Xây dựng năng lực ứng phó thiên tai từ cơ sở

Lực lượng dân quân tự vệ và lực lượng xung kích địa phương thực hành kỹ năng di chuyển, lên xuống xuồng cứu hộ tại bến tập kết, đảm bảo chủ động phương án "4 tại chỗ" trước mùa mưa bão. Ảnh: Xuân Quý/TTXVN

Cụ thể, thành phố Đà Nẵng đã đưa phương tiện về cơ sở, đào tạo con người bài bản; đồng thời các kịch bản cực đoan được đưa vào thực tập để rút ngắn thời gian tiếp cận người dân khi thiên tai xảy ra.

Đào tạo từ người lái xuồng ở vùng lũ

Ở thôn Phú Bình (xã Phú Thuận, thành phố Đà Nẵng), ông Phan Trọng Lâm (thôn đội trưởng) không xa lạ với cảnh nước lũ dâng cao, đường giao thông bị chia cắt. Phú Thuận nằm giữa hai con sông lớn Thu Bồn và Vu Gia nên mỗi mùa mưa lũ, nhiều khu vực có thể nhanh chóng trở thành những “ốc đảo”.

Trước đây, khi xảy ra tình huống cần đưa xuồng tiếp cận người dân, lực lượng tại chỗ chủ yếu dựa vào kinh nghiệm. Sau khóa đào tạo, cấp chứng chỉ lái phương tiện thủy nội địa do Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố tổ chức, ông Lâm có thêm kỹ năng điều khiển xuồng máy trong điều kiện sóng gió, nước lớn.

Giành giật "thời gian vàng": Cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát PCCC & CNCH quăng phao cứu sinh, kịp thời ứng cứu các nạn nhân bị sóng đánh dạt ra xa dưới sự chỉ huy trực tiếp tại hiện trường. Ảnh: Xuân Quý/TTXVN

“Trước đây, mình chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, nhưng được đào tạo bài bản thì việc điều khiển phương tiện trong điều kiện mưa gió, nước lớn cũng chủ động hơn. Sau khi được đào tạo, tôi tiếp tục hướng dẫn lại cho anh em trong đội xung kích để khi có tình huống xảy ra thì có thể hỗ trợ người dân ngay”, ông Lâm chia sẻ.

Không chỉ có ông Lâm, 284 cán bộ, chiến sĩ, dân quân tự vệ và lực lượng nòng cốt tại các địa bàn xung yếu đã được Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng phối hợp với Sở Xây dựng và Trường Cao đẳng Hàng hải và Đường thủy II tổ chức đào tạo, cấp chứng chỉ lái phương tiện thủy nội địa.

Trung tá Nguyễn Minh Đảm, Ban Chỉ huy Quân sự xã Nam Phước cho biết, địa phương đã rà soát lực lượng, phương tiện, các điểm xung yếu và vị trí sơ tán dân; đồng thời chú trọng tập huấn kỹ năng chỉ huy, điều hành và vận hành ca nô cho cán bộ cơ sở, lực lượng dân quân.

Việc chuẩn hóa kỹ năng cho lực lượng tại chỗ nhằm tạo khả năng xử lý ngay từ những giờ đầu, nhất là tại các khu vực có nguy cơ ngập sâu, chia cắt.

Kịch bản giả định sự cố chìm lật xuồng chở người dân, các lực lượng đồng loạt triển khai phương tiện thủy tiếp cận, tìm kiếm và vớt nạn nhân bị trôi dạt. Ảnh: Xuân Quý/TTXVN

Cùng với đào tạo con người, Đà Nẵng đang tăng cường phương tiện phục vụ phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn. Trong năm 2026, thành phố đầu tư 9 tỷ đồng xây dựng thao trường huấn luyện phòng thủ dân sự, 21 tỷ đồng xây dựng 3 bãi tập kết phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn, 12,3 tỷ đồng mua sắm phương tiện chuyên dụng. Các phương tiện gồm mô tô nước, máy đẩy, xuồng cứu hộ và thiết bị bay không người lái cỡ lớn có khả năng vận chuyển, thả hàng cứu trợ đến những khu vực bị cô lập.

Cùng với đó, phương tiện thủy được tính toán điều chuyển về tận cấp xã, gắn với việc khảo sát khả năng cơ động tại từng địa bàn. Các khu vực có nguy cơ chia cắt cũng được chủ động chuẩn bị lương thực, thực phẩm và nhiên liệu. Cách làm này nhằm khắc phục tình trạng chờ đến khi nước lên, đường bị chia cắt mới huy động lực lượng, phương tiện. Khi nguồn lực đã được bố trí gần khu dân cư, thời gian tiếp cận và hỗ trợ người dân có thể được rút ngắn đáng kể.

Đến huấn luyện những tình huống khó nhất

Lực lượng Cảnh sát PCCC & CNCH (PC07) Công an thành phố Đà Nẵng triển khai súng bắn dây mồi và thiết lập hệ thống dây ròng rọc cứu nạn qua dòng nước dữ tại khu vực thực tập phương án cứu nạn.

Ở tuyến cứu nạn chuyên nghiệp, yêu cầu đặt ra không chỉ là có phương tiện mà còn phải xử lý được những tình huống vượt quá khả năng của lực lượng tại chỗ. Do đó, Phòng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ (Công an thành phố Đà Nẵng) đã tổ chức thực tập phương án cứu nạn, cứu hộ trong tình huống mưa bão, lũ lụt và sạt lở đất năm 2026 cho gần 120 cán bộ, chiến sĩ thuộc 11 khu vực trên địa bàn.

Một tình huống giả định là lũ quét tạo dòng nước chảy xiết khiến ca nô, xuồng máy không thể tiếp cận người dân mắc kẹt. Lực lượng cứu nạn sử dụng súng bắn dây mồi, thiết lập hệ thống dây và ròng rọc vượt dòng nước, đưa cán bộ, chiến sĩ sang khu vực bị cô lập để tiếp cận, trấn an và giải cứu người dân.

Tình huống khác đặt ra khi hai xuồng dân sự chở người dân rời vùng ngập bị sóng đánh lật, khiến 14 người rơi xuống nước, trong đó có hai người không mặc áo phao. Các đội Cứu nạn, cứu hộ triển khai xuồng composite 15HP rà soát người bị nạn; lực lượng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ trên sông cùng đội lặn chuyên dụng được điều động tìm kiếm những nạn nhân mất tích dưới nước.

Thiếu tá Nguyễn Huy Linh, Đội trưởng Đội Cảnh sát Chữa cháy và Cứu nạn, Cứu hộ (Phòng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ, Công an thành phố Đà Nẵng) cho biết, các tình huống thực tập được xây dựng từ những dạng sự cố lực lượng từng gặp tại các khu vực ngập sâu, sạt lở, chia cắt.

Theo Trung tá Lê Văn Lưu, Phó Trưởng Phòng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ (Công an thành phố Đà Nẵng), môi trường cứu nạn trong mưa bão tiềm ẩn nhiều nguy hiểm đối với lực lượng làm nhiệm vụ. Vì vậy, thực tập thực binh giúp cán bộ, chiến sĩ rèn luyện kỹ năng xử lý trong điều kiện khắc nghiệt, đặc biệt là cứu nạn dưới dòng nước chảy xiết.

Từ một người lái xuồng ở thôn Phú Bình đến hàng trăm lực lượng được đào tạo, từ những chiếc xuồng cứu hộ đặt tại cơ sở đến các thiết bị bay có khả năng đưa hàng cứu trợ tới vùng bị cô lập, năng lực ứng phó thiên tai của Đà Nẵng đang được xây dựng theo nhiều lớp. Trong đó, lực lượng tại chỗ xử lý những tình huống ban đầu, lực lượng chuyên nghiệp sẵn sàng tiếp cận các sự cố phức tạp, nguồn lực hậu cần được chuẩn bị trước tại những địa bàn có nguy cơ chia cắt. Khi thiên tai diễn biến nhanh và khó dự đoán, sự chuẩn bị từ trước chính là yếu tố quyết định để rút ngắn thời gian cứu người.