Xử lý nợ xấu: Dữ liệu phải đi trước thị trường

Xử lý nợ xấu cần gắn với việc hình thành một thị trường mua bán nợ có thanh khoản

Theo định hướng mới, Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) không chỉ dừng ở việc mua và thu hồi từng khoản nợ xấu mà hướng tới tham gia sâu hơn vào quá trình xử lý tổng thể khoản nợ, tài sản bảo đảm và hỗ trợ phục hồi khách hàng vay.

Nghị định 359/2026/NĐ-CP tiếp tục xác định VAMC là doanh nghiệp đặc thù do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, với nhiệm vụ xử lý nợ xấu và góp phần thúc đẩy tăng trưởng tín dụng hợp lý cho nền kinh tế. Đáng chú ý, VAMC được mở rộng phạm vi hoạt động, trong đó có việc mua theo giá trị thị trường nợ xấu của tổ chức tín dụng liên doanh, tổ chức tín dụng 100% vốn nước ngoài và chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

Ông Trần Trung Dũng - Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC). Ảnh: H.H.

VAMC cũng được bổ sung các hoạt động hỗ trợ tổ chức tín dụng thu hồi, xử lý nợ và tài sản bảo đảm, tư vấn tái cơ cấu doanh nghiệp. Với những khoản nợ mua theo giá trị thị trường, VAMC có thể giảm một phần nợ gốc nếu bảo đảm hiệu quả phương án mua nợ.

Tại cuộc họp báo thông tin kết quả hoạt động ngân hàng quý III diễn ra vào chiều ngày 7/10, khi phóng viên báo Đại đoàn kết hỏi về định hướng hoạt động xử lý nợ xấu trong thời gian tới của VAMC, ông Trần Trung Dũng - Chủ tịch Hội đồng thành viên VAMC đã chia sẻ, điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở việc mở rộng công cụ cho VAMC. Vấn đề lớn hơn là cách tiếp cận đối với nợ xấu.

Trong bối cảnh quy mô nền kinh tế và tín dụng ngày càng tăng, nợ xấu là vấn đề cần được chủ động quản lý. Nếu chỉ dựa vào từng tổ chức tín dụng tự xử lý hoặc từng giao dịch song phương, quy mô và tốc độ xử lý sẽ có giới hạn.

Do đó, về dài hạn, xử lý nợ xấu cần gắn với việc hình thành một thị trường mua bán nợ có thanh khoản. Tại đó, khoản nợ và tài sản bảo đảm được chuẩn hóa thông tin, định giá, chào bán và tiếp cận bởi nhiều nhà đầu tư.

Cách làm này sẽ tạo điều kiện để các khoản nợ được chuyển từ nơi không có khả năng hoặc không có lợi thế xử lý sang những chủ thể có vốn, chuyên môn và khả năng tái cơ cấu, khai thác tài sản tốt hơn.

Một thị trường mua bán nợ muốn vận hành hiệu quả không thể thiếu hạ tầng giao dịch và đặc biệt là thông tin minh bạch.

Theo định hướng được đặt ra, Sàn giao dịch nợ quốc gia cần từng bước chuyển từ nơi chủ yếu đăng tải thông tin chào bán khoản nợ thành nền tảng kết nối các chủ thể trên thị trường.

Sàn sẽ hướng tới kết nối tổ chức tín dụng có nhu cầu bán nợ với VAMC, các tổ chức mua bán nợ, nhà đầu tư trong và ngoài nước, các quỹ đầu tư; đồng thời kết nối các tổ chức định giá, đấu giá, tư vấn pháp lý, kiểm toán, môi giới và các đơn vị có khả năng khai thác, tái cấu trúc tài sản.

Nhưng để có giao dịch, bài toán cốt lõi vẫn là dữ liệu.

Nhà đầu tư chỉ có thể tham gia khi có đủ thông tin để đánh giá khoản nợ, tài sản bảo đảm, tình trạng pháp lý và khả năng thu hồi. Thị trường cũng chỉ có thể hình thành giá khi có đủ người mua, người bán và thông tin đáng tin cậy.

Vì vậy, cùng với phát triển Sàn giao dịch nợ, VAMC xác định cần từng bước chuẩn hóa, số hóa và hình thành cơ sở dữ liệu về nợ xấu và tài sản bảo đảm, tăng khả năng kết nối, khai thác dữ liệu từ các nguồn có liên quan theo đúng quy định pháp luật.

Công nghệ, dữ liệu và Sàn giao dịch nợ được xác định phải triển khai đồng bộ, thay vì trở thành những nhiệm vụ tách rời.

VAMC phải thay đổi theo nhiệm vụ mới

Cùng với việc hình thành thị trường, yêu cầu đặt ra đối với VAMC cũng lớn hơn.

Nghị định 359 tạo khuôn khổ để VAMC thực hiện nhiều hoạt động từ mua nợ xấu, thu hồi và xử lý nợ, xử lý tài sản bảo đảm đến cơ cấu lại khoản nợ, tư vấn, môi giới mua bán nợ và tài sản, tổ chức đấu giá.

Để thực hiện các nhiệm vụ ở quy mô lớn hơn, đại diện VAMC cho rằng cần đồng thời nâng cao năng lực tài chính, quản trị, nhân lực, công nghệ, dữ liệu và khả năng kết nối thị trường.

Đáng chú ý, nguồn lực dành cho VAMC cần được nhìn từ nhiệm vụ mà Đảng, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước giao, thay vì từ nhu cầu mở rộng quy mô của chính doanh nghiệp này.

Nếu VAMC được giao phát triển thành định chế trung tâm trong kiến tạo thị trường mua bán nợ, phát triển Sàn giao dịch nợ, hình thành cơ sở dữ liệu về nợ xấu và tài sản bảo đảm, đồng thời tham gia tích cực hơn vào xử lý nợ xấu và cơ cấu lại các tổ chức tín dụng, thì năng lực thực hiện cũng phải tương xứng với nhiệm vụ.

Theo đó, VAMC dự kiến tập trung vào ba chuyển đổi lớn: từ xử lý từng khoản nợ sang góp phần kiến tạo thị trường mua bán nợ; từ một sàn giao dịch chủ yếu cung cấp thông tin sang hạ tầng kết nối và tổ chức giao dịch; và từ quản lý theo hồ sơ, nghiệp vụ riêng lẻ sang quản trị, phân tích và ra quyết định dựa trên dữ liệu.

"Mục tiêu cuối cùng không phải là làm cho VAMC lớn hơn, mà là nâng cao năng lực xử lý nợ xấu của nền kinh tế, tạo một thị trường mua bán nợ minh bạch, có thanh khoản hơn và đưa các nguồn lực đang tồn đọng trong nợ xấu, tài sản bảo đảm trở lại nền kinh tế nhanh hơn. Qua đó, việc xử lý nợ xấu không chỉ nhằm làm lành mạnh bảng cân đối của các tổ chức tín dụng mà còn góp phần giải phóng nguồn lực, tạo thêm dư địa cho dòng vốn tín dụng phục vụ sản xuất, kinh doanh" - ông Trần Trung Dũng chia sẻ.