Việt Nam và Nhật Bản đẩy mạnh phối hợp phát triển năng lượng, hạ tầng thiết yếu

Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn làm việc với ông Tanaka Akihiko, Chủ tịch Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA)

Đánh giá hợp tác sáu tháng kể từ chuyến thăm Việt Nam của Chủ tịch JICA vào tháng 6/2026, hai bên ghi nhận chuyển biến tích cực trong thúc đẩy ODA. Tổ công tác 3 bên gồm Bộ Tài chính, Đại sứ quán Nhật Bản và JICA tại Việt Nam đã phối hợp tháo gỡ một số vướng mắc trong các dự án, trong đó có tuyến đường sắt đô thị số 1 TPHCM và các dự án cung cấp trang thiết bị bằng vốn viện trợ không hoàn lại của Nhật Bản.

Công tác đàm phán, ký kết khoản vay và viện trợ cho các dự án mới cũng đạt kết quả tích cực. Ba văn kiện ODA được ký kết, trao ngày 9/11, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae, gồm Công hàm trao đổi cho Dự án Trường Đại học Việt Nhật, Thỏa thuận vay cho Dự án Nhà máy nhiệt điện Ô Môn III và Hiệp định tạo thuận lợi cho các dự án viện trợ không hoàn lại của Nhật Bản.

Hai bên thống nhất tiếp tục phát huy các cơ chế đối thoại, phối hợp để xử lý khó khăn tại những dự án sử dụng vốn vay ODA và viện trợ không hoàn lại. Hai bên cũng nhất trí đẩy nhanh tiến độ các dự án Ô Môn III, Trường Đại học Việt Nhật và thúc đẩy trao đổi về khoản vay hỗ trợ ngân sách cho lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI).

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đề nghị JICA phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu hài hòa quy trình, thủ tục và rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án, nhằm nâng cao hiệu quả huy động, quản lý, sử dụng vốn ODA.

Chủ tịch JICA đánh giá cao hoạt động của Tổ công tác 3 bên và đề nghị các bên tiếp tục phối hợp tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh giải ngân, thanh toán cho nhà thầu và triển khai các dự án đã được cam kết vốn. Nhật Bản mong muốn tăng cường hợp tác với Việt Nam về hạ tầng, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, AI, khoa học và công nghệ. Ông Tanaka Akihiko cho biết Nhật Bản có thế mạnh về AI và công nghệ bán dẫn, đồng thời kỳ vọng hợp tác trong các lĩnh vực này sẽ giúp hai bên khai thác tốt hơn tiềm năng và thế mạnh của mình.

Trước đó, trong chuyến công tác tại Nhật Bản, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn làm việc với ông Maeda Tadashi, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC), tại Tokyo. 

Hai bên tập trung trao đổi về chuyển dịch năng lượng và ứng phó với biến đổi khí hậu. Bộ trưởng đánh giá cao vai trò của Chính phủ Nhật Bản và JBIC trong thúc đẩy các sáng kiến Cộng đồng Phát thải ròng bằng không châu Á (AZEC) và Đối tác tăng cường khả năng chống chịu về năng lượng và tài nguyên châu Á (POWERR Asia).

Trước biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu, Bộ trưởng đề nghị JBIC phối hợp với các cơ quan Việt Nam và đối tác Nhật Bản nghiên cứu cơ chế tài chính linh hoạt, phù hợp với quy định pháp luật và điều kiện thực tiễn, nhằm hỗ trợ các dự án năng lượng, hạ tầng quy mô lớn tại Việt Nam.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn và ông Maeda Tadashi, Chủ tịch JBIC, trao đổi tại buổi làm việc

Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn 2026-2030, kéo theo nhu cầu vốn dài hạn để phát triển kết cấu hạ tầng. Bên cạnh phát triển thị trường vốn trong nước, Việt Nam chú trọng mở rộng khả năng tiếp cận vốn quốc tế. Bộ trưởng đề nghị JBIC chia sẻ thông lệ, tư vấn về huy động vốn trên thị trường toàn cầu để đa dạng hóa kênh huy động, tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro.

Về thu hút đầu tư, Bộ trưởng đề nghị JBIC chia sẻ thông tin về xu hướng, nhu cầu của nhà đầu tư Nhật Bản và phối hợp thúc đẩy các dự án trong lĩnh vực năng lượng xanh, hạ tầng thông minh, bán dẫn, điện tử công nghệ cao. Hai bên cũng được khuyến khích tăng cường kết nối doanh nghiệp, thúc đẩy mua bán và sáp nhập (M&A), mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị toàn cầu.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cũng đã làm việc với lãnh đạo Tập đoàn Chứng khoán Daiwa (Daiwa Securities Group), trao đổi định hướng hợp tác phát triển thị trường vốn, thu hút đầu tư dài hạn và kết nối thị trường tài chính Việt Nam – Nhật Bản.

Bộ trưởng cho biết, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số đặt ra nhu cầu ngày càng lớn về huy động vốn trung và dài hạn, đòi hỏi thị trường vốn trong nước phát triển đồng bộ, minh bạch, hiện đại và tăng cường kết nối quốc tế.

Bộ trưởng đề nghị Daiwa tiếp tục hỗ trợ thu hút các dòng vốn dài hạn, chất lượng cao từ Nhật Bản và quốc tế; chia sẻ kinh nghiệm hiện đại hóa thị trường vốn, nâng cao chất lượng quản trị, đồng thời phối hợp đào tạo nhân lực, hỗ trợ kỹ thuật và nghiên cứu đa dạng hóa các kênh huy động vốn quốc tế.