Việt Nam – LHQ: Nửa thế kỷ đồng hành vì hòa bình, hợp tác và phát triển

Từ một quốc gia vừa bước ra khỏi chiến tranh, Việt Nam từng bước trở thành một thành viên tích cực, chủ động và có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế; từ tiếp nhận sự hỗ trợ của LHQ, Việt Nam ngày càng đóng góp thiết thực vào việc giải quyết các vấn đề chung của nhân loại. Chặng đường ấy là minh chứng sinh động cho hiệu quả của hợp tác đa phương, đồng thời phản ánh sự trưởng thành của ngoại giao Việt Nam.

Từ hỗ trợ tái thiết đến quan hệ hợp tác vì phát triển

Khi Việt Nam gia nhập LHQ năm 1977, đất nước phải đối mặt với những hậu quả nặng nề của chiến tranh, đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn, nguồn lực cho phục hồi và phát triển hạn chế. Trong những năm đầu, các tổ chức, quỹ và chương trình của LHQ đã tích cực hỗ trợ Việt Nam khắc phục hậu quả chiến tranh, phục hồi kinh tế - xã hội, cải thiện đời sống nhân dân, đặc biệt trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, dân số, chăm sóc bà mẹ và trẻ em.

Theo Bộ Ngoại giao, trong giai đoạn 1977-1986, tổng viện trợ của hệ thống LHQ dành cho Việt Nam đạt hơn 500 triệu USD. Sự hỗ trợ đó có ý nghĩa thiết thực đối với công cuộc tái thiết đất nước, đồng thời giúp Việt Nam tiếp cận tri thức, kinh nghiệm và các nguồn lực quốc tế.

Ngày 20/9/1977, Việt Nam trở thành thành viên chính thức của LHQ. Trong ảnh: Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Duy Trinh (thứ hai, từ phải sang) dự lễ kéo cờ Việt Nam tại trụ sở LHQ. Ảnh: Báo Quốc tế.

Bước vào thời kỳ Đổi mới và hội nhập quốc tế, quan hệ Việt Nam – LHQ ngày càng chuyển từ quan hệ chủ yếu mang tính hỗ trợ phát triển sang quan hệ hợp tác toàn diện, bình đẳng và cùng đóng góp. Các chương trình hợp tác giữa hai bên ngày càng gắn với những ưu tiên chiến lược của Việt Nam, từ giảm nghèo, phát triển bền vững, y tế, giáo dục đến tăng trưởng xanh, chuyển đổi số và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Khung hợp tác phát triển bền vững Việt Nam – LHQ giai đoạn 2022-2026 với tổng ngân sách hơn 542 triệu USD là một minh chứng cho chiều sâu ngày càng lớn của quan hệ hợp tác này.

Điều đáng ghi nhận là cùng với sự phát triển của đất nước, Việt Nam không chỉ tiếp nhận sự hỗ trợ mà ngày càng chủ động tham gia và đóng góp vào các hoạt động chung của LHQ.

Sự tham gia tích cực và đóng góp thực chất

Dấu ấn nổi bật của Việt Nam tại LHQ trước hết thể hiện qua việc đảm nhiệm nhiều vị trí và trọng trách quan trọng. Việt Nam đã hai lần được bầu làm Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an LHQ, nhiệm kỳ 2008-2009 và 2020-2021; nhiều lần là thành viên Hội đồng Nhân quyền, Hội đồng Kinh tế và Xã hội và các cơ quan quan trọng khác của LHQ.

Việt Nam cũng đảm nhiệm nhiều trọng trách mang tính dấu mốc, trong đó có Chủ tịch Hội nghị kiểm điểm Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân lần thứ 11 năm 2026 và lần đầu tiên giữ cương vị Chủ tịch Hội nghị lần thứ 35 các quốc gia thành viên Công ước LHQ về Luật biển.

Qua những vị trí đó, Việt Nam từng bước thể hiện vai trò chủ động trong xây dựng đồng thuận, thúc đẩy đối thoại và giải quyết các vấn đề quốc tế trên cơ sở Hiến chương LHQ và luật pháp quốc tế.

Quan trọng hơn, Việt Nam không chỉ tham gia các cơ chế đa phương mà còn đưa ra nhiều sáng kiến có ý nghĩa. Những nghị quyết của Hội đồng Bảo an về vai trò của phụ nữ trong bối cảnh hậu xung đột, bảo vệ cơ sở hạ tầng thiết yếu đối với người dân trong xung đột; các nghị quyết của Đại hội đồng về Ngày quốc tế Phòng chống dịch bệnh, Ngày quốc tế Vui chơi hay Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững đều cho thấy Việt Nam ngày càng có khả năng đóng góp vào việc hình thành chương trình nghị sự quốc tế.

Đây là bước chuyển quan trọng, từ “có mặt” sang “có đóng góp”, từ tham gia thực hiện sang chủ động đề xuất sáng kiến và thúc đẩy các vấn đề có ý nghĩa đối với cộng đồng quốc tế.

Đóng góp cho hòa bình, an ninh quốc tế

Việc Việt Nam tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình LHQ là một biểu hiện sinh động của tinh thần trách nhiệm quốc tế.

Gần 1.400 lượt cán bộ, chiến sĩ Việt Nam đã được cử thực hiện nhiệm vụ tại các phái bộ gìn giữ hòa bình ở Nam Sudan, Cộng hòa Trung Phi và khu vực Abyei. Từ một đất nước từng chịu đựng những tổn thất nặng nề do chiến tranh, Việt Nam ngày nay trực tiếp cử lực lượng tham gia các nỗ lực quốc tế nhằm duy trì hòa bình và bảo vệ người dân tại những khu vực chịu ảnh hưởng của xung đột.

Gần 1.400 lượt cán bộ, chiến sĩ Việt Nam đã được cử thực hiện nhiệm vụ tại các phái bộ gìn giữ hòa bình ở Nam Sudan, Cộng hòa Trung Phi và khu vực Abyei...Ảnh: Báo Chính phủ.

Sự tham gia đó không chỉ thể hiện trách nhiệm của Việt Nam với cộng đồng quốc tế mà còn góp phần lan tỏa hình ảnh một Việt Nam yêu chuộng hòa bình, tôn trọng luật pháp quốc tế và sẵn sàng đóng góp vào các nỗ lực chung.

Trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với nhiều thách thức đan xen, từ xung đột, khủng hoảng nhân đạo đến an ninh mạng, biến đổi khí hậu và các nguy cơ an ninh phi truyền thống, những đóng góp của Việt Nam tại LHQ càng có ý nghĩa.

Giai đoạn hợp tác mới

Một dấu mốc đặc biệt trong quan hệ Việt Nam – LHQ là việc Việt Nam đăng cai Lễ mở ký Công ước LHQ về chống tội phạm mạng tại Hà Nội tháng 10/2025.

Việc Hà Nội được lựa chọn làm địa điểm mở ký Công ước toàn cầu đầu tiên của LHQ về chống tội phạm mạng là sự ghi nhận đối với vai trò của Việt Nam trong thúc đẩy hợp tác quốc tế trước những thách thức mới của thời đại số.

Sự kiện cũng cho thấy không gian hợp tác Việt Nam – LHQ đang không ngừng mở rộng. Từ những lĩnh vực truyền thống như phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo, y tế và giáo dục, quan hệ hợp tác ngày nay đã vươn tới những vấn đề mang tính toàn cầu như an ninh mạng, biến đổi khí hậu, gìn giữ hòa bình và quản trị quốc tế.

Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres đã hai lần thăm Việt Nam, vào năm 2022 và năm 2025. Trong chuyến thăm năm 2025, ông đánh giá Việt Nam là một đối tác tuyệt vời khi đã và đang tham gia, đóng góp tích cực trên tất cả các lĩnh vực hoạt động ưu tiên của LHQ, nhất là về gìn giữ hòa bình, phát triển bền vững, ứng phó biến đổi khí hậu, chuyển đổi năng lượng...

Những đánh giá đó là sự ghi nhận đối với những đóng góp ngày càng thực chất của Việt Nam, đồng thời đặt ra yêu cầu mới đối với Việt Nam trong việc tiếp tục phát huy vai trò tại các cơ chế đa phương.

Việc tổ chức thành công Lễ mở ký Công ước LHQ về chống tội phạm mạng tại Hà Nội tháng 10/2025 tạo dấu ấn đặc biệt và tăng cường uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế. Ảnh TTXVN.

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, nhìn lại chặng đường vừa qua, có thể tự hào khẳng định quan hệ giữa Việt Nam và LHQ đang ở trong giai đoạn phát triển hết sức tốt đẹp và thực chất. Từ những năm tháng đấu tranh giành độc lập, Việt Nam ngày nay đã vươn mình trở thành một đối tác đặc biệt tin cậy, có những đóng góp chủ động, đầy trách nhiệm và mang tính đột phá trên các trụ cột cốt lõi của LHQ.

Hướng tới tương lai, Điều phối viên thường trú LHQ tại Việt Nam Pauline Tamesis bày tỏ tin tưởng Việt Nam đang có cơ hội lớn để đóng góp nhiều hơn nữa, không chỉ bằng cách tham gia các thể chế đa phương, mà còn tham gia định hình các giải pháp, quy chuẩn và tiêu chuẩn định hình tương lai chung của nhân loại.

Điều này bao gồm cả những lĩnh vực mà chính Việt Nam đang trải qua quá trình chuyển đổi căn bản: chuyển đổi số có trách nhiệm và quản trị AI; chuyển dịch năng lượng công bằng và bao trùm; hành động và thích ứng khí hậu; cũng như các mô hình phát triển kết hợp hài hòa giữa năng động kinh tế với hòa nhập xã hội và bền vững môi trường.