100 năm đạo Cao Đài: Phát huy nguồn lực tôn giáo, chung sức xây dựng đất nước

Ngày 15/11, tại Tòa thánh Châu Minh, Hội thánh Cao Đài Tiên Thiên (xã Tiên Thủy, tỉnh Vĩnh Long), Liên giao các Hội thánh và Tổ chức Cao Đài phối hợp với Viện Dân tộc học và Tôn giáo học (Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam) tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “100 năm đạo Cao Đài - Những thành tựu, đóng góp cùng đất nước và định hướng thế kỷ mới”.

Các đại biểu chủ trì Hội thảo khoa học kỷ niệm 100 năm đạo Cao Đài tại Tòa thánh Châu Minh. Ảnh: TĐ

Hội thảo có sự tham dự của ông Nguyễn Tiến Trọng - Phó trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ (Bộ Dân tộc và Tôn giáo); lãnh đạo tỉnh Vĩnh Long, các Hội thánh, tổ chức Cao Đài, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, chức sắc, chức việc và đông đảo đại biểu.

Một thế kỷ đạo Cao Đài đồng hành cùng dân tộc

Phát biểu tại hội thảo, Chánh phối sư Thượng Phong Thanh - Trưởng Ban Thường trực Hội thánh Cao Đài Tiên Thiên nhấn mạnh, năm 1926 đánh dấu sự ra đời của đạo Cao Đài - một tôn giáo nội sinh tại Việt Nam, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, với tôn chỉ “Tam giáo quy nguyên, Ngũ chi hiệp nhứt”, hướng con người đến đời sống đạo đức, thương yêu và hòa ái.

Chánh phối sư Thượng Phong Thanh - Trưởng Ban Thường trực Hội thánh Cao Đài Tiên Thiên phát biểu tại hội thảo. Ảnh: TĐ

Trải qua 100 năm hình thành và phát triển, đạo Cao Đài từng bước xây dựng, củng cố nền Đạo qua nhiều giai đoạn lịch sử; đồng thời có những đóng góp trên các lĩnh vực văn hóa, đạo đức, xã hội và sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

Phân tích mối quan hệ giữa đạo Cao Đài với vận mệnh cộng đồng và dân tộc, Th.s Trần Quốc Khải, Học viện Cao Đài Tiên Thiên, cho rằng, ngay từ buổi đầu hình thành, đạo Cao Đài không tồn tại như một cộng đồng tôn giáo khép kín, tách biệt khỏi đời sống xã hội. Việc sửa mình, làm lành, cứu người và hành đạo luôn gắn với trách nhiệm đối với cộng đồng.

Theo ông Trần Quốc Khải, nhiều nghiên cứu lịch sử về Nam Bộ ghi nhận sự tham gia của các nhân vật và cộng đồng đạo Cao Đài vào đời sống chính trị - xã hội trong thời kỳ đấu tranh bảo vệ và xây dựng Tổ quốc.

Không chỉ thể hiện qua các hoạt động xã hội, tinh thần đồng hành còn được thể hiện trong quan niệm phụng sự nhân sinh, cứu khổ và thực hành bác ái. Người tín đồ vừa tu thân, vừa tạo ích lợi cho người khác; công quả không chỉ giới hạn trong nghi lễ, sinh hoạt nội bộ mà còn được cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực.

Hội thảo khoa học với chủ đề “100 năm đạo Cao Đài - Những thành tựu, đóng góp cùng đất nước và định hướng thế kỷ mới”. Ảnh: Trần Thường

Tại nhiều địa phương, các họ đạo, thánh thất và cơ sở tôn giáo Cao Đài tham gia cứu trợ người nghèo, giúp đỡ người có hoàn cảnh khó khăn, chăm sóc người bệnh, hỗ trợ đồng bào bị thiên tai và thực hiện các hoạt động khuyến học.

Theo ông Trần Quốc Khải, nhìn lại tiến trình một thế kỷ, có thể thấy mối quan hệ giữa đạo Cao Đài và dân tộc được hình thành qua nhiều tầng nấc khác nhau. Có thời kỳ, sự gắn bó biểu hiện rõ trong những lựa chọn chính trị và hoạt động xã hội; có thời kỳ lại được thể hiện chủ yếu thông qua việc duy trì đời sống đạo đức, tương trợ cộng đồng và các hoạt động nhân đạo.

“Do đó, không nên đánh giá sự đồng hành của đạo Cao Đài với dân tộc chỉ bằng số lượng sự kiện hay mức độ tham gia chính trị, mà cần nhìn vào khả năng của cộng đồng tôn giáo trong việc thích ứng với hoàn cảnh lịch sử, duy trì các giá trị đạo đức và chuyển hóa niềm tin thành trách nhiệm xã hội. Chính quá trình ấy đã làm cho đạo Cao Đài trở thành một bộ phận của đời sống văn hóa - xã hội Việt Nam hiện đại”, ông nhấn mạnh.

Phát huy giá trị truyền thống, cùng đất nước đi lên

Đề cập định hướng phát huy nguồn lực đạo Cao Đài trong giai đoạn mới, TS. Mai Thùy Anh, Viện Dân tộc học và Tôn giáo học, cho rằng, cần chuyển từ tư duy bảo tồn đơn thuần sang phát huy giá trị truyền thống trong đời sống đương đại.

Theo TS. Mai Thùy Anh, những giá trị nhân nghĩa, thương yêu, hành thiện, phụng sự cộng đồng, hòa hợp và trách nhiệm xã hội cần được chuyển hóa thành hoạt động cụ thể. Muốn vậy, cần kết hợp bảo tồn với kế thừa, sáng tạo và ứng dụng, giữ vững giá trị cốt lõi nhưng đổi mới phương thức thể hiện phù hợp với đời sống hiện đại.

Một nhiệm vụ quan trọng là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tôn giáo. Bên cạnh kiến thức giáo lý, chức sắc, chức việc và tín đồ trẻ cần được trang bị thêm kiến thức về pháp luật, xã hội, y tế cộng đồng, môi trường, công nghệ thông tin và kỹ năng tổ chức hoạt động xã hội.

Trải qua 100 năm hình thành và phát triển, đạo Cao Đài từng bước xây dựng, củng cố nền Đạo qua nhiều giai đoạn lịch sử. Ảnh: TĐ

Đặc biệt, thế hệ trẻ cần được tạo điều kiện tham gia các hoạt động cộng đồng, thiện nguyện, giáo dục, bảo vệ môi trường và chuyển đổi số để trở thành lực lượng tiếp nối, phát huy truyền thống của đạo.

Đối với hoạt động thiện nguyện, TS. Mai Thùy Anh cho biết, Cơ quan Phước Thiện được thành lập từ năm 1938 để thực hiện các hoạt động xã hội và cứu khổ. Trong điều kiện hiện nay, hoạt động này cần được phát huy theo hướng chuyên nghiệp hóa, tập trung vào chăm sóc người cao tuổi, hỗ trợ người nghèo, người khuyết tật, chăm sóc sức khỏe, cứu trợ thiên tai, khuyến học và bảo vệ môi trường.

Bên cạnh đó, nguồn lực y học cổ truyền cũng có nhiều tiềm năng phát huy. Đạo Cao Đài có truyền thống sử dụng thuốc Nam, tổ chức các hoạt động chữa bệnh, chăm sóc người già và hỗ trợ người có hoàn cảnh khó khăn. Việc bảo tồn tri thức y học truyền thống, kết hợp với kiến thức y học hiện đại và bảo đảm yêu cầu chuyên môn, pháp luật sẽ góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc cộng đồng.

Trong lĩnh vực giáo dục, hoạt động khuyến học cần mở rộng từ hỗ trợ vật chất sang hỗ trợ tri thức, kỹ năng và định hướng nghề nghiệp. Một hướng phát huy khác là gắn các giá trị đạo đức truyền thống với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Đặc biệt, trước sự thay đổi phương thức tiếp nhận thông tin của thế hệ trẻ, chuyển đổi số được xem là giải pháp quan trọng để truyền tải và tái tạo các giá trị truyền thống. Lịch sử hình thành, giá trị đạo đức, kiến trúc, lễ nghi, văn hóa và hoạt động xã hội của đạo Cao Đài có thể được số hóa thành cơ sở dữ liệu, thư viện điện tử, phim tư liệu, bài giảng trực tuyến và các sản phẩm truyền thông dành cho thanh niên.

Theo TS. Mai Thùy Anh, công nghệ không thay thế truyền thống mà là phương tiện mở rộng khả năng tiếp cận, giúp các giá trị của đạo được truyền tải bằng ngôn ngữ và phương thức phù hợp với thế hệ trẻ.