12 giờ ở Bắc Kinh: Ông Tập nhắc 'Bẫy Thucydides' trong nỗ lực ổn định quan hệ Mỹ - Trung

Trẻ em chào đón Tổng thống Mỹ Donald Trump khi ông cùng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đến Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh hôm 14/5. Ảnh: Reuters.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã có cuộc hội đàm kín với Tổng thống Mỹ Donald Trump sau lễ đón long trọng tại Đại lễ đường Nhân dân hôm 14/5. Dưới đây là những điểm đáng chú ý trong ngày làm việc đầu tiên.

Định hình quan hệ

Ông Tập và ông Trump nhất trí xây dựng một “mối quan hệ mang tính xây dựng, ổn định chiến lược” – thuật ngữ mới nhằm định nghĩa khuôn khổ quan hệ giữa hai nước.

Ông Tập cho biết vị thế chiến lược mới này cần được dẫn dắt bằng sự hợp tác và “cạnh tranh có kiểm soát với sự ổn định lành mạnh”. Ông cũng nói Bắc Kinh sẽ coi khuôn khổ mới là kim chỉ nam cho quan hệ song phương trong 3 năm tới và xa hơn nữa.

Tuy nhiên, Nhà Trắng không đề cập tới cụm từ này trong các bình luận chính thức của mình.

Lời mời tới Nhà Trắng

Trong bài phát biểu tại quốc yến, ông Trump đã mời ông Tập cùng phu nhân Bành Lệ Viện tới thăm Nhà Trắng vào ngày 24/9.

Vấn đề Đài Loan

Ông Tập đề cập trực diện tới Đài Loan, gọi đây là “vấn đề quan trọng nhất” trong quan hệ với Washington.

Kêu gọi “hết sức thận trọng” về vấn đề này, ông Tập cảnh báo mức độ nhạy cảm là rất lớn đối với cả hai bên.

“Nếu được xử lý tốt, quan hệ song phương có thể duy trì ổn định tổng thể. Nếu xử lý không tốt, hai nước sẽ va chạm, đẩy toàn bộ quan hệ Trung - Mỹ vào tình huống vô cùng nguy hiểm”, ông nói.

Đáng chú ý, Nhà Trắng không nhắc tới Đài Loan trong thông cáo chính thức về cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập.

Bàn tiệc được bài trí cầu kỳ dành cho khách mời tại buổi tiệc chiêu đãi tối 14/5. Ảnh: NYTimes.

Ngoại giao thông qua văn hóa

Sự sắp xếp của Bắc Kinh trong ngày mang đậm tính biểu tượng về tương lai.

Bên ngoài Đại lễ đường Nhân dân, ông Trump được chào đón bởi hàng chục học sinh Trung Quốc cầm cờ Mỹ và Trung Quốc.

“Tôi đặc biệt ấn tượng với những đứa trẻ đó. Chúng rất vui vẻ. Điều đó quá rõ ràng. Chúng thật tuyệt vời”, ông Trump nói sau đó trong phát biểu mở đầu cuộc hội đàm.

Hai nhà lãnh đạo cũng dành khoảng một giờ tại Thiên Đàn có lịch sử 600 năm, nơi ông Tập nói rằng các hoàng đế Trung Hoa xưa từng tổ chức nghi lễ cầu mùa màng bội thu và thịnh vượng, thể hiện rằng “người dân là nền tảng của quốc gia”.

Ông Trump cũng nhắc tới văn hóa và lịch sử chung giữa hai nước, mô tả mối quan hệ là “rất đặc biệt”.

Nhiều thỏa thuận được duyệt

Thông cáo của Nhà Trắng tập trung vào kinh doanh và thương mại, nhấn mạnh sự quan tâm của Trung Quốc trong việc mua nông sản và dầu mỏ của Mỹ.

Ông Trump cũng nói Trung Quốc sẵn sàng mua 200 máy bay Boeing 737 Max.

Theo hãng thông tấn nhà nước Tân Hoa Xã, ông Tập nói với phái đoàn doanh nghiệp Mỹ rằng Trung Quốc sẽ tiếp tục mở cửa.

“Cánh cửa của Trung Quốc sẽ chỉ mở rộng hơn. Các công ty Mỹ tham gia sâu vào tiến trình cải cách của nước này và Bắc Kinh hoan nghênh hợp tác cùng có lợi mạnh mẽ hơn,” ông nói.

Những ai có mặt?

Ông Trump và ông Tập lần lượt gặp các phái đoàn Trung Quốc và Mỹ, bắt tay và trao đổi ngắn.

Phía Trung Quốc có Chánh văn phòng Trung ương Thái Kỳ, Ngoại trưởng Vương Nghị, Phó thủ tướng Hà Lập Phong, Bộ trưởng Quốc phòng Đổng Quân, Bộ trưởng Tài chính Lam Phật An, Bộ trưởng Thương mại Vương Văn Đào và Trịnh San Khiết – người đứng đầu Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia.

Phái đoàn Mỹ gồm Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth, Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, Đại diện Thương mại Jamieson Greer và Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc David Perdue.

Khoảnh khắc “Bẫy Thucydides”

Trong phát biểu mở đầu, ông Tập đặt hội nghị thượng đỉnh trong bối cảnh mang tính toàn cầu, cho rằng việc ổn định quan hệ Trung - Mỹ không chỉ quan trọng với hai nền kinh tế mà còn với cả thế giới.

Ông Tập nói cuộc gặp của họ đang được toàn thế giới theo dõi và đặt câu hỏi liệu hai cường quốc có thể vượt qua “Bẫy Thucydides” hay không – học thuyết cho rằng một cường quốc đang lên và một bá quyền hiện hữu tất yếu sẽ đi tới chiến tranh.

“Liệu Trung Quốc và Mỹ có thể vượt qua Bẫy Thucydides và tạo ra mô hình mới cho quan hệ giữa các cường quốc? Liệu hai nước có thể cùng nhau giải quyết các thách thức toàn cầu và mang lại thêm ổn định cho thế giới?”, ông hỏi.

“Đó là những câu hỏi mà lịch sử, thế giới và người dân đặt ra – đồng thời là bài kiểm tra của thời đại mà các lãnh đạo cường quốc phải cùng nhau trả lời.”

Jensen Huang, người sáng lập, chủ tịch kiêm CEO của Nvidia, rời đi sau khi tham dự lễ đón tiếp Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 14/5. Ảnh: Reuters.

Ưu tiên hàng đầu

CEO Tesla Elon Musk và CEO Nvidia Jensen Huang nằm trong số các lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ tham gia cuộc gặp giữa ông Tập và ông Trump.

Ông Musk nói các cuộc thảo luận “thật tuyệt vời” trong khi ông Huang cho biết cuộc gặp “diễn ra rất tốt”.

“Ông Tập và Tổng thống Trump thật đáng kinh ngạc”, ông Huang nói.

Khủng hoảng Iran

Cuộc chiến tại Iran được nhắc ngắn gọn như một trong những vấn đề toàn cầu quan trọng mà hai nhà lãnh đạo đã thảo luận.

Ông Tập và ông Trump nhất trí rằng eo biển chiến lược eo biển Hormuz cần duy trì là tuyến hàng hải tự do và Iran không nên thu phí các tuyến vận tải biển, theo Nhà Trắng.

Hai nước cũng đồng ý rằng Iran không được sở hữu vũ khí hạt nhân.

Bắc Kinh cũng “bày tỏ sự quan tâm” tới việc tăng mua dầu mỏ Mỹ nhằm giảm “sự phụ thuộc” của Trung Quốc vào các nguồn cung đi qua eo biển này.

Những cử chỉ cá nhân

Ông Trump và ông Tập đã có nhiều khoảnh khắc thân mật và gần gũi trong suốt lễ đón, trao nhau những cái vỗ vai và trò chuyện ngắn, thể hiện tình bạn mà ông Trump từ lâu vẫn tự hào nhắc tới.

Nhà lãnh đạo Mỹ một lần nữa nhấn mạnh tình bạn này trong cuộc hội đàm, nói rằng họ có “mối quan hệ tuyệt vời” và “đã luôn hòa hợp ngay cả khi có khó khăn”.

“Ông là một nhà lãnh đạo tuyệt vời. Tôi nói điều đó với mọi người… Đôi khi người ta không thích tôi nói như vậy, nhưng tôi vẫn nói, bởi vì đó là sự thật”, ông nói.