Xã Lục Sơn: Đánh thức tiềm năng từ núi rừng

Kinh tế rừng - trụ cột cho phát triển bền vững

Một góc xã Lục Sơn nhìn từ trên cao.

Những ngày giáp Tết, con đường uốn lượn qua các triền đồi đưa chúng tôi về Lục Sơn trong sắc xanh bạt ngàn của rừng keo, bạch đàn xen lẫn những vạt lim xanh cổ thụ. Sương sớm bảng lảng trên các khe suối, mái nhà sàn của đồng bào Dao, Cao Lan, Tày… nép mình bên sườn núi, bình yên và ấm áp. Ít ai ngờ rằng, nơi đây từng là vùng rất khó khăn của tỉnh nay đang dần trở thành điểm sáng về phát triển kinh tế rừng gắn với du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng.

Xã Lục Sơn được thành lập trên cơ sở hợp nhất hai xã Lục Sơn và Bình Sơn, huyện Lục Nam (cũ). Sau sáp nhập, xã có diện tích đứng thứ 5 tỉnh Bắc Ninh. Với lợi thế không gian rộng, hệ thống giao thông ngày càng hoàn thiện, kết nối thuận lợi với tỉnh Quảng Ninh và tuyến du lịch tâm linh - sinh thái Tây Yên Tử qua các tuyến đường tỉnh 298B, 293, Lục Sơn đang đứng trước nhiều cơ hội bứt phá trong phát triển kinh tế - xã hội. Lục Sơn sở hữu diện tích rừng lớn với tỷ lệ che phủ đạt 66,63% (không tính cây ăn quả).

Đặc biệt, hơn 2,4 nghìn ha rừng đặc dụng thuộc Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử được bảo vệ nghiêm ngặt, tạo nên hệ sinh thái rừng nguyên sinh quý giá, nguồn sinh thủy dồi dào và môi trường trong lành hiếm có. Từ khu Ba Đắc, sườn Tây núi Phật Sơn, những cánh rừng lim xanh bản địa nối tiếp rừng trồng keo, bạch đàn trải dài trùng điệp. Chính từ đại ngàn ấy, dòng suối Nước Vàng quanh năm róc rách, nước trong mát, hình thành hàng chục thác nước lớn nhỏ như thác Anh Vũ, thác Mây, thác Giót, thác Nước Vàng. Dưới mỗi thác là những thung nước tự nhiên được ví như “bồn tắm thiên nhiên”, thu hút hàng nghìn lượt du khách mỗi năm.

Nghề dệt thổ cẩm của bà con dân tộc Cao Lan được duy trì.

Không chỉ giữ rừng, Lục Sơn còn biết làm giàu từ rừng. Năm 2025, toàn xã trồng tập trung 538 ha, khai thác 584 ha rừng trồng với sản lượng 79.615 m³ gỗ; sản xuất 270.000 cây giống. Kinh tế rừng thực sự trở thành trụ cột, tạo việc làm, tăng thu nhập, góp phần giảm nghèo bền vững. Những câu chuyện thoát nghèo từ rừng đang ngày càng nhiều hơn trên vùng đất này.

Giàu bản sắc văn hóa, thiên nhiên hữu tình

Xã Lục Sơn có 16.500 nhân khẩu, 9 dân tộc thiểu số, trong đó đông nhất là Dao và Cao Lan (chiếm gần 40% dân số). Các dân tộc sinh sống thành vùng, cơ bản giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống với nhiều lễ hội tiêu biểu như: Lễ xuống đồng, lễ cầu an, lễ hội Nghè Long. Một điểm nhấn thiên nhiên đặc sắc là quần thể rừng lim xanh cổ thụ tại thôn Nghè Mản (làng Đá Húc) rộng 3,04 ha với hơn 200 cây lim xanh thuần loài từ 100 đến hơn 200 năm tuổi.

Độc đáo suối Nước Vàng ở xã Lục Sơn.

Với đồng bào Cao Lan, rừng lim không chỉ là tài nguyên mà còn là báu vật thiêng liêng. Tận dụng lợi thế văn hóa và thiên nhiên với hệ thống sông suối dày đặc, cảnh quan hoang sơ, hữu tình khó nơi nào có được, Lục Sơn trở thành vùng du lịch sinh thái độc đáo, hình thành các điểm du lịch văn hóa cộng đồng. Nổi bật như bản văn hóa Khe Nghè, nơi du khách có thể trải nghiệm đời sống người dân tộc Cao Lan, thưởng thức, chiêm ngưỡng các sản phẩm từ núi rừng như: Rượu Tíu Bâu, xôi ngũ sắc, mật ong, hạt dẻ, dược liệu quý, giấy dó, vải thổ cẩm. Tại thôn Đồng Đỉnh, Tổ hợp dịch vụ vui chơi giải trí The Kind Hotel & Resort Bắc Giang trở thành điểm đến lý tưởng cho du khách muốn hòa mình vào núi rừng, trải nghiệm không gian nghỉ dưỡng bình yên và thư giãn. Với vị trí thuận lợi, cách trung tâm tỉnh Bắc Ninh và Đông Triều (Quảng Ninh) chừng 50 km, xã Lục Sơn hứa hẹn trở thành điểm đến, góp phần phát triển du lịch sinh thái và lan tỏa vẻ đẹp Đông Bắc tới du khách trong nước và quốc tế.

Song hành với du lịch, xã có 787 ha vải thiều, 411 ha nhãn, 120 ha bưởi đào đường và 80 ha thanh long. 7 sản phẩm OCOP đạt 3 sao gồm: Nhãn Lục Sơn, long nhãn khô, rượu nếp, rượu tẻ, rượu nếp mầm, bưởi đào đường, thanh long. Năm 2025, thu nhập bình quân đầu người đạt gần 53 triệu đồng, hộ nghèo còn 4,83%. Những con số ấy phản ánh rõ nét hiệu quả của hướng đi phát triển kinh tế rừng gắn với bảo tồn văn hóa và khai thác du lịch cộng đồng của xã.

Xuân mới đang về trên miền rừng Lục Sơn. Đồng chí Bùi Văn Hoàng, Bí thư Đảng ủy xã cho biết: Địa phương sẽ tiếp tục thu hút đầu tư vào hạ tầng, phát triển du lịch sinh thái, du lịch nghỉ dưỡng và du lịch cộng đồng. Cùng đó quan tâm nâng cao chất lượng nông sản, lâm nghiệp theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP; tăng cường quản lý, bảo vệ rừng hướng tới tiêu chuẩn FSC.

Giữa đại ngàn xanh thẳm, Lục Sơn đang đánh thức tiềm năng của chính mình: Rừng xanh sinh lợi, văn hóa lan tỏa. Góp phần mang mùa xuân ấm no đến với từng bản làng./.

Thu Phong