Việt Nam tiên phong xây dựng một mô hình mẫu với chuyên đề về rác thải

Trường học sinh thái. Hình ảnh minh họa. (Ảnh: TTXVN phát)

Tiến sỹ Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhấn mạnh các mô hình Trường học Sinh thái ở ASEAN đã bước đầu lồng ghép chủ đề rác thải nhựa, nhưng chưa có một hệ thống đánh giá chung hoặc chiến dịch mang tính khu vực. Nhiều quốc gia cũng đã triển khai sáng kiến riêng lẻ, song chưa có mô hình tiêu chuẩn thống nhất.

Trong bối cảnh đó, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc tiên phong tổ chức Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2025 với chủ đề “Trường học không rác thải nhựa” là cơ hội để Việt Nam tiên phong xây dựng một mô hình mẫu với chuyên đề về rác thải nhựa, góp phần định hình giải pháp bền vững và đóng góp sáng kiến cho khu vực.

Kỳ vọng hình thành mạng lưới “Trường học không rác thải nhựa”

Thông tin thêm tại Họp báo công bố Lễ trao giải Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2025 - Trường học không rác thải nhựa, chiều 27/1, Tiến sĩ Nguyễn Đỗ Anh Tuấn cho hay, nhựa là một trong những nguồn gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, nhất là rác thải nhựa đại dương và vi nhựa ảnh hưởng đến hệ sinh thái, sức khỏe con người.

“Theo báo cáo của Liên hợp quốc, mỗi năm có khoảng 300 triệu tấn nhựa được sản xuất, trong đó một phần lớn không được xử lý đúng cách, gây ra tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe. Việt Nam là một trong những quốc gia có lượng rác thải nhựa lớn nhất Đông Nam Á,” ông Tuấn nói.

Đặc biệt, năm 2025 vừa qua, Ngày Môi trường Thế giới (5/6) do Chương trình Môi trường Liên hợp quốc phát động có chủ đề “Chống ô nhiễm nhựa” càng nhấn mạnh tính thời sự, tính cam kết và sự hưởng ứng kịp thời của Việt Nam thông qua việc tổ chức giải thưởng Trường học Sinh thái ASEAN.

Với tinh thần đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2025 với chủ đề “Trường học không rác thải nhựa.” Đây cũng là dịp để Việt Nam giới thiệu, chia sẻ định hướng, kỳ vọng và các tác động xã hội - giáo dục mà chương trình hướng tới trong giai đoạn mới.

Trải qua lễ phát động và các hội thảo chuyên đề, Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2025 đã thu hút hơn 500 đại biểu tham dự trực tiếp, kết nối hơn 1.000 điểm cầu tại các địa phương, với trên 50.000 người tham dự trực tiếp. Giải thưởng cũng đã thu hút sự tham gia tích cực, nghiêm túc của các cơ sở giáo dục trên phạm vi cả nước với 294 hồ sơ tham dự giải thưởng (tăng gấp 3,5 lần so với mùa giải trước đó - năm 2024), chất lượng hồ sơ tham gia giải thưởng được nâng cao rõ rệt.

Tiến sỹ Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường).

Đáng chú ý, sự xuất hiện của các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa như Lào Cai, Cao Bằng, Gia Lai, Đắk Lắk, Tuyên Quang, Lạng Sơn cho thấy Giải thưởng không chỉ tập trung vào các địa phương có điều kiện thuận lợi, mà còn góp phần khuyến khích, động viên các địa phương còn nhiều khó khăn tham gia triển khai giáo dục môi trường và mô hình Trường học Sinh thái.

Ngoài ra, giải thưởng thu hút đa dạng loại hình trường học: Công lập, tư thục, liên cấp, quốc tế, song ngữ, đáp ứng mục tiêu mở rộng mô hình Trường học sinh thái phù hợp với nhiều loại hình giáo dục và điều kiện địa phương.

“Nhìn lại năm 2025, giải thưởng đã thực sự trở thành một phong trào hành động sâu rộng trong hệ thống giáo dục. Chúng ta có thể kỳ vọng về một mạng lưới các trường học tiên phong, trực tiếp thúc đẩy giáo dục môi trường gắn với các cam kết phát triển bền vững của Việt Nam và khu vực ASEAN,” Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế Nguyễn Đỗ Anh Tuấn nhấn mạnh.

Cơ hội để Việt Nam đóng góp cho giáo dục môi trường ASEAN

Thông tin thêm, ông Nguyễn Ngọc Thạch - Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường, cho biết năm 2025 là dấu mốc đặc biệt đối với báo, khi lần đầu tiên đảm nhận vai trò đơn vị tổ chức các sự kiện về giáo dục môi trường.

Theo ông Thạch, quá trình tổ chức giải cho thấy giáo dục môi trường là một lĩnh vực giàu tiềm năng, có sức lan tỏa sâu rộng, không chỉ góp phần nâng cao nhận thức mà còn định hình tư duy, thái độ và lối sống xanh cho thế hệ trẻ ngay từ học đường

“Đáng chú ý, trong giai đoạn 2025-2028, Việt Nam được đề cử đảm nhiệm vai trò Chủ trì Nhóm công tác ASEAN về Giáo dục môi trường. Trên cương vị này, Báo Nông nghiệp và Môi trường sẽ phối hợp chặt chẽ với các nhóm công tác giáo dục môi trường của các quốc gia ASEAN,” ông Thạch nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Ngọc Thạch - Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường.

Theo đó, đơn vị tổ chức sẽ cùng các đơn vị liên quan tổ chức các sự kiện trong nước, hội thảo tham vấn, lấy ý kiến chuyên gia, trao đổi và đàm phán ở cấp khu vực, từng bước triển khai các sáng kiến giáo dục môi trường đã được Hội nghị Bộ trưởng ASEAN thông qua.

“Đây là những hành động cụ thể, thiết thực nhằm thúc đẩy giáo dục vì môi trường, hành động vì thế hệ xanh, góp phần thực hiện mục tiêu bảo vệ môi trường trong kỷ nguyên phát triển mới - những định hướng lớn đã được cụ thể hóa tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng,” ông Thạch nhấn mạnh.

Từ phía nhà đồng hành, đại diện Quỹ Vì Tương lai xanh đánh giá Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam là sáng kiến giàu ý nghĩa, đặt giáo dục môi trường và thế hệ trẻ vào vị trí trung tâm của phát triển bền vững.

Theo quỹ, các thách thức môi trường hiện nay, đặc biệt là vấn đề rác thải nhựa, không chỉ đòi hỏi giải pháp công nghệ hay chính sách, mà cần bắt đầu từ thay đổi nhận thức và hành vi, trong đó trường học chính là nền tảng quan trọng nhất. Trong đó, việc lựa chọn chủ đề “Trường học không rác thải nhựa” thể hiện cách tiếp cận đúng đắn, lâu dài và có khả năng tạo tác động sâu rộng tới cộng đồng.

“Trên cương vị là đơn vị đồng hành, Quỹ cam kết tiếp tục hỗ trợ các sáng kiến giáo dục môi trường, đồng hành cùng các mô hình trường học sinh thái tiêu biểu, góp phần ươm mầm những thế hệ công dân trẻ có trách nhiệm với thiên nhiên, xã hội và tương lai chung của khu vực,” đại diện Quỹ Vì Tương lai xanh nói.

Tại họp báo, Ban Tổ chức đã trân trọng cảm ơn sự đồng hành trách nhiệm và bền bỉ của hơn 80 cơ quan báo chí, truyền thông, với trên 350 tác phẩm báo chí, truyền thông đã lan tỏa mạnh mẽ thông điệp, ý nghĩa xã hội và giá trị nhân văn của Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam.

Ban Tổ chức cũng mong muốn và bày tỏ tin tưởng trong chặng đường tiếp theo, các cơ quan báo chí, truyền thông sẽ tiếp tục đồng hành cùng các sáng kiến Trường học sinh thái ASEAN, để sự nghiệp giáo dục môi trường, xây dựng thế hệ công dân xanh ngày càng được nhân rộng và phát triển bền vững./.

(Vietnam+)