Y tế cơ sở: Để người dân an tâm từ tuyến đầu (Kỳ 1 - Giữ nhịp chăm sóc sức khỏe ban đầu)

Người dân xã Cao Minh được thăm khám, tư vấn chăm sóc sức khỏe ngay tại địa phương.

Ổn định hoạt động sau sắp xếp

Đầu giờ sáng tại Trạm Y tế phường Đức Xuân, người dân đến khám, theo dõi và điều trị các bệnh thông thường. Hoạt động quản lý bệnh mạn tính, tiêm chủng, chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em và phòng, chống dịch vẫn được duy trì sau khi trạm chuyển về UBND phường quản lý. Với người thường xuyên đến trạm, sự ổn định ấy là điều dễ nhận thấy nhất trong quá trình thay đổi mô hình.

Bà Nguyễn Thị Minh Nguyệt, phường Đức Xuân, thường đến trạm để theo dõi bệnh tăng huyết áp. Bà quan tâm đến việc được khám, lấy thuốc và phát hiện sớm những vấn đề sức khỏe ngay tại nơi sinh sống. Bà Nguyệt chia sẻ: Tôi thấy chất lượng khám khá tốt, những người cao tuổi như chúng tôi được quan tâm hơn.

Bà Nguyễn Thị Minh Nguyệt đến khám tại Trạm Y tế phường Đức Xuân.

Theo Sở Y tế Thái Nguyên, từ đầu năm 2026, khoảng 280 trạm y tế được sắp xếp thành 92 trạm y tế xã, phường. Cùng với đó, 3 trung tâm y tế được giải thể, 14 trung tâm y tế được tổ chức lại thành bệnh viện khu vực; nhiệm vụ y tế dự phòng từ trung tâm y tế được chuyển về các trạm. Số đầu mối đơn vị sự nghiệp trực thuộc Sở Y tế giảm từ 36 xuống còn 33.

Các trạm y tế chuyển từ đơn vị chuyên môn kỹ thuật thành đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND cấp xã. Việc bàn giao chức năng, nhiệm vụ, nhân lực, cơ sở vật chất và tài sản được triển khai với yêu cầu bảo đảm hoạt động liên tục, không để quá trình sắp xếp ảnh hưởng đến việc tiếp cận dịch vụ của người dân.

Bác sĩ chuyên khoa I Triệu Thị Minh Thu, Phó Giám đốc phụ trách Trạm Y tế phường Đức Xuân, cho biết đơn vị đã tham mưu UBND phường ban hành các văn bản, hoàn thiện hồ sơ pháp lý và thủ tục hành chính để mô hình mới đi vào hoạt động. Theo bác sĩ Thu, người dân hiện có cơ hội tiếp cận thêm nhiều dịch vụ y tế ngay tại địa bàn cư trú.

Tại xã Na Rì, chính quyền địa phương xác định việc ổn định trạm y tế là nhiệm vụ cần hoàn thành ngay từ đầu. Bộ máy được kiện toàn, cơ sở vật chất và trang thiết bị được rà soát; tài sản dôi dư sau sắp xếp được tận dụng để phục vụ hoạt động chuyên môn.

Bà Bùi Thị Thu, Phó Chủ tịch UBND xã Na Rì, cho hay: Xã đã chỉ đạo các phòng chuyên môn hoàn thiện đề án, bố trí nơi làm việc và hỗ trợ trang thiết bị còn thiếu, bảo đảm trạm duy trì khám, chữa bệnh cho nhân dân.

Sự chủ động của chính quyền địa phương góp phần giải quyết những công việc phát sinh trong giai đoạn đầu. Khi trạm y tế trực thuộc UBND xã, phường, việc phối hợp triển khai y tế dự phòng và quản lý sức khỏe cộng đồng có thêm điều kiện thuận lợi. Đây là cơ sở để kết nối nhiệm vụ chuyên môn với tình hình thực tế tại từng địa bàn.

Cán bộ Trạm Y tế phường Đức Xuân tư vấn cách chăm con đảm bảo dinh dưỡng.

Tăng cường bác sĩ cho tuyến cơ sở

Nếu duy trì hoạt động chuyên môn là yêu cầu trước mắt thì nhân lực là điều kiện quyết định chất lượng lâu dài. Trong những tháng đầu năm, tỉnh triển khai Kế hoạch số 112/KH-UBND, biệt phái 48 bác sĩ về làm việc tại 35 trạm y tế. Đến ngày 1/4/2026, 100% trạm y tế xã, phường có ít nhất 4 bác sĩ làm việc.

Đến nay, 92 trạm y tế có tổng số 390 bác sĩ, gồm 342 bác sĩ cơ hữu và 48 bác sĩ biệt phái, tăng 153 người, tương đương 64,6% so với trước khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Quan trọng hơn, tất cả các trạm đều có bác sĩ làm việc thường xuyên. Đây là chuyển biến rõ nét đối với tuyến chăm sóc sức khỏe gần dân nhất, bởi trước sắp xếp, thiếu bác sĩ ở một số địa bàn từng là điểm nghẽn lớn, khiến năng lực khám, chữa bệnh ban đầu chưa đáp ứng nhu cầu.

Tại Trạm Y tế xã La Hiên, bác sĩ Lý Hồng An, Khoa Ngoại, Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch, được biệt phái từ tháng 4-2026, trực tiếp tham gia khám, tư vấn và hỗ trợ người dân cùng đội ngũ y tế của trạm. Bác sĩ An chia sẻ: Trong thời gian công tác, tôi cố gắng phát huy chuyên môn của mình, cùng các đồng nghiệp khám, tư vấn và hỗ trợ người dân ngay tại cơ sở.

Việc tăng cường bác sĩ giúp các trạm có thêm nhân lực thực hiện nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu. Với địa bàn miền núi, nơi khoảng cách đến cơ sở khám, chữa bệnh còn xa, điều này càng có ý nghĩa.

Ông Nông Khánh Nhật, người cao tuổi ở thôn Yến Lạc, xã Na Rì, cho rằng dịch vụ được tổ chức ngay tại địa phương giúp người cao tuổi, người có sức khỏe hạn chế thuận lợi hơn khi đi khám.

Người dân xã Đồng Phúc được thăm khám sức khỏe thường xuyên, giúp chủ động phát hiện bệnh.

Đánh giá kết quả sau tám tháng, ông Trần Văn Tuyến, Phó Giám đốc Sở Y tế, cho hay: Các trạm cơ bản hoàn thành chức năng, nhiệm vụ theo mô hình mới. Với sự hỗ trợ của bệnh viện khu vực về chuyên môn và thuốc, đặc biệt là thuốc bảo hiểm y tế, các trạm đã tiếp nhận người dân đến khám, chữa bệnh với số lượng lớn hơn trước.

Chủ động phòng bệnh và quản lý sức khỏe cộng đồng

Cùng với khám, chữa bệnh, công tác phòng bệnh tiếp tục được duy trì. Theo báo cáo của ngành Y tế, tình hình dịch bệnh trong tám tháng đầu năm cơ bản được kiểm soát. Tỷ lệ tiêm chủng các vắc-xin trong Chương trình tiêm chủng mở rộng đạt trên 51%, cao hơn mức 40,8% cùng kỳ năm 2025.

Bên cạnh củng cố nhân lực, vai trò của trạm y tế đang được mở rộng từ khám bệnh thông thường sang theo dõi sức khỏe lâu dài. Toàn tỉnh hiện phát hiện 119.396 người tăng huyết áp, trong đó 55.409 người được quản lý tại trạm y tế xã, phường.

Với bệnh đái tháo đường, 17.782 người đã được phát hiện và 11.391 người được quản lý, điều trị theo hướng dẫn chuyên môn. Những con số này cho thấy tuyến cơ sở ngày càng giữ vai trò quan trọng trong sàng lọc, phát hiện sớm và kiểm soát bệnh không lây nhiễm.

Trong năm 2026, tỉnh triển khai khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân. Đến ngày 11-8, đã có trên 1,1 triệu người được khám trên tổng số hơn 1,7 triệu người, đạt hơn 67%. Khối lượng công việc này đòi hỏi sự phối hợp giữa ngành Y tế, chính quyền cấp xã và các cơ sở khám, chữa bệnh.

Trẻ em được cân đo, theo dõi tình trạng sức khỏe ngay tại trạm y tế cơ sở.

Khám sàng lọc tạo điều kiện phát hiện sớm bệnh và các yếu tố nguy cơ. Kết quả khám là cơ sở để tư vấn, theo dõi và quản lý sức khỏe lâu dài. Cùng với hoạt động điều trị bệnh mạn tính tại trạm, đây là bước chuyển trong cách chăm sóc sức khỏe, hướng đến chủ động phòng bệnh ngay trong cộng đồng.

Sau 8 tháng, việc ổn định tổ chức và bổ sung bác sĩ đã góp phần giữ nhịp chăm sóc sức khỏe ban đầu. Tuy nhiên, có thêm nhân lực chưa đồng nghĩa mọi điểm trạm đều đủ điều kiện cung cấp dịch vụ. Địa bàn rộng, cơ sở vật chất thiếu đồng bộ và yêu cầu quản lý mới đang đặt ra những vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ…