Vụ chủ kênh 'Già làng Tây Nguyên' bị khởi tố: 'Chỉ dẫn địa lí' được bảo hộ là thế nào?
Vụ chủ kênh "Già làng Tây Nguyên" bị khởi tố về tội "Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp" có liên quan đến việc sử dụng chỉ dẫn địa lí "Ngọc Linh" trên sản phẩm sâm. Vậy "chỉ dẫn địa lí" được bảo hộ nghĩa là thế nào? Có phải người mua thấy có địa danh trên sản phẩm là biết nguồn gốc hay không?
Công an tỉnh Quảng Ngãi đã khởi tố Đỗ Thành Tín, chủ kênh Già làng Tây Nguyên trên mạng xã hội và vợ là Dương Thị Phượng về tội Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.
Theo cơ quan công an, vợ chồng Tín - Phượng mua củ sâm không có tem xuất nguồn gốc rồi tự dán nhãn mác, tem chỉ dẫn địa lý "Ngọc Linh", dù chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý “Ngọc Linh” đối với sản phẩm sâm củ.
Vợ chồng chủ kênh "Già làng Tây Nguyên". Ảnh: TS.
Chỉ dẫn địa lí cho biết điều gì về sản phẩm?
Theo Luật Sở hữu trí tuệ, chỉ dẫn địa lí là dấu hiệu dùng để chỉ nguồn gốc địa lí của sản phẩm từ khu vực, địa phương, vùng lãnh thổ hoặc quốc gia cụ thể.
Để mang chỉ dẫn địa lí đã được bảo hộ, sản phẩm phải có nguồn gốc từ khu vực tương ứng; đồng thời có danh tiếng, chất lượng hoặc đặc tính chủ yếu do điều kiện địa lí của nơi đó quyết định. Những điều kiện này có thể gồm khí hậu, đất đai, nguồn nước hoặc kỹ năng, quy trình sản xuất của người dân địa phương.
Chẳng hạn, chỉ dẫn địa lí "Ngọc Linh" đã được bảo hộ ở Việt Nam cho sản phẩm sâm Ngọc Linh. Nhưng ngay cả sâm có nguồn gốc trong vùng mà không đáp ứng tiêu chuẩn thì cũng có thể vi phạm khi mang chỉ dẫn địa lí ấy.
Công an tỉnh Quảng Ngãi khám xét cơ sở "Già làng Tây Nguyên". Ảnh: Công an tỉnh Quảng Ngãi.
Vậy những ai mới được phép sử dụng chỉ dẫn địa lí?
Việc bảo hộ đối với chỉ dẫn địa lí tạo cơ sở pháp lí để ngăn sử dụng sai chỉ dẫn địa lí, bảo vệ uy tín sản phẩm và quyền lợi người mua.
Với chỉ dẫn địa lí của Việt Nam, quyền đăng ký chỉ dẫn địa lí thuộc về Nhà nước; quyền sử dụng được trao cho tổ chức, cá nhân đáp ứng quy định. Nhiều người sản xuất đủ điều kiện có thể cùng sử dụng một chỉ dẫn địa lí, chứ không phải tên gọi đó chỉ thuộc về một doanh nghiệp.
Vì vậy, người kinh doanh không thể tự gắn tên gọi được bảo hộ lên hàng hóa chỉ vì muốn giới thiệu đó là đặc sản của một vùng.
Từ vụ việc này, người mua cũng nên lưu ý rằng, chỉ có tên một vùng nổi tiếng trên nhãn sản phẩm cũng chưa đủ để xác nhận nguồn gốc, chất lượng của sản phẩm đó. Khi cần kiểm tra, người mua nên đề nghị người bán cung cấp thông tin, giấy tờ để truy xuất nguồn gốc.
Về vụ việc liên quan đến chủ kênh Già làng Tây Nguyên, cơ quan công an đang tiếp tục mở rộng điều tra.
