10 mảnh ghép của bức tranh thế giới 2025
Năm 2025 khép lại với một bức tranh thế giới nhiều gam màu đối lập. Các sự kiện quốc tế dồn dập, phức tạp và khó lường, đặt ra những thách thức lớn đối với khả năng thích ứng của cộng đồng quốc tế. Trong bối cảnh bất định ấy, vẫn xuất hiện những tín hiệu đối thoại và điều chỉnh, gợi mở kỳ vọng về các điểm tựa ổn định mới, đồng thời cho thấy những chuyển động đang định hình trật tự thế giới và xu hướng phát triển thời gian tới.
1. Các nước lớn điều chỉnh chiến lược, cạnh tranh địa - chính trị gia tăng
Năm 2025 chứng kiến những điều chỉnh chiến lược sâu sắc của các nước lớn, vừa cạnh tranh, vừa hợp tác, thỏa hiệp, tác động mạnh đến cục diện chính trị, an ninh và kinh tế toàn cầu; thúc đẩy cục diện thế giới theo hướng đa cực, đa trung tâm, đa tầng, phân mảnh, phân tuyến mạnh. Những điều chỉnh này làm gia tăng cạnh tranh chiến lược nước lớn, buộc nhiều quốc gia phải đa dạng hóa quan hệ, củng cố năng lực tự chủ trong một thế giới ngày càng khó đoán định.
2. Căng thẳng thuế quan làm xáo trộn trật tự thương mại toàn cầu
Thương mại toàn cầu năm 2025 chịu tác động mạnh từ làn sóng bảo hộ mới làm lung lay các thiết chế thương mại đa phương, buộc nhiều quốc gia phải điều chỉnh chiến lược kinh tế và đẩy nhanh đàm phán song phương. Chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn, chi phí sản xuất gia tăng; toàn cầu hóa và liên kết kinh tế đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức lớn.
3. Xung đột Campuchia - Thái Lan leo thang nghiêm trọng
ASEAN cùng các nước như Mỹ, Trung Quốc nỗ lực thúc đẩy tiến trình hòa giải xung đột, kêu gọi Campuchia và Thái Lan xây dựng lòng tin, giải quyết bất đồng bằng biện pháp hòa bình thông qua đối thoại, nhằm duy trì hòa bình, ổn định lâu dài tại khu vực.
4. Timor Leste gia nhập ASEAN, mở rộng không gian chiến lược khu vực
Việc Timor Leste chính thức trở thành thành viên thứ 11 của ASEAN tại Hội nghị cấp cao ASEAN 47 là cột mốc lịch sử của Hiệp hội. Sự kiện khẳng định sức hút và vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực, đồng thời phản ánh tầm nhìn về một cộng đồng hòa bình, ổn định, bao trùm và gắn kết. Với Timor Leste, việc gia nhập ASEAN mở ra cơ hội thúc đẩy phát triển, nâng cao năng lực hội nhập và quyền tự chủ chiến lược. Sự mở rộng cũng đặt ra yêu cầu ASEAN phải tăng cường năng lực điều phối, thu hẹp khoảng cách phát triển và duy trì đồng thuận trong bối cảnh nội khối ngày càng đa dạng.
5. Nỗ lực hòa giải xung đột song hành nguy cơ leo thang
Năm 2025 ghi nhận những nỗ lực ngoại giao nhằm kiểm soát và tìm kiếm giải pháp cho các xung đột kéo dài. Dưới sự thúc đẩy của Mỹ, các cuộc đàm phán liên quan đến xung đột Nga - Ukraine được nối lại, phản ánh nhu cầu tìm kiếm giải pháp thông qua đối thoại thay vì gia tăng đối đầu quân sự. Tại Trung Đông, thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và nhóm Hamas mở ra hy vọng hạ nhiệt xung đột. Tuy nhiên, nhiều vấn đề cốt lõi liên quan đến các xung đột trên vẫn chưa được giải quyết, để ngỏ nguy cơ tiếp tục leo thang, kéo dài.
6. Thay đổi chính phủ, bất ổn chính trị diễn ra ở nhiều nơi
Năm 2025 chứng kiến sự thay đổi chính quyền tại Hàn Quốc, Nhật Bản, Pháp, Đức… Cùng với đó là những biến động chính trị - xã hội sâu sắc và làn sóng bất ổn ở nhiều khu vực. Áp lực kinh tế, lạm phát, già hóa dân số và bất bình đẳng xã hội làm lung lay các nền tảng chính trị truyền thống. Đáng chú ý, thế hệ Gen Z ngày càng tác động rõ nét đến bầu cử, quản trị và chính sách công.
7. Trí tuệ nhân tạo bùng nổ, cơ hội và rủi ro đan xen
Trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục bùng nổ trong năm 2025, trở thành động lực quan trọng của đổi mới sáng tạo và tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Các quốc gia và tập đoàn công nghệ đẩy mạnh đầu tư, ứng dụng AI sâu rộng trong nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, sự phát triển quá nhanh cũng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bong bóng công nghệ, mất cân đối thị trường và hệ lụy xã hội. AI góp phần gia tăng thông tin sai lệch, tranh chấp bản quyền và làn sóng cắt giảm lao động quy mô lớn. Bài toán đặt ra cho cộng đồng quốc tế là xây dựng khuôn khổ quản trị phù hợp để phát huy lợi ích, đồng thời kiểm soát rủi ro từ công nghệ mới.
8. Biến đổi khí hậu và các thách thức an ninh phi truyền thống
Biến đổi khí hậu tiếp tục là một trong những thách thức toàn cầu nghiêm trọng nhất năm 2025, với tần suất và cường độ thiên tai cực đoan gia tăng tại nhiều khu vực. Hạn hán, lũ lụt, bão mạnh gây thiệt hại nặng nề về người và của, đặc biệt tại các nước đang phát triển. Kết quả Hội nghị COP30 cho thấy khoảng cách đáng kể giữa cam kết và hành động trong cắt giảm phát thải và hỗ trợ tài chính khí hậu. Biến đổi khí hậu ngày càng được nhìn nhận như một thách thức an ninh phi truyền thống, có khả năng kích hoạt xung đột, di cư và khủng hoảng nhân đạo, đòi hỏi hợp tác quốc tế thực chất và lâu dài hơn.
9. Quản trị không gian mạng trở thành ưu tiên toàn cầu
Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt trong quản trị không gian mạng với việc Liên hợp quốc thông qua Công ước về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội) được mở ký. Trong bối cảnh tin giả, tội phạm công nghệ cao và tác động tiêu cực của mạng xã hội đối với giới trẻ ngày càng gia tăng, nhiều quốc gia đẩy mạnh các biện pháp quản lý và kiểm soát như Australia ban hành quy định cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, trong khi nhiều nước châu Âu và châu Á siết chặt trách nhiệm của các nền tảng số. Xu hướng này phản ánh nỗ lực tìm kiếm sự cân bằng mới giữa tự do thông tin, an ninh xã hội và bảo vệ công dân trong kỷ nguyên số.
10. Nam Bán cầu gia tăng vai trò
Hội nghị thượng đỉnh G20 lần đầu tổ chức tại châu Phi đã đưa các vấn đề phát triển, bất bình đẳng và cải cách thể chế toàn cầu vào trung tâm nghị trình quốc tế. BRICS tiếp tục mở rộng thành viên và ảnh hưởng, khẳng định vai trò ngày càng lớn của các nền kinh tế mới nổi. Xu thế này phản ánh sự chuyển dịch của trật tự thế giới theo hướng đa trung tâm, bao trùm hơn, trong đó Nam Bán cầu ngày càng gia tăng vị thế trong tham gia định hình luật chơi toàn cầu.
Nguồn TG&VN: https://baoquocte.vn/10-manh-ghep-cua-buc-tranh-the-gioi-2025-341857.html
