Vĩnh Long: Kinh tế tập thể thúc đẩy liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản

Thông qua Tổ hợp tác, gia đình ông Sơn Sa Rêne, xã Nhị Trường phát triển nhiều mô hình sản xuất hiệu quả. (Ảnh: Thanh Hòa/TTXVN)

Thông qua các mô hình hợp tác xã, tổ hợp tác, nông dân ở Vĩnh Long từng bước thay đổi phương thức sản xuất, tăng cường ứng dụng khoa học kỹ thuật và liên kết với doanh nghiệp trong tiêu thụ nông sản.

Từ trồng màu trong nhà lưới đến trồng lúa chất lượng cao, phát thải thấp, các tổ chức kinh tế tập thể đang phát huy vai trò tập hợp nông dân, tổ chức vùng sản xuất và kết nối thị trường, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

Tại xã Tiểu Cần, Hợp tác xã Nông nghiệp Phú Cần được thành lập cuối năm 2015 với 12 thành viên. Đến nay, hợp tác xã phát triển lên 140 thành viên, diện tích sản xuất khoảng 110 ha.

Ngoài ra, hợp tác xã còn vận động khoảng 266 hộ bên ngoài tham gia liên kết sản xuất, với diện tích 155 ha. Tổng diện tích sản xuất trong và ngoài vùng hợp tác xã liên kết đạt 267 ha.

Theo ông Nguyễn Văn Phước, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Phú Cần, năm 2026, hợp tác xã đã hoàn thành mục tiêu 100 ha tham gia Đề án một triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp. nông dân tham gia mô hình được hỗ trợ 50% giống lúa và hướng dẫn quy trình kỹ thuật sản xuất.

Hiện hợp tác xã đang tiếp tục tập trung vận động nông dân mở rộng diện tích tham gia, phấn đấu đạt 250 ha tham gia Đề án trong năm 2027.

Thông qua Tổ hợp tác, gia đình ông Sơn Sa Rêne, xã Nhị Trường phát triển thêm mô hình nuôi ếch, mang lại hiệu quả kinh tế cao. (Ảnh: Thanh Hòa/TTXVN)

Các nội dung được hợp tác xã chú trọng hướng dẫn nông dân gồm sử dụng giống lúa xác nhận, giảm lượng giống gieo sạ, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, điều tiết nước hợp lý và hạn chế thất thoát sau thu hoạch.

Đặc biệt, hợp tác xã vận động nông dân thay đổi thói quen canh tác, không bón phân, phun thuốc theo cảm tính mà căn cứ tình hình sinh trưởng của cây lúa và diễn biến sâu bệnh trên đồng ruộng.

Theo ông Nguyễn Văn Phước, quy trình sản xuất của đề án có nhiều điểm tương đồng với chương trình “1 phải, 5 giảm” mà nông dân từng thực hiện. Tuy nhiên, một số hộ chưa hiểu đầy đủ yêu cầu kỹ thuật nên hợp tác xã phải kiên trì tuyên truyền, hướng dẫn từng bước.

Việc giảm lượng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và điều tiết nước phù hợp không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, hướng đến nền nông nghiệp thân thiện với môi trường.

Cùng với tổ chức sản xuất, Hợp tác xã Nông nghiệp Phú Cần chú trọng kết nối doanh nghiệp tiêu thụ lúa cho thành viên và các hộ liên kết. Hợp tác xã đóng vai trò trung gian, đứng ra ký kết hợp đồng, kết nối nông dân với doanh nghiệp để tổ chức thu mua trực tiếp tại ruộng.

Để tạo thuận lợi cho nông dân, hợp tác xã chủ động thông báo cho nhiều doanh nghiệp khi chuẩn bị bước vào thu hoạch, tạo điều kiện để các đơn vị tham gia thu mua và cạnh tranh về giá.

Trong vụ Hè Thu vừa qua, doanh nghiệp liên kết đã thu mua 636 tấn lúa của nông dân, với giá ký hợp đồng ban đầu 6.100 đồng/kg, cao hơn giá thị trường từ 500-700 đồng/kg.

Phương thức liên kết này giúp nông dân có đầu ra tương đối ổn định, hạn chế tình trạng bị thương lái ép giá, nhất là những hộ ở xa đường giao thông. Có khu vực cách điểm tập kết lúa khoảng 12 km, nhưng doanh nghiệp vẫn thu mua với mức giá thống nhất tại ruộng và chịu chi phí vận chuyển. Nếu không có liên kết, những hộ ở khu vực này có thể bị thương lái mua thấp hơn khoảng 300 đồng/kg do phát sinh chi phí vận chuyển.

Tuy nhiên, quá trình liên kết vẫn còn khó khăn do doanh nghiệp thường chờ kiểm tra tình hình lúa và diễn biến thị trường trước khi quyết định thu mua. Việc bố trí phương tiện thu hoạch không đúng thời điểm cũng có thể khiến lúa chín quá ngày, giảm chất lượng và hao hụt trọng lượng. Hợp tác xã phải thường xuyên phối hợp với doanh nghiệp, vận động nông dân thực hiện lịch thu hoạch phù hợp để bảo đảm hiệu quả chung.

Bên cạnh hợp tác xã, các tổ hợp tác cũng góp phần tập hợp nông dân, hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật và thúc đẩy liên kết sản xuất. Tổ hợp tác sản xuất nông nghiệp ấp Cós Xoài, xã Nhị Trường hiện có 28 thành viên chính thức và hơn 50 thành viên liên kết, với tổng diện tích sản xuất khoảng 50 ha, chủ yếu là lúa và rau màu.

Mô hình liên kết trồng lúa chất lượng cao, phát thải thấp của nông dân xã Phong Thạnh, tỉnh Vĩnh Long. (Ảnh: Thanh Hòa/TTXVN)

Thông qua tổ hợp tác, thành viên được ngành nông nghiệp, khuyến nông tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn tiếp cận thị trường và tham quan, học tập kinh nghiệm tại các mô hình sản xuất hiệu quả.

Ông Sơn Sa Rêne, thành viên tổ hợp tác cho biết, gia đình hiện canh tác 1 ha lúa giống Đài Thơm 8, sản phẩm được liên kết với đơn vị thu mua thông qua tổ hợp tác, giá bán theo thị trường. Tham gia tổ hợp tác giúp gia đình có thêm cơ hội tiếp cận tiến bộ kỹ thuật, học hỏi kinh nghiệm và tăng cường liên kết tiêu thụ nông sản.

Không chỉ sản xuất lúa, ông Sơn Sa Rêne còn mạnh dạn thử nghiệm mô hình trồng dưa leo trong nhà lưới trên diện tích 2.500 m2. Tổng chi phí đầu tư ban đầu gần 30 triệu đồng; thông qua sự giới thiệu của tổ hợp tác, ông được Dự án “Sinh kế Trà Vinh” do Tổ chức Samaritan’s Rurse (Tổ chức phi chính phủ của Mỹ) hỗ trợ 20 triệu đồng để đầu tư nhà lưới.

Kết quả, cây dưa leo trong nhà lưới sinh trưởng khá tốt, tỷ lệ sống cao, ít phải trồng dặm và hạn chế sâu bệnh. Diện tích này chỉ phải phun thuốc một lần vào giai đoạn đầu để xử lý sâu, rầy.

Theo ông Sa Rêne, dưa leo trồng trong nhà lưới có năng suất cao hơn phương thức canh tác ngoài trời khoảng 10-15%, chất lượng trái đồng đều, mẫu mã đẹp hơn, ít bị sâu bệnh. Nhờ đó, sản phẩm dễ tiêu thụ, giá bán ổn định hơn, góp phần giảm chi phí sản xuất và nâng cao lợi nhuận cho gia đình.

Đánh giá vai trò của kinh tế tập thể trong sản xuất nông nghiệp, ông Nguyễn Trung Vẹn, Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh Vĩnh Long cho biết, tổ hợp tác và hợp tác xã là những hình thức liên kết quan trọng, giúp nông dân từng bước khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún.

Trong đó, tổ hợp tác phù hợp để tập hợp các hộ có cùng ngành nghề, lĩnh vực sản xuất, hỗ trợ nhau về kinh nghiệm, kỹ thuật, vật tư đầu vào và tiếp cận các chương trình khuyến nông. Đây cũng là nền tảng để phát triển lên hợp tác xã khi nhu cầu liên kết và quy mô sản xuất ngày càng lớn.

Theo ông Nguyễn Trung Vẹn, hợp tác xã có vai trò tổ chức sản xuất ở quy mô lớn hơn, cung ứng dịch vụ cho thành viên, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung và kết nối doanh nghiệp trong cung ứng vật tư, chế biến, tiêu thụ nông sản. Qua đó, nông dân có thêm điều kiện giảm chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng khả năng tiếp cận thị trường.

Tỉnh Vĩnh Long hiện có 650 Liên hiệp Hợp tác xã, hợp tác xã, trên 2.600 tổ hợp tác; trong đó phần lớn hoạt động ở lĩnh vực nông nghiệp. Liên minh Hợp tác xã tỉnh đang phối hợp với các ngành, địa phương hỗ trợ thành lập mới, củng cố hoạt động các hợp tác xã, tổ chức tập huấn nâng cao năng lực quản lý, điều hành và kết nối doanh nghiệp tham gia liên kết chuỗi giá trị.

Từ đầu năm đến nay, Quỹ Hỗ trợ phát triển hợp tác xã đã giải ngân 29 hợp đồng vay vốn, tổng dư nợ đến nay 42,37 tỷ đồng, góp phần tạo nguồn lực để các hợp tác xã đầu tư trang thiết bị, mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Thời gian tới, Liên minh Hợp tác xã tỉnh tiếp tục khuyến khích các tổ hợp tác, hợp tác xã đẩy mạnh liên kết sản xuất, từng bước xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản.

Đồng thời, hỗ trợ nông dân ứng dụng khoa học kỹ thuật, đổi mới phương thức canh tác, nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Thực tế từ Hợp tác xã Nông nghiệp Phú Cần và Tổ hợp tác sản xuất nông nghiệp ấp Cós Xoài cho thấy, khi được tập hợp trong các tổ chức kinh tế tập thể, hỗ trợ kỹ thuật và kết nối tiêu thụ, nông dân có thêm điều kiện đổi mới tư duy, chủ động ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và nâng cao hiệu quả kinh tế. Đây là hướng đi quan trọng góp phần tổ chức lại sản xuất nông nghiệp, phát triển kinh tế tập thể và xây dựng nền nông nghiệp bền vững./.