2,3 triệu người mắc ung thư vì những bệnh nhiễm trùng có thể phòng ngừa

Kết quả vừa được đưa ra trong nghiên cứu mới của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Ảnh minh hoạ: DBenitostock/Getty

Theo các nhà nghiên cứu, phần lớn những trường hợp ung thư liên quan đến nhiễm trùng tập trung tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình. Điều này cho thấy việc phòng ngừa và kiểm soát các bệnh nhiễm trùng có thể đóng vai trò quan trọng trong giảm gánh nặng ung thư trên toàn cầu.

Bà Harriet Rumgay, nhà khoa học thuộc Chi nhánh Giám sát Ung thư của IARC cho biết, dù thế giới đã đạt được nhiều tiến bộ trong tiêm chủng và sàng lọc ung thư, các bệnh ung thư liên quan đến nhiễm trùng vẫn là một thách thức lớn.

“Những phát hiện này cho thấy kiểm soát nhiễm trùng có thể đóng vai trò quan trọng như thế nào trong việc giảm gánh nặng ung thư trên toàn cầu”, bà Harriet Rumgay nhấn mạnh.

Nghiên cứu xác định 12 tác nhân truyền nhiễm có khả năng gây ung thư ở người, gồm virus, vi khuẩn và ký sinh trùng.

Ba tác nhân đứng đầu

Trong số các tác nhân này, vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori) là nguyên nhân hàng đầu. Loại vi khuẩn này thường sống trong dạ dày và có thể gây viêm, loét dạ dày. Năm 2024, H. pylori liên quan đến khoảng 760.000 ca ung thư mới, tương đương 4% tổng số ca ung thư trên toàn cầu.

H. pylori có liên quan đến một số loại ung thư dạ dày và một dạng u lympho không Hodgkin.

Đứng thứ hai là virus HPV (virus gây u nhú ở người), liên quan đến khoảng 750.000 ca ung thư mới trong năm 2024. HPV có thể gây nhiều loại ung thư, trong đó đáng chú ý là ung thư cổ tử cung.

Các nhà nghiên cứu cho biết tất cả các trường hợp ung thư cổ tử cung đều có liên quan đến HPV, vì vậy tiêm vaccine HPV và thực hiện các chương trình sàng lọc có thể đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa căn bệnh này.

Đứng tiếp theo là virus viêm gan B (HBV), một tác nhân đã được xác định có liên quan đến ung thư.

Gánh nặng lớn tại các nước thu nhập thấp và trung bình

Ung thư liên quan đến nhiễm trùng không phân bố đồng đều giữa các khu vực. Các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình chiếm gần 3/4 tổng số ca ung thư liên quan đến nhiễm trùng trên toàn cầu.

Đông Á là khu vực ghi nhận nhiều trường hợp nhất, với khoảng 990.000 ca trong năm 2024, tương đương 42% tổng số ca ung thư liên quan đến nhiễm trùng trên toàn thế giới. H. pylori và virus viêm gan B là những nguyên nhân chính.

Trong khi đó, châu Phi cận Sahara có tỷ lệ ung thư liên quan đến nhiễm trùng cao nhất: khoảng 1/4 tổng số ca ung thư trong khu vực có liên quan đến nhiễm trùng, chủ yếu là các bệnh ung thư liên quan đến HPV. Ngược lại, Bắc Mỹ, châu Đại Dương và nhiều khu vực ở châu Âu có tỷ lệ thấp hơn.

Phòng ngừa có thể giúp giảm nguy cơ ung thư

Theo các tác giả, nhiều trường hợp ung thư liên quan đến nhiễm trùng có thể được phòng ngừa thông qua tiêm vaccine, phát hiện sớm và điều trị nhiễm trùng.

Các chuyên gia cho rằng việc mở rộng những vaccine hiện có, phát triển vaccine mới, tăng cường xét nghiệm và triển khai các chương trình sàng lọc có thể giúp giảm đáng kể số ca ung thư trong tương lai.

Một ví dụ là virus Epstein-Barr (EBV), một trong những virus phổ biến nhất ở người. EBV có thể liên quan đến 6 loại ung thư khác nhau, trong đó có ung thư vùng họng và ung thư dạ dày, nhưng hiện chưa có vaccine được phê duyệt để phòng ngừa.

Tại Đông Á, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc đã xây dựng các chương trình sàng lọc trên quy mô dân số bằng phương pháp nội soi nhằm ứng phó với tỷ lệ ung thư dạ dày cao, chủ yếu do H. pylori.

Tại một số nước châu Âu, các chương trình “xét nghiệm và điều trị” H. pylori cũng đang được thử nghiệm. Thay vì nội soi, người dân có thể được xét nghiệm bằng phương pháp không xâm lấn để phát hiện vi khuẩn, sau đó điều trị bằng kháng sinh nếu có nhiễm.

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng đầu tư vào những biện pháp phòng ngừa mới, cùng với việc mở rộng các chương trình vaccine, xét nghiệm và điều trị hiện có, có thể góp phần giảm gánh nặng ung thư trên phạm vi toàn cầu.