VIẾT TIẾP BÀI XUNG QUANH THÔNG TIN PHÁT HIỆN TRỐNG ĐỒNG TỪ NĂM 1994 Ở NINH BÌNH: Đã 'tìm thấy' trống đồng cổ bị thất lạc hơn 30 năm trước?
Sau hơn hai tháng vào cuộc tìm kiếm, xác minh, các cơ quan chức năng liên quan đã “tìm thấy” trống đồng cổ đã bị thất lạc hơn 30 năm trước: “Hình ảnh chiếc trống đồng trong 2 ảnh mầu mẫu so sánh là hình ảnh được chụp ra từ chiếc trống đồng cần giám định được lưu trữ tại Bảo tàng tỉnh Ninh Bình”.
Vấn đề còn lại là, cơ quan chuyên môn cần tiến hành thẩm định một lần nữa thông qua tư liệu hình ảnh và hiện vật đang lưu giữ tại bảo tàng; đồng thời hoàn chỉnh hồ sơ khoa học hiện vật trống đồng, sau đó thực hiện các thủ tục để trao tặng bằng khen cho các cá nhân liên quan.

Các em nhỏ phát hiện trống đồng từ năm 1994 và sau đó được bàn giao cho chính quyền. Ảnh: TƯ LIỆU
Viện Khoa học hình sự giám định
Như Văn Hóa đã phản ánh, ngay sau khi gia đình có đơn thư gửi chính quyền, cơ quan chức năng, ngày 10.9.2026, UBND xã Phú Sơn có văn bản gửi Sở VHTT, Bảo tàng tỉnh Ninh Bình về việc xác minh hiện vật. “Để có cơ sở trả lời đơn của công dân, UBND xã Phú Sơn đề nghị kiểm tra, rà soát hiện vật là chiếc trống đồng (có hình ảnh trống đồng, biên bản giao hiện vật giữa chính quyền địa phương, đại diện Công an huyện Nho Quan (cũ) và đại diện ba gia đình phát hiện trống đồng”, UBND xã Phú Sơn đề nghị. Ngày 18.9.2026, Sở VHTT Ninh Bình có văn bản gửi Công an tỉnh Ninh Bình về việc đề nghị xác minh thông tin hiện vật liên quan đến chiếc trống đồng đã được người dân xã Phú Sơn phát hiện từ năm 1994.
Ngày 3.11.2026 Viện Khoa học hình sự có kết quả giám định: “Hình ảnh chiếc trống đồng trong hai ảnh mầu mẫu so sánh là hình ảnh được chụp ra từ chiếc trống đồng cần giám định được lưu trữ tại Bảo tàng tỉnh Ninh Bình”.
Ngày 13.11.2026, Công an tỉnh Ninh Bình có văn bản số 5119/CAT-ANCTNB gửi Sở VHTT Ninh Bình về việc phối hợp xác minh thông tin hiện vật liên quan đến chiếc trống đồng được người dân xã Phú Sơn phát hiện từ năm 1994. Về nội dung “đề nghị rà soát hồ sơ, tài liệu liên quan có lưu trữ thông tin về sự việc tại Công an huyện Nho Quan thời điểm năm 1994 - 1998, đặc biệt là biên bản bàn giao cụ thể giữa UBND xã Thạch Bình, huyện Nho Quan và Công an huyện Nho Quan; Biên bản bàn giao giữa Công an huyện Nho Quan và cán bộ Bảo tàng tỉnh”, Công an tỉnh Ninh Bình cho biết: Qua gặp gỡ, tiếp xúc, làm việc với những người có liên quan đến vụ việc phản ánh, ngày 16.5.1994, ông Quách Văn Quỳnh và hai người bạn (ông Bùi Văn Chiến và ông Quách Văn Luân) cùng trú tại thôn Đồi Bồ, xã Thạch Bình, huyện Nho Quan (cũ), nay là thôn Bình Phú, xã Phú Sơn, Ninh Bình, phát hiện một chiếc trống đồng trong hang núi Thung Mai trên địa bàn xã. Đặc điểm của trống đồng: Mặt trống có hình ảnh ngôi sao 10 tia, hoa văn xung quanh ngôi sao có hình giống chim hạc, bên hông trống đồng có nhiều chữ nho, trên trống đồng có tai sách kép, trọng lượng trống khoảng tầm 18-19 kg.
Ngày 17.5.1994, đại diện các gia đình phát hiện hiện vật đã tiến hành bàn giao chiếc trống đồng trên cho chính quyền xã Thạch Bình, có “biên bản cam kết về việc quản lý báu vật do nhân dân phát hiện”, có dấu đỏ và chữ ký xác nhận của lãnh đạo UBND xã Thạch Bình. Sau khi tiếp nhận hiện vật, để bảo đảm an toàn chiếc trống đồng, UBND xã Thạch Bình đã giao Công an huyện Nho Quan (cũ) lưu giữ, bảo quản nhưng không có biên bản hoặc quyết định của UBND xã Thạch Bình giao Công an huyện Nho Quan. Cũng theo văn bản của Công an tỉnh Ninh Bình, ngày 23.12.1998 Công an huyện Nho Quan (cũ) đã bàn giao chiếc trống đồng cho Bảo tàng tỉnh Ninh Bình, có “Biên bản giao nhận”, trong đó bên giao là Trung tá Nguyễn Thanh Bình, Phó Trưởng Công an huyện; bên nhận là Nguyễn Cao Tấn, nhân viên Bảo tàng Ninh Bình.
Tại cột “Ghi chú” trong biên bản có ghi: “Có biên bản bàn giao cụ thể kèm theo”. Tuy nhiên, qua rà soát hồ sơ lưu trữ của Công an huyện Nho Quan (cũ) thời điểm năm 1994 - 1998, không còn tài liệu liên quan đến quá trình giao nhận chiếc trống đồng giữa Công an huyện Nho Quan với Bảo tàng tỉnh. Gặp gỡ, tiếp xúc với nguyên là lãnh đạo và cán bộ Công an huyện Nho Quan có tên trong thành phần tham gia lập “biên bản cam kết về việc quản lý báu vật do nhân dân phát hiện” ngày 17.5.1994 và “Biên bản giao nhận” ngày 23.12.1998 đều phản ánh do thời gian quá lâu, bản thân đã nghỉ hưu, nên không còn lưu giữ tài liệu liên quan đến vụ việc.
Đối với nội dung “hướng dẫn thủ tục xác minh mối liên hệ giữa hiện vật trống đồng tại Bảo tàng tỉnh Ninh Bình với hình ảnh trống đồng do ông Quách Văn Quỳnh cung cấp”, Công an tỉnh đã tiến hành làm việc với ông Quách Văn Quỳnh và ông Bùi Văn Chiến ở xã Phú Sơn (là hai trong ba trường hợp phát hiện ra chiếc trống đồng năm 1994) để thu thập hai ảnh chụp có hình ảnh chiếc trống đồng năm 1994 theo đúng trình tự, thủ tục quy định của pháp luật để phục vụ công tác giám định. Văn bản của Công an tỉnh Ninh Bình cho biết: Ngày 7.10.2026, Công an tỉnh Ninh Bình đã có văn bản đề nghị Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an) cử giám định viên phối hợp với các đơn vị liên quan giám định chiếc trống đồng hiện đang lưu trữ tại Bảo tàng tỉnh Ninh Bình và 02 ảnh chụp năm 1994 có hình ảnh chiếc trống đồng được người dân xã Phú Sơn, tỉnh Ninh Bình cung cấp (mẫu so sánh).
Ngày 23.10.2026, Viện Khoa học hình sự đã phối hợp với Công an tỉnh Ninh Bình và đại diện lãnh đạo Sở VHTT tỉnh, lãnh đạo Bảo tàng tỉnh tiến hành giám định và thu mẫu tại Bảo tàng tỉnh Ninh Bình. Ngày 3.11.2026 Viện Khoa học hình sự có kết quả giám định: “Hình ảnh chiếc trống đồng trong hai ảnh mầu mẫu so sánh là hình ảnh được chụp ra từ chiếc trống đồng cần giám định được lưu trữ tại Bảo tàng tỉnh Ninh Bình”.

Cơ quan chức năng xác định đây là hiện vật trống đồng được phát hiện năm 1994
Hiện vật trống đang lưu giữ tại bảo tàng là chiếc trống nào?
Như Văn Hóa đã đề cập trong bài “Xung quanh thông tin phát hiện trống đồng từ năm 1994 ở Ninh Bình: Hiện nay đang ở đâu và ai quản lý, phát huy giá trị? (số 4400, ra ngày 11.9.2026), chúng tôi đã tra cứu nhiều tài liệu, văn bản, trong đó có bài “Dấu ấn văn hóa Đông Sơn trên đất Ninh Bình qua sưu tập hiện vật “Đồ đồng Đông Sơn” đang lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh” đăng trên trang web Sở VHTT Ninh Bình ngày 24.5.2022 của tác giả Vũ Thị Thu cho biết, thông tin rất ngắn gọn: “Năm 1998, ba em học sinh đã phát hiện ra trống đồng trong hang đá có nước tại thôn Thạch La, xã Thạch Bình, huyện Nho Quan”.
Với nội dung này chỉ có một thông tin trùng khớp với phản ánh là “ba em học sinh đã phát hiện ra trống đồng trong hang đá”, nhưng lại có nhiều chi tiết chưa phù hợp. Qua tư liệu, ông Quách Văn Quỳnh và hai người bạn phát hiện trống đồng tại hang núi Thung Mai, thuộc thôn Đồi Bồ, xã Thạch Bình nay là xã Phú Sơn. Tuy nhiên trong bài viết, tác giả Vũ Thị Thu lại cho rằng “ba em học sinh đã phát hiện ra trống đồng trong hang đá có nước tại thôn Thạch La, xã Thạch Bình”. Hơn nữa, “Biên bản cam kết về việc quản lý báu vật do nhân dân phát hiện” được lập ngày 17.5.1994 cho biết ba em học sinh phát hiện trống đồng vào ngày 16.5.1994, nhưng tác giả Vũ Thị Thu lại viết phát hiện trống đồng năm 1998, cách nhau bốn năm.
Căn cứ một số nguồn tài liệu khác, chúng tôi được biết năm 2000, trong quá trình kiểm kê hiện vật, Bảo tàng tỉnh Ninh Bình có xác nhận: Trống ở phần mô tả là trống H1, thuộc nền văn hóa Đông Sơn, cách ngày nay khoảng 2.000-2.500 năm. Chủ nhân của trống là người Việt cổ, dùng trong lễ hội chiến trận. Trống được phát hiện trong hang đá có nước tại thôn Thạch La, xã Thạch Bình, huyện Nho Quan. Công an huyện Nho Quan giao cho Bảo tàng ngày 23.12.1998. Trống có đường kính 42,31cm, đường kính đáy 47cm, cao 37cm, trọng lượng 19,2kg; quanh thân có nhiều lỗ hàn. Nhưng đây có phải là hiện vật trống được các em nhỏ phát hiện từ năm 1994 hay không vẫn đang là dấu hỏi lớn cần có sự xác minh, thẩm định của cơ quan chuyên môn. Trong khi đó, theo đại diện Bảo tàng tỉnh Ninh Bình cho biết, hiện đơn vị đang quản lý, lưu giữ hai trống đồng được phát hiện trên địa bàn xã Thạch Bình.
Cơ quan chức năng đã khẳng định: “Hình ảnh chiếc trống đồng trong hai ảnh mầu mẫu so sánh là hình ảnh được chụp ra từ chiếc trống đồng cần giám định được lưu trữ tại Bảo tàng tỉnh Ninh Bình”. Vậy “hình ảnh được chụp ra từ chiếc trống đồng cần giám định được lưu trữ tại Bảo tàng tỉnh Ninh Bình” là hiện vật của trống đồng nào và vì sao lại xuất hiện nhiều thông tin thiếu trùng khớp như thế? Đây là vấn đề dư luận rất quan tâm.
Nguồn Văn hóa: https://baovanhoa.vn/da-tim-thay-trong-dong-co-bi-that-lac-hon-30-nam-truoc.html

