Ý kiến đại biểu tại tọa đàm 'Đa dạng hình thức tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành pháp luật'

Đồng chí VÕ THỊ TUYẾT NHUNG (Phó trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Quảng Ngãi): Phát huy tốt thế mạnh của mỗi đơn vị

Đồng chí Võ Thị Tuyết Nhung, Phó trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Quảng Ngãi phát biểu tại tọa đàm “Đa dạng hình thức tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành pháp luật”.

Quá trình phối hợp, chúng tôi xác định tập trung thực hiện tốt công tác định hướng nội dung tuyên truyền; phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan; nắm bắt tình hình tư tưởng, dư luận xã hội; đồng thời gắn tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) với công tác dân vận, tạo đồng thuận trong nhân dân. Đối với Bộ tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2, phát huy vai trò chủ đạo về chuyên môn, nghiệp vụ và thực tiễn thực thi pháp luật trên biển; trực tiếp tuyên truyền, giải thích các quy định pháp luật, hướng dẫn ngư dân thực hiện đúng quy định và nâng cao ý thức trách nhiệm trong quá trình vươn khơi, bám biển. Sự phân công này theo chúng tôi là rất quan trọng. Bởi, công tác tuyên truyền sẽ hiệu quả hơn khi mỗi cơ quan, đơn vị phát huy đúng thế mạnh của mình; vừa bảo đảm sự thống nhất về định hướng, vừa bảo đảm tính chuyên sâu, thực tiễn và sức thuyết phục của nội dung tuyên truyền.

Từ cách làm này, thời gian qua, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Quảng Ngãi và Bộ tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2 tổ chức 19 hội nghị tuyên truyền, vận động chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), với gần 6.300 lượt người tham gia, gồm ngư dân, thuyền trưởng, máy trưởng, chủ tàu cá, thuyền viên và các cơ sở thu mua hải sản tại các địa phương ven biển và đặc khu Lý Sơn. Các nội dung tuyên truyền được cụ thể hóa thành những vấn đề trực tiếp liên quan đến hoạt động của ngư dân như đăng ký, đăng kiểm tàu cá; vùng khai thác; các quy định khi hoạt động trên biển; yêu cầu đối với thiết bị giám sát hành trình; an toàn tàu cá; trách nhiệm của chủ tàu, thuyền trưởng và thuyền viên; đồng thời gắn với bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc... Nhờ đó, người dân chuyển từ “nghe” thành “hiểu”, “nhớ”, “làm đúng” và cuối cùng là tự giác vận động những người xung quanh cùng thực hiện. Đó chính là điểm khác biệt giữa tuyên truyền đơn thuần với tuyên truyền gắn với vận động nhân dân chấp hành pháp luật.

Từ những kết quả đạt được, chúng tôi rút ra một số kinh nghiệm để công tác tuyên truyền, PBGDPL đạt hiệu quả cao, đó là phải đặt công tác PBGDPL dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất; đồng thời gắn chặt với công tác dân vận và nhiệm vụ xây dựng “thế trận lòng dân”. Phải xác định đúng đối tượng, đúng địa bàn để lựa chọn nội dung và phương pháp tuyên truyền phù hợp. Cùng với đó, phải kết hợp giữa tuyên truyền pháp luật với dân vận, bởi người dân không chỉ cần được nghe, được giải thích mà còn cần được chia sẻ, đồng hành và hỗ trợ. Cuối cùng, cần đánh giá hiệu quả công tác PBGDPL bằng sự chuyển biến trong nhận thức và hành vi của người dân, chứ không chỉ bằng số lượng hội nghị, số lượt người tham dự.

Đại tá VŨ VĂN TÀI, Phó chủ nhiệm Chính trị Bộ tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2: Chọn nội dung người dân cần biết, cần làm

Đại tá Vũ Văn Tài.

Thời gian qua, Bộ tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2 luôn xác định công tác tuyên truyền, PBGDPL là nội dung quan trọng, góp phần phòng ngừa vi phạm, tạo sự đồng thuận, củng cố niềm tin và phát huy trách nhiệm của nhân dân trong bảo vệ chủ quyền, giữ gìn an ninh, trật tự, an toàn trên biển.

Qua triển khai Đề án “Phát huy vai trò của lực lượng Quân đội nhân dân tham gia công tác PBGDPL, vận động nhân dân chấp hành pháp luật tại cơ sở giai đoạn 2021-2027” (Đề án 1371), các hình thức tuyên truyền pháp luật từng bước được vận dụng linh hoạt, kết hợp tuyên truyền tập trung với trao đổi trực tiếp tại cảng cá, trên tàu và trong quá trình thực hiện nhiệm vụ trên biển; gắn phổ biến pháp luật với vận động ngư dân khai thác thủy sản đúng quy định, bảo đảm an toàn và tích cực tham gia bảo vệ chủ quyền biển, đảo. Việc sử dụng tờ rơi, sổ tay, tài liệu có mã QR, kết hợp hình ảnh, video và giải đáp tình huống góp phần làm cho nội dung pháp luật dễ tiếp cận, dễ hiểu, dễ nhớ hơn. Tuy nhiên, ứng dụng công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi người dân được hướng dẫn sử dụng, thông tin được cập nhật và có đầu mối hỗ trợ khi cần thiết.

Từ thực tiễn tuyên truyền, PBGDPL và thực hiện Đề án 1371, chúng tôi rút ra 3 kinh nghiệm. Trước hết, nội dung phải xuất phát từ điều người dân cần biết, cần làm. Với ngư dân, cần tập trung giải thích những quy định gắn trực tiếp với mỗi chuyến biển; làm rõ hành vi được thực hiện, hành vi bị nghiêm cấm, trách nhiệm của chủ tàu, thuyền trưởng và thuyền viên. Hai là, tuyên truyền phải đi đôi với đối thoại và hướng dẫn. Chẳng hạn, khi trao đổi về thiết bị giám sát hành trình, nếu chỉ yêu cầu duy trì hoạt động thì chưa đủ; cần giúp ngư dân hiểu ý nghĩa, trách nhiệm và biết liên hệ cơ quan có thẩm quyền để được hướng dẫn khi xảy ra sự cố. Với tài liệu gắn mã QR, cần trực tiếp hướng dẫn người dân quét mã, tìm và lưu thông tin. Những việc cụ thể như vậy giúp thu hẹp khoảng cách giữa nghe tuyên truyền và thực hiện trong thực tế. Ba là, phải có sự phối hợp thường xuyên và theo dõi sau tuyên truyền. Cơ quan, đơn vị và địa phương cần trao đổi thông tin, nắm những nội dung người dân chưa hiểu, những vấn đề mới phát sinh để tiếp tục giải thích, vận động; tránh tổ chức xong hoạt động là kết thúc nhiệm vụ.

Đồng chí PHẠM TẤN NGỌC THỤY, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Đà Nẵng: Chuyển mạnh từ tuyên truyền một chiều sang tương tác

Đồng chí Phạm Tấn Ngọc Thụy.

Trong tình hình hiện nay, nội dung pháp luật mà học sinh cần được trang bị ngày càng rộng, liên quan trực tiếp đến nhiều vấn đề của đời sống. Do đó, sự tham gia của lực lượng vũ trang trong công tác PBGDPL không chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền các quy định pháp luật, mà còn góp phần hình thành cho học sinh, sinh viên ý thức chấp hành pháp luật, kỹ năng nhận diện nguy cơ, kỹ năng tự bảo vệ và trách nhiệm đối với cộng đồng.

Đối với học sinh, sinh viên, việc tiếp cận pháp luật nếu chỉ thực hiện thông qua các bài học lý thuyết hoặc hình thức tuyên truyền truyền thống sẽ khó tạo được sự hấp dẫn và chuyển biến bền vững về mặt hành vi. Trong khi đó, Quân đội, Công an là những lực lượng thường xuyên trực tiếp thực thi pháp luật, thực hiện nhiệm vụ bảo đảm quốc phòng và an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội. Vì vậy, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang khi tham gia tuyên truyền tại các trường học sẽ cung cấp cho học sinh, sinh viên những nội dung gắn với thực tiễn, tình huống và nguy cơ cụ thể mà học sinh có thể gặp phải trong cuộc sống.

Thực tế thời gian qua, ngành Giáo dục thành phố đã chủ động phối hợp với Bộ CHQS TP Đà Nẵng, Công an và các lực lượng chức năng để triển khai tuyên truyền, PBGDPL trong các cơ sở giáo dục. Nội dung tuyên truyền từng bước được đổi mới theo hướng ngắn gọn, trực quan, dễ hiểu, dễ nhớ và dễ thực hiện. Thay vì chỉ phổ biến các điều, khoản pháp luật, các đơn vị, trường học đã chú trọng xây dựng tình huống, câu hỏi, hình ảnh, video, tiểu phẩm, cuộc thi, tọa đàm, giao lưu, xử lý tình huống giả định để học sinh chủ động tham gia. Đối với học sinh, phương pháp này có ý nghĩa rất lớn. Một buổi tuyên truyền về phòng, chống ma túy sẽ hiệu quả hơn nếu học sinh được đặt vào tình huống và thông qua các tình huống như vậy, pháp luật trở nên gần gũi với cuộc sống của học sinh hơn.

Thực tiễn những năm qua cho thấy, sự phối hợp chặt chẽ, thường xuyên, chủ động giữa nhà trường với lực lượng Quân đội, Công an và chính quyền địa phương giúp cho công tác tuyên truyền, PBGDPL đi vào chiều sâu; học sinh được tiếp cận kiến thức pháp luật thực tế hơn; nhà trường chủ động hơn trong phòng ngừa các nguy cơ mất an toàn. Tuy nhiên, trước sự thay đổi nhanh chóng của đời sống xã hội, sự phát triển mạnh mẽ của môi trường số và những phương thức, thủ đoạn vi phạm pháp luật ngày càng tinh vi, công tác này cần tiếp tục được đổi mới. Chúng ta cần chuyển mạnh từ tuyên truyền một chiều sang tương tác; từ phổ biến kiến thức sang rèn luyện kỹ năng; từ xử lý vụ việc sang phòng ngừa từ sớm, từ xa; từ hoạt động riêng lẻ sang phối hợp liên ngành thường xuyên; từ đánh giá số lượng sang đánh giá hiệu quả và sự thay đổi hành vi.

Thượng tá HỒ MINH DŨNG, Trưởng ban Tuyên huấn, Phòng Chính trị, Bộ CHQS TP Đà Nẵng: Nắm chắc nhu cầu của từng nhóm đối tượng

Thượng tá Hồ Minh Dũng.

Là cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo Đề án 1371 TP Đà Nẵng, Bộ CHQS thành phố chủ động tham mưu Thành ủy, UBND thành phố lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện Đề án bảo đảm đồng bộ, thống nhất và hiệu quả. Một trong những điểm đáng chú ý trong thực hiện Đề án 1371 của đơn vị là chủ động phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương khảo sát nhu cầu PBGDPL của từng nhóm đối tượng. Theo đó, chúng tôi đã tổ chức 23 cuộc với 8.900 phiếu khảo sát, qua đó phân loại đối tượng, xác định những nội dung pháp luật cần tập trung tuyên truyền, lựa chọn hình thức tổ chức phù hợp; khắc phục tình trạng tuyên truyền dàn trải, thiếu trọng tâm; giúp giải quyết những vấn đề người dân quan tâm và khó khăn, vướng mắc nảy sinh từ cơ sở.

Từ kết quả khảo sát, Bộ CHQS TP Đà Nẵng và Bộ tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2 đã phối hợp tổ chức hơn 20 buổi tuyên truyền pháp luật cho hơn 1.600 lượt ngư dân; tổ chức huấn luyện cho hơn 1.000 lượt dân quân biển; tổ chức Cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương” thu hút hơn 10.000 học sinh các trường trên địa bàn thành phố tham gia. Thông qua đó, giúp ngư dân hiểu và chấp hành tốt hơn pháp luật Việt Nam và luật pháp quốc tế trong khai thác thủy sản, nhất là chống khai thác IUU; củng cố niềm tin để bà con yên tâm vươn khơi, bám biển, gắn bó với ngư trường truyền thống; bồi đắp tình yêu quê hương, biển, đảo và ý thức trách nhiệm bảo vệ chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc cho thế hệ trẻ.

Để tiếp tục phát huy kết quả đạt được, nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện Đề án 1371 trên địa bàn thành phố trong thời gian tới, chúng tôi xác định tập trung vào một số nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu sau: Tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp đối với việc thực hiện Đề án. Gắn thực hiện Đề án với nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa phương, công tác dân vận, xây dựng cơ sở vững mạnh và xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc. Đẩy mạnh phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức các đợt tuyên truyền tập trung hướng về cơ sở, nhất là các xã, phường ven biển, khu vực có đông ngư dân và địa bàn thường xuyên diễn ra hoạt động khai thác thủy sản. Tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện. Trong đó, tập trung đẩy mạnh tuyên truyền trên các nền tảng số, mạng xã hội chính thống; phát huy hiệu quả hệ thống truyền thanh cơ sở, các buổi sinh hoạt cộng đồng, hội thi, phiên tòa giả định, tiểu phẩm sân khấu hóa và các hoạt động giao lưu, kết nghĩa. Nội dung tuyên truyền cần gắn với tình huống thực tế, giải đáp trực tiếp những vấn đề người dân quan tâm, tránh dàn trải, hình thức. Cùng với đó, thường xuyên kiểm tra, sơ kết, tổng kết, đánh giá thực chất và nhân rộng các mô hình hiệu quả.

Đồng chí ĐỖ VĂN TÂM, Phó chủ tịch UBND xã Núi Thành, TP Đà Nẵng: Gắn tuyên truyền pháp luật với công tác dân vận

Đồng chí Đỗ Văn Tâm.

Thực tế ở địa phương chúng tôi thấy rằng, một trong những điểm cần nhấn mạnh trong thực hiện Đề án 1371 là phải kết hợp chặt chẽ giữa tuyên truyền, PBGDPL với công tác dân vận, chăm lo đời sống nhân dân và xây dựng mối quan hệ đoàn kết quân-dân. Các hoạt động như “Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân”, Cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương” và các hoạt động an sinh xã hội có thể tạo môi trường thuận lợi để lồng ghép tuyên truyền pháp luật, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng.

Từ yêu cầu thực tiễn của địa bàn ven biển, công tác tuyên truyền cần tập trung vào những nội dung người dân đang cần, những vấn đề thường gặp trong đời sống và những hành vi có nguy cơ vi phạm pháp luật. Như với ngư dân, cần ưu tiên tuyên truyền các quy định về khai thác thủy sản, chống khai thác IUU, bảo đảm an toàn khi ra khơi, cứu hộ, cứu nạn và trách nhiệm bảo vệ chủ quyền biển, đảo. Đối với thanh thiếu niên, học sinh, cần chú trọng giáo dục pháp luật về an toàn giao thông, phòng, chống ma túy, bạo lực học đường. Hay đối với cộng đồng dân cư, cần gắn tuyên truyền pháp luật với phòng, chống tội phạm, phòng cháy, chữa cháy, bảo vệ môi trường, thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân, xây dựng nếp sống văn minh và giữ gìn an ninh, trật tự tại địa phương.

Đối với xã Núi Thành, chúng tôi cho rằng, cần tiếp tục gắn các hoạt động phối hợp với những vấn đề thiết thực của địa phương; quan tâm các gia đình chính sách, ngư dân có hoàn cảnh khó khăn, học sinh có ý thức vươn lên trong học tập; đồng thời khuyến khích người dân tham gia phát hiện, cung cấp thông tin, tố giác hành vi vi phạm pháp luật và cùng chính quyền giải quyết những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở. Thông qua những hoạt động gần gũi, thiết thực, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang không chỉ là người tuyên truyền, PBGDPL, mà còn là những người đồng hành, hỗ trợ nhân dân. Từ đó, người dân có thêm niềm tin, mạnh dạn trao đổi những vấn đề còn vướng mắc, chủ động phối hợp với chính quyền và lực lượng chức năng trong giữ gìn an ninh, trật tự.

Thượng tá PHẠM VĂN DŨNG, Chính ủy Chi đội Kiểm ngư số 3: Kiên trì giải thích, hướng dẫn

Thượng tá Phạm Văn Dũng.

Đặc thù của đơn vị là thường xuyên thực hiện nhiệm vụ trên biển, trực tiếp tiếp xúc với tàu cá, thuyền trưởng và ngư dân, chúng tôi luôn xác định phương châm “kiểm tra để nắm tình hình, tuyên truyền để nâng cao nhận thức, hướng dẫn để ngư dân biết cách thực hiện, theo dõi để duy trì kết quả”. Đây là cách làm góp phần chuyển từ chấp hành do bị kiểm tra sang tự giác chấp hành pháp luật, khai thác thủy sản có trách nhiệm và bảo vệ nguồn lợi thủy sản lâu dài. Mỗi lần tiếp cận, kiểm tra tàu cá không chỉ nhằm phát hiện, ngăn ngừa vi phạm mà còn là cơ hội để cán bộ trực tiếp trao đổi, giải thích và hướng dẫn ngư dân thực hiện đúng các quy định.

Qua thực tiễn công tác chúng tôi nhận thấy, một trong những khó khăn lớn nhất là ngư dân biết quy định, nhưng chưa thực hiện đầy đủ hoặc chưa hình thành thói quen thực hiện đúng. Do thói quen sản xuất nên bà con thường có tâm lý: “Đi biển lâu năm rồi, trước đây vẫn làm như vậy có sao đâu” hoặc “Việc ghi chép giấy tờ để khi về bờ tính sau”…

Từ thực tế đó, cán bộ tuyên truyền của Chi đội Kiểm ngư số 3 đã dành thời gian trao đổi cụ thể cách tàu tổ chức một chuyến biển, thời điểm thả lưới, thu lưới, sản lượng từng mẻ và cách thuyền trưởng ghi nhớ thông tin. Từ đó, hướng dẫn trực tiếp cách ghi từng nội dung theo trình tự thực tế của chuyến biển, giải thích những thông tin nào cần ghi ngay, những nội dung nào cần đối chiếu; đồng thời phân tích cho chủ tàu, thuyền trưởng hiểu rõ ghi chép nhật ký khai thác thủy sản không chỉ phục vụ cơ quan quản lý mà còn giúp chính chủ tàu theo dõi được hiệu quả từng chuyến biển. Sau lần được hướng dẫn đó, chủ tàu đã thay đổi cách làm và đăng ký đầy đủ theo đúng quy định của pháp luật. Quan trọng hơn là giúp ngư dân hiểu rằng, chấp hành pháp luật, khai thác đúng quy định không chỉ nhằm tránh vi phạm, bị xử lý mà còn là bảo vệ nguồn lợi thủy sản, giữ gìn ngư trường và bảo đảm sinh kế lâu dài cho chính mình và cộng đồng. Đây cũng là cơ sở để từng bước chuyển từ việc chấp hành do được nhắc nhở sang tự giác, chủ động khai thác có trách nhiệm.

Ông HUỲNH THẾ ĐIỂU, Chủ tịch Nghiệp đoàn Nghề cá Tam Quang, xã Núi Thành, TP Đà Nẵng: Phát huy vai trò cầu nối tuyên truyền pháp luật

Ông Huỳnh Thế Điểu.

Những năm qua, mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn do giá nhiên liệu, vật tư tăng cao, nguồn lợi thủy sản suy giảm, thời tiết diễn biến bất thường, song Nghiệp đoàn Nghề cá Tam Quang luôn phát huy vai trò cầu nối, phối hợp tuyên truyền, vận động đoàn viên chấp hành các chủ trương, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đồng thời, kịp thời phản ánh những khó khăn, vướng mắc trong quá trình khai thác để được hướng dẫn, giải quyết. Thông qua hoạt động của 15 tổ nghiệp đoàn và các tổ đoàn kết sản xuất trên biển, bà con thường xuyên trao đổi thông tin ngư trường, thời tiết, hỗ trợ nhau khi gặp khó khăn, sự cố; nhắc nhở nhau chấp hành các quy định pháp luật.

Đặc biệt, sự phối hợp với Bộ tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2, trực tiếp là Hải đoàn 21, đã mang lại những hiệu quả rất thiết thực. Chúng tôi trân trọng cách làm gần dân, sát thực tế của cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát biển. Một dẫn chứng cụ thể là ngày 5-9-2026, tại cảng cá Tam Quang, Hải đoàn 21 phối hợp với Đồn Biên phòng Cửa khẩu Cảng Kỳ Hà và Chi cục Biển đảo và Thủy sản thành phố Đà Nẵng tổ chức tuyên truyền, vận động ngư dân chấp hành nghiêm quy định chống khai thác IUU. Các đồng chí đã trực tiếp gặp gỡ chủ tàu, thuyền trưởng, đến tận nhà một số chủ phương tiện để hướng dẫn việc duy trì thiết bị giám sát hành trình, ghi nhật ký khai thác, thực hiện các thủ tục theo quy định và tuyệt đối không đưa tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài. Đối với ngư dân, cách tuyên truyền như vậy rất dễ hiểu, dễ nhớ và thiết thực. Bởi bà con không chỉ được nghe quy định mà còn được giải đáp những vấn đề cụ thể: Khi thiết bị giám sát hành trình gặp sự cố phải xử lý thế nào? Khi tàu có nguy cơ vượt ranh giới vùng biển được phép khai thác cần làm gì? Trước khi xuất bến cần chuẩn bị những giấy tờ gì? Khi phát hiện sự cố, tàu thuyền gặp nạn hoặc những hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật, ngư dân có trách nhiệm thông báo cho lực lượng chức năng để kịp thời xử lý.

Không chỉ tuyên truyền pháp luật, lực lượng Cảnh sát biển còn thường xuyên quan tâm, động viên, hỗ trợ ngư dân. Điển hình, tháng 5-2023, Hải đoàn 21 đã tổ chức tuyên truyền cho hơn 100 ngư dân Tam Quang, đồng thời trao tặng 40 suất quà và 500 lá cờ Tổ quốc. Những việc làm đó tuy giản dị nhưng có ý nghĩa rất lớn, góp phần củng cố niềm tin, tình cảm gắn bó giữa bà con ngư dân với cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang.