Xử lý nhà, đất công dôi dư - Bài 2: Khi trụ sở cũ có công năng mới

Cách làm này không chỉ giúp tiết kiệm ngân sách đầu tư công mà còn đáp ứng kịp thời các nhu cầu dân sinh cấp thiết.

Đại học Thái Nguyên tiếp nhận trụ sở UBND - HĐND tỉnh Bắc Kạn cũ trở thành Đại học Thái Nguyên cơ sở Bắc Kạn. Ảnh: Thùy Linh/Bnews/vnanet.vn

Từ ngày 1/7/2026, khu trụ sở HĐND, UBND tỉnh Bắc Kạn cũ (nay thuộc phường Bắc Kạn, tỉnh Thái Nguyên) được chuyển giao cho Đại học Thái Nguyên. Sau thời gian không còn sử dụng cho hoạt động hành chính, khu nhà được dọn dẹp, rà soát tài sản và sửa chữa một số hạng mục để phục vụ hoạt động của cơ sở Đại học Thái Nguyên tại Bắc Kạn.

Theo PGS.TS Nguyễn Thanh Hà, Phó Giám đốc Đại học Thái Nguyên, trường hiện có khoảng 115.000 sinh viên, quy mô dự kiến khoảng 125.000 sinh viên trong mùa tuyển sinh năm 2026. Đội ngũ cán bộ, giảng viên có trên 3.700 người, trong đó hơn 1.000 người là tiến sĩ, giáo sư, phó giáo sư.

Với quy mô đào tạo như vậy, việc có thêm cơ sở vật chất là một nhu cầu thực tế của Đại học Thái Nguyên. Cơ sở tại  phường Bắc Kạn được tiếp nhận trong bối cảnh trường đang mở rộng không gian hoạt động.

Khu trụ sở trước đây có nhiều hạng mục được đầu tư trong thời gian dài. Riêng nhà hội trường mới có mức đầu tư khoảng 53 tỷ đồng. Sau khi tiếp nhận, Đại học Thái Nguyên đã kiểm tra hiện trạng, rà soát tài sản, chỉnh trang khuôn viên và sửa chữa một số hạng mục cần thiết.

Cũng tại Thái Nguyên, một cơ sở từng được sử dụng làm trụ sở Trung tâm Công nghiệp Xây dựng - Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh đang được Trường Trung cấp Dân tộc nội trú Thái Nguyên thuê để phục vụ hoạt động đào tạo và sinh hoạt học sinh.

Trước đó, nhà trường phải mượn cơ sở tại đường Hoàng Văn Thụ, thành phố Thái Nguyên để tổ chức hoạt động. Do diện tích hạn chế và thiếu phòng học, trường phải thuê thêm nhà dân gần đó để bố trí chỗ ở cho học sinh.

Sau khi khảo sát các cơ sở có thể sử dụng, nhà trường lựa chọn địa điểm cũ của Trung tâm Công nghiệp Xây dựng. Ông Đào Quý Kiều, Phó trưởng phòng quản sinh của trường, cho biết cấu trúc tòa nhà phù hợp để bố trí phòng học; hội trường có thể phục vụ hoạt động chung; khuôn viên và sân rộng có thể tổ chức các hoạt động thể thao, sinh hoạt ngoài trời.

Với học sinh, sự thay đổi thể hiện ở những điều kiện sử dụng cụ thể. Em Lầu Mí Dũng, học sinh người Mông đến từ Mèo Vạc, tỉnh Tuyên Quang cho biết cơ sở mới có thêm không gian học tập, sinh hoạt và các trang thiết bị như điều hòa, tivi, quạt, bình nóng lạnh, mạng Wifi.

Trụ sở thuộc các cơ quan Tỉnh uỷ Bắc Kạn (cũ) đã được giao cho Đại học Thái Nguyên làm cơ sở đào tạo. Ảnh: Thùy Linh/Bnews/vnanet.vn

Không chỉ giáo dục, một số cơ sở dôi dư tại các địa phương cũng được xem xét chuyển sang phục vụ y tế, văn hóa và các nhu cầu cộng đồng.

Tại phường Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên, sau quá trình sắp xếp, địa phương rà soát các trụ sở, trường học và cơ sở công không còn nhu cầu sử dụng để bố trí cho các lĩnh vực khác. Một số cơ sở được chuyển sang phục vụ giáo dục, y tế, thể thao và các nhu cầu sinh hoạt cộng đồng.

Phó Chủ tịch UBND phường Phổ Yên Phạm Văn Mạnh cho biết địa phương đã rà soát 100% số tài sản công dôi dư và xây dựng phương án đối với từng cơ sở. Những cơ sở phù hợp được ưu tiên chuyển giao cho trường học, cơ sở y tế, thể thao và các nhu cầu dân sinh.

Tại một cơ sở được bố trí phục vụ chăm sóc sức khỏe, ông Vũ Văn Hà, Chủ tịch Hội Người cao tuổi tỉnh, cho biết việc có thêm điểm khám, chữa bệnh ở gần khu dân cư giúp người cao tuổi giảm thời gian đi lại và thuận tiện hơn trong tiếp cận dịch vụ y tế.

Ở chiều khác, những cơ sở không còn phù hợp để chuyển sang công năng công cộng đang được địa phương xem xét theo hướng khai thác đất và tài sản.

Tại khu vực Bắc Kạn cũ, trụ sở Đội Thuế phía Nam thuộc Chi cục Thuế thành phố Bắc Kạn trước đây đã được bán đấu giá thành công, thu hơn 1,3 tỷ đồng cho ngân sách nhà nước. Một cơ sở khác là trụ sở Báo Bắc Kạn trước đây được cho thuê và hiện được sử dụng làm trung tâm tổ chức sự kiện tại phường Đức Xuân.

Tại Lâm Đồng, các phương án cũng được xây dựng theo nhu cầu cụ thể của từng địa bàn. Trong số 349 cơ sở được giao Trung tâm Dịch vụ tổng hợp cấp xã quản lý, địa phương dự kiến bố trí một số cơ sở làm hội trường thôn, công viên, thiết chế văn hóa, mở rộng chợ hoặc bố trí tạm thời cho các cơ quan, đơn vị sử dụng.

Lâm Đồng cũng đang rà soát 195 cơ sở là điểm trường lẻ, Trung tâm giáo dục cộng đồng tại khu vực nông thôn, thôn, bản không còn nhu cầu sử dụng và 12 cơ sở là trạm y tế, cơ sở y tế cũ để xác định phương án phù hợp.

Theo các chuyên gia, những trường hợp này cho thấy phương án xử lý tài sản dôi dư không chỉ có chuyển nhượng hoặc cho thuê. Với những công trình còn khả năng sử dụng, việc chuyển đổi công năng theo nhu cầu thực tế là một hướng đang được các địa phương lựa chọn.

Cơ sở vật chất, vị trí và hiện trạng công trình là những yếu tố quyết định khả năng chuyển đổi. Trường học cần phòng học, khu sinh hoạt và sân chơi; cơ sở y tế cần mặt bằng phù hợp với hoạt động chuyên môn; công trình phục vụ cộng đồng cần đáp ứng nhu cầu của dân cư tại khu vực.

Khi nhu cầu mới phù hợp với điều kiện sẵn có, địa phương có thể tận dụng công trình hiện hữu thay vì bố trí một địa điểm khác. Với những cơ sở không đáp ứng được yêu cầu sử dụng, phương án khai thác đất, cho thuê hoặc đấu giá được xem xét theo quy định.

Bài cuối: Tháo nút thắt, sớm đưa nhà đất vào khai thác