Vun đắp hạnh phúc từ gắn kết cộng đồng

Đi bộ để cùng gắn kết ở Hà Lan

Trẻ em xuất phát từ công viên Westerpark ở Amsterdam (Hà Lan) trong buổi đi bộ buổi tối. (Nguồn: The Guardian)

Mùa Hè hằng năm, khoảng 500.000 người tại Hà Lan tham gia sự kiện đi bộ Avondvierdaagse trong 4 buổi tối liên tiếp tại khoảng 700 địa điểm trên cả nước. Hoạt động thu hút đông đảo trẻ em, gia đình và tình nguyện viên, với các tuyến đường thường dài 5km hoặc 10km.

Theo The Guardian, tại Westerpark, Amsterdam, hàng trăm trẻ em cùng cha mẹ và bạn bè tập trung tham gia sự kiện. Ngay cả khi trời mưa, nhiều em vẫn hào hứng khoác áo mưa, chuẩn bị đồ ăn nhẹ và lên đường. Với các em, đây không chỉ là dịp vận động ngoài trời mà còn là cơ hội khám phá khu phố, gặp gỡ bạn bè và tạo nên những kỷ niệm bên gia đình.

Sự kiện đi bộ Avondvierdaagse không chỉ khuyến khích trẻ vận động ngoài trời mà còn tạo cơ hội để các em gắn kết với bạn bè, gia đình và cộng đồng. Theo các chuyên gia, hoạt động thể chất và tương tác xã hội đều có vai trò quan trọng đối với sức khỏe tinh thần của trẻ. Việc cùng nhau hoàn thành hành trình, vượt qua thử thách và chia sẻ niềm vui góp phần tạo nên những trải nghiệm tích cực, đồng thời nuôi dưỡng tinh thần cộng đồng ngay từ nhỏ.

Những giá trị này phần nào tương đồng với kết quả từ báo cáo của UNICEF. Theo đó, Hà Lan đứng đầu trong số hơn 40 quốc gia phương Tây về mức độ hạnh phúc tổng thể và sức khỏe tinh thần của trẻ em, trong đó các mối quan hệ xã hội phong phú được xem là yếu tố then chốt.

Những bữa ăn kết nối ở Đan Mạch

Bữa ăn cộng đồng trong khuôn khổ sáng kiến “Đan Mạch cùng ăn” tại Trung tâm Cộng đồng Svenstrup, gần Hammel, Đan Mạch, ngày 8/11/2023. (Nguồn: Ældre Sagen)

Nếu ở Hà Lan, sự kiện đi bộ tập thể giúp trẻ em, gia đình và bạn bè tìm thấy niềm vui trong hoạt động cộng đồng, thì tại Đan Mạch, một bữa ăn cũng có thể trở thành điểm khởi đầu cho những kết nối mới.

Năm 2016, Phong trào chống cô đơn của Đan Mạch khởi xướng sáng kiến “Đan Mạch cùng ăn”, tạo cơ hội để những người vốn ít có dịp gặp nhau cùng ngồi vào một bàn. Thông điệp của sáng kiến rất giản dị: một bữa ăn có thể trở thành chiếc cầu nối giữa những con người xa lạ, mở ra không gian để trò chuyện, chia sẻ và cảm nhận sự gắn kết.

Sáng kiến được triển khai theo mô hình mở, không tập trung vào một địa điểm hay đơn vị tổ chức duy nhất. Cá nhân, chính quyền địa phương, trường học, doanh nghiệp, tổ chức xã hội, viện dưỡng lão, nhà thờ, bảo tàng và các nhóm cộng đồng đều có thể tổ chức bữa ăn chung. Hoạt động được khuyến khích diễn ra quanh năm, với hai đợt tập trung vào tuần 17 và tuần 45 hằng năm, tương ứng khoảng tháng 4 và tháng 11.

Điểm đặc biệt của sáng kiến nằm ở việc biến một hoạt động quen thuộc thành cơ hội kết nối. Cùng nhau thưởng thức bữa ăn vốn là dịp để con người quây quần, trò chuyện và chia sẻ trong đời sống gia đình. “Đan Mạch cùng ăn” mở rộng không gian ra cộng đồng, để những người khác thế hệ, khác hoàn cảnh hay nền tảng văn hóa có thể cùng ngồi lại bên nhau.

Sau gần một thập niên, “Đan Mạch cùng ăn” vẫn được duy trì trong bối cảnh cô đơn tiếp tục là vấn đề đáng chú ý tại quốc gia này. Dù thường xuyên nằm trong nhóm những quốc gia có mức độ hạnh phúc cao, Đan Mạch vẫn ghi nhận khoảng 540.000 người từ 16 tuổi trở lên, tương đương 10,8%, trải qua tình trạng cô đơn nghiêm trọng theo dữ liệu năm 2025. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống mà còn liên quan đến sức khỏe và tạo ra những chi phí đáng kể cho xã hội.

Một chiếc bàn, một bữa ăn và vài câu chuyện có thể là tất cả những gì cần thiết để một cuộc gặp gỡ bắt đầu. Với người đang cảm thấy cô đơn, một lời mời dùng bữa đôi khi cũng có thể trở thành bước đầu tiên để tìm lại niềm vui và cảm giác mình thuộc về một cộng đồng.

Mô hình “Đơn thuốc xã hội” tại Anh

Một hoạt động cộng đồng tại London, Anh, góp phần tạo không gian giao lưu và gắn kết giữa mọi người. (Nguồn: Getty Images)

Tại Vương quốc Anh, sự gắn kết xã hội còn được đưa vào một mô hình hỗ trợ sức khỏe có tổ chức, gọi là kê đơn xã hội (social prescribing). Thay vì chỉ tập trung vào điều trị y tế, mô hình này giống như một đơn thuốc chỉ định hoạt động xã hội, kết nối người dân với các hoạt động cộng đồng phù hợp, như nhóm đi bộ, câu lạc bộ nghệ thuật, hoạt động tình nguyện hoặc dịch vụ hỗ trợ xã hội.

Cách tiếp cận này đặc biệt hữu ích với những người gặp tình trạng cô đơn, cô lập xã hội hoặc các vấn đề ảnh hưởng đến sức khỏe nhưng không thể giải quyết chỉ bằng can thiệp y tế. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), khoảng 1/5 lượt khám tại các cơ sở chăm sóc sức khỏe ban đầu liên quan đến những vấn đề như vậy.

Ngày 26/3, WHO chỉ định Học viện Quốc gia về kê đơn xã hội của Anh (NASP) làm Trung tâm Hợp tác về chính sách và phát triển kê đơn xã hội, ghi nhận vai trò của tổ chức trong thúc đẩy mô hình và chia sẻ kinh nghiệm quốc tế. Vương quốc Anh là một trong những quốc gia tiên phong đưa kê đơn xã hội vào chính sách y tế quốc gia. Hiện nước này có hơn 3.300 nhân viên kết nối cộng đồng và ghi nhận hơn một triệu lượt giới thiệu mỗi năm đến các dịch vụ liên quan.

Theo WHO, những bằng chứng bước đầu cho thấy kê đơn xã hội có thể góp phần cải thiện sức khỏe tinh thần, tăng cường gắn kết cộng đồng và giảm áp lực cho hệ thống y tế. Mô hình này mở rộng cách tiếp cận chăm sóc sức khỏe, trong đó các mối quan hệ xã hội và khả năng tham gia đời sống cộng đồng cũng được xem là những yếu tố quan trọng đối với chất lượng sống.