu Thị Thành, đại diện Viện kiểm sát nhấn mạnh: "Bị cáo được xác định với vai trò chủ mưu, cầm đầu và phải có mức hình phạt nghiêm khắc hơn so với các bị cáo khác".

Theo Viện kiểm sát, Chu Thị Thành là người trực tiếp chỉ đạo cấp dưới thực hiện việc bán hàng không xuất hóa đơn, xuất hóa đơn khống nhằm chiếm đoạt tiền Quỹ BOG và thu lợi bất chính với số tiền đặc biệt lớn. Số tiền chiếm đoạt và thu lợi bất chính phần lớn được sử dụng để tăng vốn cho Công ty Thiên Minh Đức. Vì vậy, bị cáo Thành phải chịu trách nhiệm đối với toàn bộ số tiền chiếm đoạt và thu lợi bất chính. Đến thời điểm xét xử, bị cáo Chu Thị Thành cùng gia đình đã nộp khắc phục hậu quả hơn 99,1 tỉ đồng.

Phân hóa vai trò, làm rõ trách nhiệm của từng bị cáo

Đối với nhóm lãnh đạo, cán bộ Công ty Thiên Minh Đức, đại diện Viện kiểm sát xác định bị cáo Nguyễn Thị Bích Liên, Kế toán trưởng, giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức, thực hiện và hợp thức hóa các hoạt động kế toán liên quan đến hành vi phạm tội.

Theo đó, bị cáo Liên đã chỉ đạo nhân viên thu tiền bán xăng dầu không xuất hóa đơn bằng tiền mặt hoặc chuyển vào tài khoản cá nhân; tổ chức bán hóa đơn khống, hợp thức hóa dòng tiền và lập báo cáo Quỹ BOG không đúng thực tế. Viện kiểm sát đánh giá bị cáo Nguyễn Thị Bích Liên có vai trò thấp hơn Chu Thị Thành nhưng cao hơn các bị cáo còn lại trong nhóm.

Đối với hai Phó Tổng Giám đốc Lê Thanh An và Mai Anh Tuyên, Viện kiểm sát xác định các bị cáo trực tiếp chỉ đạo nhân viên tại những kho xăng dầu do mình phụ trách liên hệ khách hàng, bán hàng không xuất hóa đơn, bán hóa đơn khống và hợp thức hóa chứng từ.

Trong đó, Mai Anh Tuyên phụ trách kho Hoàng Huy (Hải Phòng), giúp sức thực hiện hành vi tham ô hơn 49,2 tỉ đồng và mua bán 48 hóa đơn khống, thu lợi bất chính hơn 14,3 tỉ đồng; Lê Thanh An phụ trách kho Nghi Thiết (Nghệ An), có hành vi giúp sức tham ô hơn 79,1 tỉ đồng và mua bán 153 hóa đơn khống, thu lợi bất chính hơn 20,6 tỉ đồng.

  Quang cảnh phiên tòa sáng 3/11.

Về việc phân hóa trách nhiệm hình sự, Viện kiểm sát nêu rõ: "Việc phân hoá vai trò của hai bị cáo dựa trên số lượng hóa đơn chứng từ và số tiền thu lợi bất chính ở các kho khác nhau". Trên cơ sở đó, Viện kiểm sát đánh giá mức hình phạt đối với Mai Anh Tuyên phải cao hơn Lê Thanh An.

Đối với Chu Đức Mạnh, Trưởng phòng kinh doanh, Viện kiểm sát xác định bị cáo trực tiếp chỉ đạo nhân viên liên hệ khách hàng, bán xăng dầu không xuất hóa đơn và bán hóa đơn khống tại kho Nghi Thiết. Bị cáo Mạnh giúp sức thực hiện hành vi tham ô hơn 17,2 tỉ đồng, mua bán 105 hóa đơn khống, thu lợi bất chính hơn 6,2 tỉ đồng.

Đáng chú ý, bị cáo Chu Đức Mạnh từng bị TAND TP Vinh, tỉnh Nghệ An tuyên phạt 25 triệu đồng về tội "Đánh bạc". Sau khi bản án có hiệu lực pháp luật, bị cáo tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội trong vụ án này. Vì vậy, Viện kiểm sát xác định bị cáo phải chịu tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự "tái phạm".

Đối với nhóm nhân viên thực hiện hành vi mua bán trái phép hóa đơn, Viện kiểm sát đánh giá các bị cáo là người làm công, hưởng lương, thực hiện theo sự chỉ đạo của cấp trên nên có vai trò thấp nhất trong nhóm bị cáo tại Công ty Thiên Minh Đức.

Viện kiểm sát đề nghị HĐXX xem xét áp dụng chính sách khoan hồng, trong đó có việc cho một số bị cáo hưởng án treo nhằm bảo đảm tính giáo dục, phòng ngừa.

Đề nghị áp dụng hình phạt cao nhất đối với Hà Ngọc Vinh

Bên cạnh nhóm tội phạm xảy ra tại Công ty Thiên Minh Đức, bản luận tội còn phân tích hành vi tham ô tài sản xảy ra tại PVOil Vũng Áng, liên quan đến hai bị cáo Hà Ngọc Vinh và Cao Bảo Ngọc.

Theo Viện kiểm sát, Hà Ngọc Vinh, nguyên Tổ trưởng Tổ Kế toán kho thuộc Phòng Tài chính kế toán PVOil Vũng Áng, đã lợi dụng nhiệm vụ, quyền hạn được giao và những sơ hở trong phần mềm kế toán để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản.

Bị cáo Vinh thỏa thuận bán xăng dầu không xuất hóa đơn cho Cao Bảo Ngọc với giá thấp hơn giá công bố từ 500 - 1.000 đồng/lít. Để che giấu hành vi, Vinh trực tiếp chỉnh sửa dữ liệu trên phần mềm kế toán Smart, lập khống lệnh điều chuyển hàng hóa và làm giả biên bản đối chiếu, xác nhận lượng hàng gửi kho nhằm đối phó với hoạt động kiểm toán.

 Các bị cáo đứng nghe đại diện Viện kiểm sát công bố bản luận tội.

Từ tháng 12/2016 đến ngày 14/4/2025, Hà Ngọc Vinh đã thực hiện 187 lần xuất bán xăng dầu không có hóa đơn GTGT cho Cao Bảo Ngọc, với tổng số hơn 5 triệu lít, trị giá hơn 94 tỉ đồng. Trong đó, Hà Ngọc Vinh chiếm hưởng hơn 89,3 tỉ đồng và sử dụng vào mục đích đánh bạc. Đến nay, bị cáo mới khắc phục được hơn 6,2 tỉ đồng.

Đại diện Viện kiểm sát xác định: "Bị cáo Hà Ngọc Vinh được xác định có vai trò chủ mưu, cầm đầu; trực tiếp thực hành với thủ đoạn chiếm đoạt tài sản tinh vi, số tiền hưởng lợi đặc biệt lớn và chỉ khắc phục được một phần nhỏ giá trị thiệt hại".

Từ đó, Viện kiểm sát đề nghị cần áp dụng hình phạt cao nhất đối với Hà Ngọc Vinh để bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, tương xứng với hành vi phạm tội.

Đối với Cao Bảo Ngọc, Viện kiểm sát xác định bị cáo giữ vai trò giúp sức, đã khắc phục toàn bộ số tiền chiết khấu hưởng lợi hơn 4,6 tỉ đồng và tự nguyện sử dụng hai bất động sản tại Quảng Trị để tiếp tục khắc phục hậu quả. Vì vậy, cần xem xét áp dụng quy định tại khoản 2 Điều 54 Bộ luật Hình sự đối với bị cáo.

Khẳng định truy tố có căn cứ, đúng pháp luật

Đối với nhóm bị cáo phạm tội "Trốn thuế", Viện kiểm sát xác định các bị cáo đã sử dụng hóa đơn khống để kê khai, trốn thuế với số tiền khác nhau, trong đó Cao Bảo Ngọc sử dụng 15 hóa đơn khống trị giá 179 tỉ đồng để trốn thuế hơn 24,2 tỉ đồng. Các bị cáo trong nhóm này đều đã khắc phục hậu quả. Viện kiểm sát đề nghị phân hóa hình phạt căn cứ vào số tiền trốn thuế của từng bị cáo.

 Các bị cáo đứng nghe đại diện Viện kiểm sát công bố bản luận tội.

Trong phần luận tội, đại diện Viện kiểm sát nhấn mạnh hành vi tham ô tài sản của các bị cáo là đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm tài sản Nhà nước. Hành vi mua bán trái phép hóa đơn được thực hiện với số lượng lớn, thu lợi bất chính số tiền đặc biệt lớn, cần xét xử nghiêm để răn đe và phòng ngừa chung.

Viện kiểm sát khẳng định, quá trình điều tra, truy tố và tại phiên tòa, Chu Thị Thành cùng 22 bị cáo đã thành khẩn khai nhận hành vi phạm tội. Lời khai của các bị cáo phù hợp với nhau và với các tài liệu, chứng cứ thu thập được. Do đó, đại diện VKSND TP Hà Nội khẳng định Cáo trạng của VKSND tối cao truy tố các bị cáo là "có căn cứ, đúng pháp luật".

Về tình tiết giảm nhẹ, Viện kiểm sát ghi nhận các bị cáo thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tích cực hợp tác với cơ quan tiến hành tố tụng và tự nguyện khắc phục hậu quả. Theo luận tội, 23 bị cáo đã nộp khắc phục hậu quả tổng cộng hơn 141,3 tỉ đồng. Một số bị cáo có thành tích trong công tác, được tặng thưởng bằng khen hoặc có thân nhân là người có công với cách mạng cũng được xem xét các tình tiết giảm nhẹ theo quy định.

Trên cơ sở đánh giá tính chất, mức độ hành vi phạm tội, vai trò của từng bị cáo cùng các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, đại diện Viện kiểm sát đề nghị Hội đồng xét xử xem xét, cân nhắc, quyết định, để ra một bản án thấu tình, đạt lý, nghiêm minh, đủ để trừng phạt đối với hành vi phạm tội của các bị cáo, đồng thời có tác dụng răn đe, giáo dục và phòng ngừa tội phạm.