Vụ nam sinh rơi cống tử vong ở Hà Nội: Duy nhất một liên danh trúng thầu gần 200 tỷ với giá giảm 0%, hiện trường đau lòng 'tố cáo' những cam kết an toàn trên giấy

Hiện trường đau lòng và lời "chữa cháy" muộn màng

Vụ việc đau lòng đã rõ ràng khi lực lượng chức năng và người dân phát hiện chiếc xe máy cũ mang KBS: 18F5-55XX đổ nghiêng bên miệng hố ga trên tuyến đường nối từ cổng Trường Đại học Mỏ - Địa chất vào Khu công nghiệp Nam Thăng Long, vào khoảng 10h ngày 17/9 trước đó.

Người điều khiển đã biến mất hoàn toàn vào dòng cống ngầm được xác định là nam sinh Nguyễn Đình S. (SN 2008, sinh viên Đại học Mỏ - Địa chất).

Hơn 24 giờ sau cuộc tìm kiếm dọc tuyến thoát nước, đến khoảng 11h20 ngày 18/9, thi thể của em S. mới được tìm thấy và vớt lên tại khu vực cửa phai sông Nhuệ (phường Thượng Cát) - điểm xả cuối cùng của hệ thống thoát nước.

Hơn 24 giờ sau cuộc tìm kiếm dọc tuyến thoát nước, đến khoảng 11h20 ngày 18/9, thi thể của em S. mới được tìm thấy và vớt lên tại khu vực cửa phai sông Nhuệ (phường Thượng Cát) - điểm xả cuối cùng của hệ thống thoát nước.

Sau thảm kịch, UBND phường Đông Ngạc đã phối hợp với các đơn vị quản lý, duy tu "xử lý ngay vị trí xảy ra tai nạn, bảo đảm an toàn cho người tham gia giao thông".

Song, có lẽ, trước một vụ việc đau lòng, chính động thái "xử lý ngay" sau sự cố là lời tố cáo rõ ràng nhất: Trước thời điểm chiếc xe máy đổ xuống, miệng hố ga đó đã không hề an toàn. Không có nắp đậy kiên cố, không rào chắn, không cọc tiêu và không có biển cảnh báo nguy hiểm giữa vùng ngập nước.

Chỉ đến khi một sinh mạng bị nuốt chửng vào lòng cống sâu, đơn vị duy tu mới vội vã mang nắp đến đậy, dựng rào chắn để hoàn tất cái gọi là "bảo đảm an toàn".

Gói thầu cung cấp dịch vụ công quản lý và duy trì hệ thống thoát nước có giá gần 200 tỷ đồng ngân sách nhưng tỷ lệ giảm giá 0%

Tuyến rãnh, hố ga nơi nam sinh tử nạn không phải công trình bỏ hoang. Vị trí này thuộc hệ thống thoát nước mặt do Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội (Sở Xây dựng Hà Nội) làm đại diện chủ đầu tư. 

Theo thông tin phát đi từ UBND xã Đông Ngạc, đơn vị chịu trách nhiệm duy tu, vận hành trực tiếp là Liên danh Công ty Cổ phần Đô thị Việt Úc - Công ty Cổ phần Xây dựng Dịch vụ và Thương mại 68.

Lật lại hồ sơ pháp lý, ngày 04/01/2024, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Nguyễn Thế Công ký Quyết định số 07/QĐ-SXD phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho "Gói thầu số 3: Cung cấp dịch vụ công Quản lý, duy trì hệ thống thoát nước các tuyến phố trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm, Nam Từ Liêm (cũ – PV) thuộc lưu vực Hữu sông Nhuệ (giai đoạn 2024 - 2028)".

Những con số trong hồ sơ thầu phơi bày nhiều chi tiết đáng kinh ngạc, như sau:

Thứ nhất, về giá trúng thầu gói thầu trên là 197.649.873.000 đồng (gần 200 tỷ đồng) từ nguồn vốn ngân sách thành phố cho thời gian 60 tháng. Bình quân mỗi năm, ngân sách chi xấp xỉ 40 tỷ đồng để liên danh này chăm sóc, khơi thông và bảo đảm an toàn hệ thống thoát nước trên 2 quận Bắc và Nam Từ Liêm (cũ).

Thứ hai, theo Báo cáo đánh giá số 01/HĐ697/ND-TTHT/BCDGKT và 02/HĐ696/ND-TTHT/BCĐGTC của Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng và Thương mại ND, gói thầu này chỉ có duy nhất 01 nhà thầu tham dự.

Thứ ba, tỷ lệ giảm giá gói thầu là 0%. Cụ thể, tại biên bản mở hồ sơ đề xuất tài chính, Liên danh Việt Úc – Thương mại 68 bỏ giá dự thầu 197.649.873.296,45 đồng với tỷ lệ giảm giá 0%. Không một đồng ngân sách nào được tiết kiệm qua cơ chế đấu thầu cạnh tranh.

Quyết định số 07/QĐ-SXD phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho "Gói thầu số 3: Cung cấp dịch vụ công Quản lý, duy trì hệ thống thoát nước các tuyến phố trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm, Nam Từ Liêm (cũ – PV) thuộc lưu vực Hữu sông Nhuệ (giai đoạn 2024 - 2028)". Ảnh chụp màn hình tư liệu

Thứ tư, chia nhỏ cho nhà thầu phụ: Tại Quyết định số 07/QĐ-SXD ngày 4/1/2024 của Sở Xây dựng Hà Nội về phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu đối với Gói thầu số 3 thể hiện, có tới 3 nhà thầu phụ gồm Công ty CP Đầu tư phát triển xây dựng Sông Đà 9 (10%), Công ty CP Đầu tư và xây dựng đô thị Đông Đô (10%), và Công ty CP Phát triển hạ tầng xanh Hà Nội (5%) cùng chia sẻ 25% giá trị hợp đồng từ phần việc của Công ty CP Đô thị Việt Úc.

Như vậy, một gói thầu sử dụng tiền thuế của dân với quy mô hàng trăm tỷ đồng, không giảm một xu qua đấu thầu, được phân bổ qua nhiều lớp nhà thầu, nhưng chất lượng thực địa lại để lộ những "chiếc bẫy" chết người ngay trên tuyến đường dân sinh.

Cam kết kỹ thuật và an toàn "nằm trên giấy"

Để được phê duyệt trúng gói thầu gần 200 tỷ, Liên danh Việt Úc – 68 đã phải cam kết tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn kỹ thuật (tại Chương V – Yêu cầu về kỹ thuật của Hồ sơ mời thầu). Thế nhưng, đối chiếu văn bản này với cái chết của nam sinh, sự tắc trách lộ rõ qua từng câu chữ:

Thứ nhất, hồ sơ quy định rõ: "Mặt đan, ga phẳng, không cập kênh, hiện trường sạch sẽ sau khi thi công, bảo đảm an toàn giao thông. Công tác sửa chữa, thay thế cho các sự cố trên hệ thống bị gãy, hỏng hoặc bị mất phải được thực hiện trong vòng 24h sau khi phát hiện sự cố, có giấy xác nhận của chính quyền địa phương, tổng hợp báo cáo bên A thường xuyên, định kỳ để kiểm tra và nghiệm thu theo quy định".

Từ những cam kết trong hồ sơ và hiện trường vụ việc đau lòng đã xảy ra, dư luận hoàn toàn có thể đặt câu hỏi đến liên danh nhà thầu và chủ đầu tư rằng: Chiếc nắp hố ga tại đường nối ĐH Mỏ - Địa chất bị mất hay hư hỏng? Hư hỏng từ bao giờ? Tại sao nhà thầu không phát hiện để thay thế trong vòng 24 giờ đúng như cam kết kỹ thuật? Hay sự bất an toàn đã kéo dài nhiều ngày mà không ai xử lý cho đến khi có người thiệt mạng?

Hiện trường hố ga nơi nam sinh gặp nạn thuộc hệ thống thoát nước mặt tuyến đường nối từ Trường Đại học Mỏ - Địa chất vào Khu công nghiệp Nam Thăng Long.

Thứ hai, hồ sơ ràng buộc nhà thầu phải: "Ứng trực đầy đủ giải quyết úng ngập trong các trận mưa; Ga thu, cống ngang phải không được tắc bất kỳ ngày nào trong năm". Đồng thời ghi nhật ký hàng ngày để kịp thời khắc phục sự cố. Vậy, trong đợt mưa gây ngập úng ngày 17/9 vừa qua, lực lượng ứng trực, cảnh giới của liên danh nhà thầu ở đâu? Tại sao một miệng cống ngập sâu trong nước, có sức hút cuốn trôi cả người lại không hề có biển cảnh báo hay rào chắn ngăn đường?

Hóa ra, quy định "sửa chữa trong 24 giờ" hay "ứng trực bảo đảm an toàn giao thông" chỉ là những dòng chữ ngay ngắn dùng để chấm thầu và hoàn thiện hồ sơ thanh quyết toán. Thực tế ngoài mặt đường, công tác kiểm soát an toàn hoàn toàn bị bỏ quên một cách vô cảm.

Không thể lấy sự im lặng để đậy trách nhiệm

Nỗi đau của gia đình nạn nhân là vô hạn khi mất đi người con trai mới 18 tuổi vừa bước chân vào ngưỡng cửa đại học.

Nguyện vọng xin không khám nghiệm tử thi để đưa em về quê an táng là sự đau xót tột cùng của thân nhân, nhưng sự cam chịu ấy tuyệt đối không thể trở thành tấm bình phong để các đơn vị hưởng tiền ngân sách phủi tay thoái thác trách nhiệm.

Bởi tại khoản 2 Điều 2 của Quyết định số 07/QĐ-SXD đã nêu rõ: "Đơn vị mời thầu và nhà thầu phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc tổ chức triển khai gói thầu bảo đảm tiến độ, chất lượng, tuân thủ các quy định hiện hành về quản lý và an toàn".

Có lẽ, cơ quan chức năng và công luận cần câu trả lời sòng phẳng từ Sở Xây dựng Hà Nội, Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật và Liên danh nhà thầu Việt Úc – 68, rằng:

Toàn bộ sổ nhật ký tuần tra, hình ảnh kiểm tra hiện trường hằng ngày, biên bản nghiệm thu định kỳ đối với tuyến cống này trong tháng 9/2024 đang thể hiện điều gì? 

Có hay không việc "nghiệm thu khống", buông lỏng giám sát trên hiện trường?

Việc thực hiện nghĩa vụ ứng trực và phương án bảo đảm an toàn giao thông khi có mưa ngập của liên danh nhà thầu đã được triển khai ra sao vào sáng 17/9?

Bởi lẽ, gần 200 tỷ đồng tiền thuế của nhân dân được giải ngân để đổi lấy sự an toàn trên từng tuyến phố, chứ không phải để mua lấy sự lơ là dẫn đến những cái chết oan ức… Miệng hố ga có thể được lắp lại nắp đan trong chốc lát, nhưng trách nhiệm pháp lý trước cái chết của nam sinh Nguyễn Đình S. thì không thể dễ dàng đậy lại.