Vovinam - tại sao không phải 'MMA' cho người Việt?

Ông Phạm Quang Long là người có công lớn trong việc phát triển Vovinam – Việt võ đạo tại Hà Nội và các tỉnh phía Bắc từ những năm 2005. Việc ông Phạm Quang Long đã được tín nhiệm bầu làm Chủ tịch Liên đoàn MMA TP.HCM cho thấy cơ hội mở ra một con đường đưa Vovinam trở thành MMA cho người Việt.

Tiến sĩ Phạm Quang Long - nguyên Phó chủ tịch Liên đoàn Vovinam-Việt võ đạo Việt Nam, nguyên Chủ tịch Liên đoàn Vovinam-Việt võ đạo Hà Nội trao đai Vô địch cho Võ sĩ GMA.

Trong vài năm trở lại đây, MMA (Mixed Martial Arts – Võ tổng hợp) phát triển với tốc độ đáng kinh ngạc trên toàn cầu, và Việt Nam không nằm ngoài làn sóng ấy. Đáng chú ý, MMA đang dần được định hình như một mô hình “2 trong 1”: vừa là thể thao thành tích cao, vừa là đấu trường chuyên nghiệp. Trước bối cảnh đó, một câu hỏi ngày càng được đặt ra rõ ràng hơn: người tập Vovinam – Việt Võ Đạo có thể và có nên bước vào MMA hay không? Từ góc nhìn chuyên môn cho thấy hoàn toàn có cơ sở, thậm chí rất phù hợp.

MMA không phải là môn võ – đó là một thể thức

Như võ sư Johnny Trí Nguyễn từng nhấn mạnh, MMA không phải một môn võ độc lập mà là một thể thức thi đấu. Ở đó, võ sĩ được phép vận dụng nhiều hệ kỹ thuật khác nhau trong một bộ luật chung: đánh đứng, clinch, vật ngã, kiểm soát sàn đấu và khóa siết.

Điều này đồng nghĩa, MMA không “đối lập” với Vovinam hay bất kỳ môn võ nào, mà là nơi kiểm nghiệm khả năng thực chiến tổng hợp của người tập võ.

Xét trên phương diện này, Vovinam – một hệ võ được xây dựng trên nguyên lý khoa học, cân bằng giữa cứng và mềm, giữa đánh đứng và khống chế – có nền tảng rất gần với yêu cầu của MMA hiện đại

Gối, chỏ - sự tương đồng rõ nét với MMA

Trong MMA chuyên nghiệp, đánh gối và chỏ ở cự ly gần là vũ khí mang tính quyết định. Những pha clinch sát người, nơi khoảng cách bị thu hẹp tối đa, thường là bước ngoặt của trận đấu.

Đánh gối và chỏ ở cự ly gần là vũ khí mang tính quyết định trong MMA

Vovinam từ lâu đã coi gối và chỏ là một phần không thể thiếu trong hệ thống kỹ thuật: Đòn chỏ Vovinam được thiết kế để tấn công các vùng trọng yếu như cằm, thái dương, đỉnh đầu, yếu hầu – rất tương đồng với triết lý chỏ của Muay Thái, một trong những “xương sống” của MMA. Đòn gối không chỉ nhằm gây sát thương mà còn phục vụ mục tiêu phá thăng bằng, mở đường cho quật ngã và khống chế.

Dù trong thi đấu thể thao Vovinam, nhiều đòn chỏ bị hạn chế vì yếu tố an toàn, nhưng về bản chất kỹ thuật, võ sinh Vovinam đã quen với tư duy sử dụng gối – chỏ ở cự ly gần, điều mà võ sĩ MMA buộc phải học rất kỹ.

Đòn chỏ trong Vovinam – Việt võ đạo

Vật Vovinam và MMA: gặp nhau ở nguyên lý, không phải hình thức

Một trong những khác biệt lớn nhất giữa võ đài truyền thống và MMA là giai đoạn vật ngã và đánh sàn. Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn, vật trong Vovinam không hề xa lạ với MMA. Vật Vovinam có hiệu quả tương đương Judo ở khả năng quật ngã và kiểm soát đối thủ. Điểm đặc trưng của Vovinam là vật thường gắn liền với đòn đánh, đòn kẹp và sự chuyển tiếp nhanh, thay vì tách rời thành một môn độc lập.

Kỹ thuật vật, khóa trong Vovinam – Việt võ đạo

Trong MMA, một pha quật ngã hiệu quả không chỉ nằm ở kỹ thuật, mà còn ở thời điểm, thăng bằng và khả năng chuyển trạng thái từ đánh đứng sang kiểm soát – đúng với nguyên lý “liên hoàn” mà Vovinam đã rèn luyện từ căn bản.

Khóa siết (submission) là yếu tố khiến nhiều người cho rằng Vovinam “lép vế” trước MMA. Thực tế Vovinam có hệ thống khóa, kẹp, bẻ khớp nhằm khống chế và kết thúc đối thủ trong thực chiến.

Luật thi đấu Vovinam thể thao - an toàn nhưng chưa trọn vẹn

Trong quá trình thể thao hóa để phù hợp với phong trào đại chúng, luật thi đấu Vovinam đã loại bỏ hoặc hạn chế nhiều kỹ thuật thực chiến quan trọng như gối, chỏ, một số thế vật nguy hiểm, khóa khớp và kẹp cổ.

Đòn chân tấn công Vovinam- Việt võ đạo trong thi đấu đối kháng

Đây là bước đi cần thiết nhằm đảm bảo an toàn cho vận động viên và mở rộng phong trào. Tuy nhiên, từ góc nhìn chuyên môn, chính sự điều chỉnh này đã thu hẹp không gian thể hiện tinh hoa Vovinam. Khi những kỹ thuật cốt lõi không được phép sử dụng, người tập võ buộc phải thi đấu trong một khuôn khổ chưa phản ánh đầy đủ năng lực thực tế, đặc biệt ở cự ly gần – nơi Vovinam có nhiều lợi thế.

Vovinam thực chất là một môn võ thực chiến chứ không phải là môn võ thể thao. Tuy nhiên do thời đại thể thao hội nhập và phát triển, đã làm môn võ này “biến tướng” thành một môn “trình diễn nghệ thuật” mà vô tình đã làm mai một đi một môn võ tổng hợp do người Việt sáng lập. Thực tế, Vovinam đã đi trước hàng nửa thế kỷ so với môn võ tổng hợp có nguồn gốc từ nước ngoài, chỉ mới du nhập vào Việt Nam trong vài thập niên trở lại đây.

Trong bối cảnh MMA đã được công nhận và phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam, việc TP.HCM – trung tâm kinh tế, văn hóa và thể thao lớn của cả nước – thành lập Liên đoàn MMA mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Ông Phạm Quang Long - Chủ tịch Liên đoàn MMA TP.HCM - nhận định: “Việc thành lập Liên đoàn MMA TP.HCM không chỉ tác động tích cực đến phong trào võ thuật của thành phố, mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của bộ môn võ thuật tổng hợp trên bình diện quốc gia".

Theo ông Long, tư duy về võ thuật tổng hợp tại Việt Nam đã xuất hiện từ những năm 1930, khi cố võ sư Nguyễn Lộc sáng lập Vovinam, kết hợp nền tảng võ – vật cổ truyền với tinh hoa các môn võ hiện đại.

“Sự ra đời của Liên đoàn Liên đoàn MMA TP.HCM là sự tiếp nối dòng chảy đó, đưa MMA hội nhập sâu rộng hơn, phát triển hài hòa giữa tính thực chiến và các quy chuẩn an toàn hiện đại”.

Khi các võ sĩ xuất thân từ Vovinam thi đấu MMA chuyên nghiệp, những đòn thế đặc trưng của Việt Võ Đạo – từ quật ngã, kẹp chân, gối, chỏ đến khóa khớp – sẽ được giới thiệu trực tiếp đến khán giả trong nước và quốc tế. MMA vì thế trở thành kênh lan tỏa hiệu quả nhất để quảng bá tinh hoa Vovinam trong bối cảnh toàn cầu hóa võ thuật.

Vovinam không cần “trở thành” MMA. Nhưng trong bối cảnh MMA chuyên nghiệp đang mở ra cánh cửa lớn, Vovinam hoàn toàn có thể trở thành một trong những nền tảng quan trọng của MMA Việt Nam. Người tập Vovinam có gối, chỏ cho cự ly gần; có vật để quật ngã và kiểm soát; có khóa để khống chế đối thủ; và trên hết là tư duy võ đạo linh hoạt, thực dụng và giàu bản sắc.

Câu hỏi không còn là “Vovinam có đấu được MMA không?”, mà là: “Bao giờ võ sinh Vovinam sẵn sàng bước lên võ đài MMA để khẳng định vị thế của võ Việt trong thời đại mới?”

Châu Sơn