Vụ thanh lý hơn 90 ha rừng thông gần 40 năm tuổi ở Quảng Trị: Luật sư chỉ ra nhiều vấn đề pháp lý cần làm rõ

Trao đổi với phóng viên Ban Chuyên đề Công an TP Đà Nẵng, luật sư Nguyễn Nam Anh, Trưởng phòng Công ty Luật Kỷ Nguyễn và Cộng sự (TP Huế), đã phân tích một số vấn đề pháp lý liên quan đến việc thanh lý diện tích rừng thông nói trên trên cơ sở các quy định của pháp luật về hợp tác xã, lâm nghiệp, đất đai và dân sự.

Luật sư Nguyễn Nam Anh, Trưởng phòng Công ty Luật Kỷ Nguyễn và Cộng sự (TP Huế).

Cần làm rõ nguồn gốc rừng trước khi thanh lý

Theo luật sư Nguyễn Nam Anh, trước khi quyết định thanh lý 90,7 ha rừng thông, vấn đề quan trọng hàng đầu là phải xác định rõ nguồn gốc hình thành, quyền sở hữu tài sản trên đất và quyền sử dụng đất lâm nghiệp của HTX Lương Điền.

Đối với diện tích rừng được trồng từ nguồn hỗ trợ của Chương trình PAM 2780, cần rà soát hồ sơ, tài liệu quản lý qua các thời kỳ để xác định đây là tài sản thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu hay đã được giao, chuyển quyền sở hữu hợp pháp cho HTX.

Nếu tài sản thuộc sở hữu nhà nước hoặc có nguồn gốc từ nguồn vốn nhà nước, việc quản lý, xử lý phải tuân thủ các quy định pháp luật tương ứng. HTX không thể mặc nhiên coi toàn bộ diện tích rừng là tài sản riêng để tự quyết định việc định đoạt.

Bên cạnh đó, hồ sơ giao đất, giao rừng từ thời huyện Triệu Hải cũ được cho là đã thất lạc, nên cần phối hợp với cơ quan chuyên môn để xác minh nguồn gốc, đo đạc ranh giới, xác định diện tích thực tế và làm rõ tình trạng pháp lý của đất cũng như tài sản rừng trồng.

Luật sư cho rằng việc xác minh này có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định quyền của HTX đối với diện tích rừng, đồng thời tránh những tranh chấp liên quan đến ranh giới, quyền sử dụng đất và việc thực hiện quy hoạch lâm nghiệp.

Ngoài ra, cần xác định trạng thái quy hoạch hiện tại của khu rừng, mục đích khai thác và phương án xử lý sau khai thác. Việc khai thác rừng phải đáp ứng các điều kiện, trình tự, thủ tục theo quy định pháp luật về lâm nghiệp, phù hợp với quy hoạch và các yêu cầu quản lý có liên quan.

Minh bạch trong lựa chọn người nhận thanh lý

Một vấn đề khác được luật sư Nguyễn Nam Anh lưu ý là phương thức lựa chọn người nhận thanh lý, khai thác rừng.

Theo luật sư, nếu diện tích rừng được xác định là tài sản công thì việc xử lý phải tuân thủ quy định về quản lý, sử dụng tài sản công và các quy định pháp luật có liên quan. Hình thức xử lý cụ thể, trong đó có việc có phải tổ chức đấu giá hay không, cần được xác định căn cứ vào tính chất tài sản và quy định áp dụng đối với trường hợp cụ thể.

Trường hợp cây rừng thuộc quyền sở hữu hợp pháp của HTX, việc xử lý tài sản phải tuân thủ Luật Hợp tác xã, Điều lệ HTX và các nghị quyết có liên quan. Đặc biệt, cần xác định rõ thẩm quyền quyết định của Đại hội thành viên đối với tài sản có giá trị lớn, cũng như phạm vi quyền hạn của Giám đốc HTX.

Luật sư cho rằng việc thương thảo trực tiếp với một cá nhân bên ngoài HTX khi chưa làm rõ thẩm quyền quyết định, chưa hoàn thiện hồ sơ và chưa xác định đầy đủ giá trị tài sản có thể dẫn đến những rủi ro pháp lý, ảnh hưởng đến quyền lợi của các thành viên.

Để bảo đảm công khai, minh bạch, theo luật sư, HTX cần tổ chức kiểm kê, xác định trữ lượng gỗ thực tế; xem xét thuê đơn vị chuyên môn đánh giá hiện trạng rừng và tổ chức thẩm định giá độc lập. Trên cơ sở đó, HTX lập phương án xử lý tài sản, xác định phương thức lựa chọn đối tác và trình đúng cấp có thẩm quyền quyết định.

Việc chào giá cạnh tranh hoặc đấu giá công khai, nếu thuộc trường hợp áp dụng hoặc được lựa chọn phù hợp quy định, sẽ góp phần hạn chế nguy cơ thất thoát tài sản và bảo đảm quyền lợi của tập thể thành viên.

Giá trị rừng cần được xác định trên cơ sở thực tế

Đối với diện tích rừng thông gần 40 năm tuổi, luật sư Nguyễn Nam Anh cho rằng việc xác định giá trị không thể chỉ dựa trên thỏa thuận giữa người bán và người mua mà cần có cơ sở kỹ thuật và căn cứ định giá phù hợp.

Các yếu tố cần xem xét gồm diện tích thực tế, mật độ cây, đường kính và chiều cao bình quân, trữ lượng gỗ thương phẩm, sản lượng có thể khai thác cùng giá thị trường của các loại lâm sản.

Theo luật sư, khi chưa có kết quả kiểm kê, đánh giá trữ lượng và hồ sơ định giá phù hợp, việc đưa ra mức giá thanh lý sẽ khó bảo đảm tính thuyết phục, minh bạch và khả năng kiểm chứng.

Trong trường hợp giá trị tài sản bị xác định thấp hơn đáng kể so với thực tế, gây thiệt hại cho HTX hoặc các chủ thể có quyền lợi liên quan, trách nhiệm của những cá nhân tham gia quyết định có thể được xem xét tùy theo hành vi, lỗi và hậu quả cụ thể.

Nếu có căn cứ xác định hành vi cố ý vi phạm pháp luật, thông đồng hoặc trục lợi gây thiệt hại nghiêm trọng, cơ quan chức năng có thể xem xét trách nhiệm pháp lý tương ứng. Tuy nhiên, việc xác định vi phạm hành chính, nghĩa vụ bồi thường hay dấu hiệu tội phạm phải dựa trên kết quả xác minh, chứng cứ và các điều kiện pháp lý cụ thể, không thể chỉ căn cứ vào sự chênh lệch giữa các mức giá được đưa ra.

Biên bản thương thảo chưa đồng nghĩa hợp đồng có hiệu lực

Liên quan biên bản thương thảo ngày 16-10-2026 giữa Giám đốc HTX Lương Điền và ông Phạm Quang Phong, luật sư Nguyễn Nam Anh cho rằng cần xem xét nội dung cụ thể của văn bản, ý chí của các bên và thẩm quyền của người ký để xác định giá trị pháp lý.

Về nguyên tắc, biên bản thương thảo có thể ghi nhận quá trình đàm phán, thống nhất một số nội dung dự kiến trước khi ký hợp đồng chính thức. Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào tên gọi của văn bản để kết luận nó không làm phát sinh bất kỳ nghĩa vụ pháp lý nào; vấn đề này phải được đánh giá trên cơ sở nội dung và bản chất giao dịch.

Trường hợp người ký không có thẩm quyền quyết định hoặc đại diện vượt quá phạm vi được giao, giao dịch có thể phát sinh tranh chấp về hiệu lực và trách nhiệm của các bên. Nếu việc xác lập giao dịch vi phạm điều cấm của luật hoặc không đáp ứng điều kiện có hiệu lực theo Bộ luật Dân sự, giao dịch có thể bị xem xét tuyên vô hiệu khi có đủ căn cứ pháp luật.

Hệ quả pháp lý sẽ phụ thuộc vào tính chất vi phạm, mức độ thực hiện giao dịch và quy định áp dụng. Vì vậy, việc đánh giá biên bản thương thảo trong vụ việc này cần đặt trong tổng thể hồ sơ pháp lý của khu rừng, Điều lệ HTX, nghị quyết của Đại hội thành viên và các tài liệu liên quan.

Về trách nhiệm của Giám đốc HTX, luật sư cho rằng nếu có căn cứ xác định người này quyết định hoặc ký kết vượt quá thẩm quyền, gây thiệt hại cho HTX hay các thành viên, trách nhiệm nội bộ, dân sự và các trách nhiệm pháp lý khác có thể được xem xét theo quy định.

Việc xử lý trách nhiệm hành chính hoặc hình sự, nếu có, phải căn cứ vào hành vi cụ thể, hậu quả, yếu tố lỗi và kết quả xác minh của cơ quan có thẩm quyền.

Đề nghị tạm dừng giao dịch để rà soát hồ sơ

Từ những vấn đề nêu trên, luật sư Nguyễn Nam Anh cho rằng HTX Lương Điền cần rà soát toàn bộ hồ sơ liên quan đến nguồn gốc đất và rừng, xác định rõ quyền sở hữu tài sản, quyền sử dụng đất, trữ lượng và giá trị thực tế của diện tích rừng thông.

Đồng thời, HTX cần làm rõ thẩm quyền quyết định phương án khai thác, thanh lý; kiểm tra các điều kiện pháp lý trước khi ký hợp đồng chính thức và lựa chọn phương thức xử lý tài sản bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định.

Theo luật sư, việc tạm dừng ký kết hợp đồng chính thức trong thời gian rà soát là cần thiết để hạn chế nguy cơ phát sinh tranh chấp và bảo vệ quyền lợi của các bên. Hồ sơ thẩm định, phương án xử lý tài sản cần được công khai trong phạm vi phù hợp và đưa ra cơ quan có thẩm quyền của HTX xem xét, quyết định theo đúng quy định pháp luật.

Đối với vụ việc này, việc làm rõ nguồn gốc diện tích rừng trồng từ Chương trình PAM 2780, căn cứ xác định giá trị tài sản và thẩm quyền ký biên bản thương thảo là những nội dung then chốt để xác định tính hợp pháp của quá trình thanh lý 90,7 ha rừng thông gần 40 năm tuổi tại HTX Lương Điền.