Căn bệnh một khi khởi phát, cơ hội sống gần như không còn

Bệnh nhân bị chó cắn đến tiêm vaccine tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM. Ảnh: Duy Hiệu.

Bệnh dại vẫn là mối đe dọa sức khỏe cộng đồng khi nhiều người chưa nhận thức đầy đủ mức độ nguy hiểm của việc bị chó, mèo cào hoặc cắn. Tại Đồng Nai, trong 10 tháng đầu năm, địa phương ghi nhận 4 trường hợp tử vong do bệnh dại, trong đó có những người không xử lý vết thương và tiêm phòng sau khi bị chó cắn.

Không qua khỏi sau khi bị chó cắn

Bác sĩ Lê Thị Hồng, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật (CDC) Đồng Nai, cho biết bệnh dại là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus dại gây ra, lây từ động vật sang người chủ yếu qua vết cắn, vết cào hoặc nước bọt của động vật mắc bệnh tiếp xúc với vùng da bị tổn thương. Đáng lo ngại, khi bệnh dại đã khởi phát, tỷ lệ tử vong gần như 100%.

Theo Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, mỗi năm trên thế giới có khoảng 59.000 người tử vong do bệnh dại tại hơn 150 quốc gia, trong đó khoảng 40% là trẻ em dưới 15 tuổi. Tại Việt Nam, năm 2025 ghi nhận 77 trường hợp tử vong do bệnh dại. Trong 9 tháng đầu năm, con số này là 55 trường hợp.

Riêng tại Đồng Nai, trong 10 tháng đầu năm, địa phương ghi nhận 4 trường hợp tử vong do bệnh dại. Đáng chú ý, một số trường hợp không qua khỏi vì chủ quan, không xử lý vết thương và tiêm phòng sau khi bị chó cắn.

Trường hợp gần đây nhất là anh Đ.G. (27 tuổi, dân tộc Xtiêng, làm nghề làm rẫy, ngụ thôn Bình Hà, xã Đa Kia). Theo báo cáo của CDC Đồng Nai, khoảng 2 tháng trước khi phát bệnh, trong thời gian làm rẫy tại thôn Bình Giai, xã Đa Kia, anh G. bị một con chó thả rông cắn vào ngón tay trái khi đang bẫy con vật này.

Một bệnh nhân bị chó cắn. Ảnh: CDC Đồng Nai.

Trước đó, con chó đã cắn 4 con chó nuôi của gia đình anh G. Cả 4 con đều chết sau 4 ngày. Tuy nhiên, sau khi bị cắn, anh G. không xử lý vết thương và không tiêm vaccine phòng dại.

Đến ngày 15/10, anh bắt đầu xuất hiện các triệu chứng sốt, ớn lạnh, mệt mỏi, chán ăn, nuốt khó và ngày càng không thể ăn uống. Khi tình trạng không cải thiện, anh được đưa đến cơ sở y tế, sau đó được tư vấn chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM để theo dõi, điều trị.

Tại đây, bệnh nhân được chẩn đoán mắc bệnh dại. Do bệnh diễn tiến nặng, gia đình xin đưa anh về nhà. Bệnh nhân không qua khỏi ngày 19/10.

Một trường hợp khác là bà N.T.G. (68 tuổi, ngụ ấp Ông Quế, xã Xuân Quế). Khoảng đầu tháng 2/2026, bà bị một con chó lạ vào nhà cắn vào mu bàn tay. Thời điểm này, con chó có biểu hiện bất thường, lầm lì, nghi mắc bệnh dại. Sau khi cắn người, con vật bị người nhà đuổi nên bỏ chạy và không thể tiếp tục theo dõi.

Dù được người thân nhắc nhở, bà G. không đến cơ sở y tế để tiêm huyết thanh và vaccine phòng dại mà chỉ tự điều trị bằng phương pháp dân gian.

Đến ngày 4/5, bà xuất hiện các triệu chứng khó thở, sợ nước, sợ gió, uống nước bị ngợp. Người nhà đưa bà đến Bệnh viện Đa khoa khu vực Long Khánh thăm khám. Tại đây, bệnh nhân được chẩn đoán theo dõi bệnh dại và chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai.

Do tình trạng nặng, gia đình tiếp tục xin chuyển bệnh nhân đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM. Bệnh nhân được chẩn đoán theo dõi dại thể hung dữ, suy hô hấp, nhiễm trùng tiểu và tăng huyết áp. Đến trưa 6/5, bà không qua khỏi.

Bác sĩ Hồng cho hay hai trường hợp trên cho thấy hậu quả nghiêm trọng của việc chủ quan sau khi bị chó cắn. Người bị phơi nhiễm có thể trải qua một khoảng thời gian ủ bệnh trước khi xuất hiện triệu chứng. Tuy nhiên, khi bệnh dại đã khởi phát, tỷ lệ tử vong gần như 100%, cơ hội cứu sống người bệnh rất thấp.

Không chờ con vật phát bệnh mới đi tiêm phòng

Bác sĩ Hồng khuyến cáo ngay sau khi bị chó, mèo cào hoặc cắn, người dân cần nhanh chóng rửa kỹ vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng trong ít nhất 15 phút. Nếu không có xà phòng, cần rửa kỹ bằng nước sạch.

Sau đó, người bị thương cần sát trùng bằng cồn 70% hoặc dung dịch i-ốt. Có thể sử dụng các chất tẩy rửa thông thường như xà phòng, dầu gội, dầu tắm để làm sạch vết thương ngay sau khi bị cắn. Người dân không nên băng kín hoặc cố tình làm dập vết thương.

Sau khi sơ cứu, cần đến ngay cơ sở y tế để được tư vấn, đánh giá mức độ phơi nhiễm và chỉ định tiêm vaccine phòng dại, huyết thanh kháng dại nếu cần thiết. Việc tiêm phòng phải được thực hiện càng sớm càng tốt, không chờ theo dõi con vật mới đi tiêm.

Bác sĩ Hồng cũng lưu ý người dân không tự điều trị hoặc sử dụng các phương pháp dân gian sau khi bị chó, mèo cào, cắn.

Để chủ động phòng bệnh, các gia đình cần tiêm vaccine phòng dại đầy đủ và nhắc lại định kỳ cho chó, mèo theo khuyến cáo của ngành thú y. Vật nuôi phải được quản lý, không thả rông; khi đưa ra nơi công cộng cần có dây xích, rọ mõm theo quy định.

Người dân không nên trêu chọc, kích động hoặc tiếp xúc với chó, mèo có biểu hiện bất thường. Đồng thời, cần hạn chế những hoạt động có nguy cơ tiếp xúc trực tiếp với động vật nghi mắc bệnh dại như buôn bán, giết mổ chó, mèo.

Bệnh dại đặc biệt nguy hiểm nhưng có thể phòng ngừa hiệu quả nếu người bị phơi nhiễm được xử lý vết thương và tiêm phòng đúng cách. Vì vậy, người dân không nên chủ quan với bất kỳ vết cào, cắn nào từ chó, mèo, kể cả khi vết thương nhỏ hoặc con vật vẫn khỏe mạnh tại thời điểm cắn.