Vụ hơn 15 năm đi kiện đòi nhà: VKSND Tối cao ra quyết định kháng nghị giám đốc thẩm

Ngày 21-1, VKSND Tối cao đã chấp nhận đề nghị của bà Huỳnh Thị Minh Thư (người có quyền, nghĩa vụ liên quan), ra quyết định kháng nghị bản án phúc thẩm của TAND TP.HCM về việc tuyên buộc bà Lê Thị Vựng và các con (trong đó có bà Thư) phải giao trả nhà đất số 10A Cửu Long, phường Tân Sơn Hòa cho ông Huỳnh Larry Hưng (74 tuổi, còn gọi là Huỳnh Hưng Lợi).

Đây là vụ việc được Báo Pháp Luật TP.HCM phản ánh qua bài viết "Nhờ bạn đứng tên nhà, mất 15 năm đi kiện, thắng kiện lại tiếp tục chờ".

Ông Huỳnh Hưng Lợi đứng trước căn nhà số 10A Cửu Long. Ảnh: SONG MAI

Theo quyết định kháng nghị giám đốc thẩm, VKSND Tối cao nhận thấy, ông Lợi trình bày ông, ông Trần Ngọc Quế và ông Huỳnh Quang Trung là bạn.

Năm 1993, ông Lợi mua nhà, đất tại địa chỉ số 10A Cửu Long. Thời điểm đó ông là người nước ngoài không được phép sở hữu nhà ở tại Việt Nam, ông Lợi đã nhờ ông Quế đứng tên.

Sau khi ông Quế đi nước ngoài, ông Lợi nhờ ông Trung đứng tên căn nhà. Ông Trung đã lập giấy xác nhận về việc đứng tên giùm và bản tường trình và cam kết tại văn phòng luật sư xác nhận toàn bộ nhà đất tại số 10A Cửu Long là tài sản thuộc quyền sở hữu của ông Lợi; vợ chồng ông Trung chỉ đứng tên giùm và cam kết sẽ chuyển trả khi ông Lợi có yêu cầu.

Sau khi ông Trung chết, bà Vựng tự ý ký hợp đồng tặng cho các con. Nay, ông Lợi yêu cầu bà Vựng và gia đình giao trả quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất tại số 10A Cửu Long.

Bà Lê Thị Vựng trình bày, nguồn gốc nhà số 10A Cửu Long là của chồng bà nhận chuyển nhượng của ông Quế. Năm 2008, ông Trung chết; các đồng thừa kế đã từ chối nhận di sản căn nhà nêu trên, để bà được hưởng thừa kế.

Nhà số 10A Cửu Long thuộc quyền sở hữu hợp pháp của gia đình bà. Bà không biết và chưa từng ký vào bản tường trình hay cam kết nào liên quan đến việc đứng tên mua giùm căn nhà 10A Cửu Long.

Tòa án hai cấp đã chấp nhận yêu cầu của ông Lợi, xác định nhà và đất 10A Cửu Long thuộc quyền sở hữu của ông. Bà Vựng và gia đình có trách nhiệm giao trả toàn bộ nhà và đất 10A Cửu Long.

VKSND Tối cao cho rằng quá trình giải quyết vụ án có vi phạm tố tụng. Cụ thể, diện tích đất tranh chấp hơn 466 m² nhưng chỉ 117 m² được công nhận chủ quyền, song tòa án các cấp không đưa UBND có thẩm quyền tham gia tố tụng.

Có căn cứ xác định nhà đất tranh chấp do ông Lợi nhận chuyển nhượng và nhờ ông Trần Ngọc Quế đứng tên. Khi ông Quế định cư ở nước ngoài, ông Hưng tiếp tục nhờ ông Huỳnh Quang Trung và vợ là bà Lê Thị Vựng đứng tên giúp. Tòa án hai cấp chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Lợi buộc bị đơn phải giao trả nhà là có căn cứ.

Tuy nhiên, bản án sơ thẩm và phúc thẩm đã vi phạm khi không xem xét yêu cầu của bị đơn về việc tính công sức bảo quản, giữ gìn tài sản, trái với Án lệ số 02/2016/AL.

Khi xác định toàn bộ nhà đất thuộc quyền sở hữu của ông Lợi, buộc bà Vựng và gia đình giao trả toàn bộ nhà đất, thì đồng thời tòa án phải xem xét luôn về công sức bảo quản, giữ gìn, tôn tạo làm tăng giá trị tài sản mới toàn diện và bảo đảm hài hòa quyền lợi của các bên. Việc tách ra giải quyết trong vụ án khác là không toàn diện.

Thực tế, sau khi có bản án phúc thẩm, bà Thư đã làm đơn khởi kiện để yêu cầu tòa án giải quyết phần công sức cho gia đình bà nhưng TAND TP.HCM đã trả lại đơn khởi kiện vì bà Thư không cung cấp được địa chỉ ở nước ngoài của ông Lợi.

Cạnh đó, tòa án chưa xác minh làm rõ hiện trạng tài sản mà xác định toàn bộ nhà đất tại số 10A Cửu Long có diện tích 466,61m² đất thuộc quyền sở hữu của ông Lợi là chưa phù hợp với tài liệu có tại hồ sơ và giải quyết chưa toàn diện các vấn đề có liên quan.

Đồng thời nếu công nhận diện tích 466,61m² cho ông Lợi thì phần đất còn lại phía trong không có đường đi, không đảm bảo quyền về lối đi theo quy định. Tòa án không làm rõ yêu cầu của người sử dụng phía sau để giải quyết toàn diện vụ án.

SONG MAI