255 triệu USD đổ vào thị trường tranh Hong Kong trong 3 ngày

Rahul Kadakia, Chủ tịch Christie's khu vực châu Á - Thái Bình Dương, bán bức Ancient Scientist của Jean-Michel Basquiat với giá hơn 76,9 triệu HKD (hơn 9,8 triệu USD). Đây là tác phẩm được bán với giá cao nhất mùa thu tại châu Á. Ảnh: Christie's.

Các phiên đấu giá tranh nghệ thuật lớn mùa thu năm 2026 của 3 nhà đấu giá quốc tế tại Hong Kong (Trung Quốc) gồm Sotheby’s, Christie’s và Phillips, diễn ra từ ngày 28 đến 30/9, đạt tổng doanh thu hơn 2 tỷ HKD (255,78 triệu USD).

Con số này tăng đáng kể so với mức 1,3 tỷ HKD (165,6 triệu USD) của mùa xuân, cho thấy thị trường vẫn có sức cạnh tranh đối với những tác phẩm lần đầu xuất hiện trên thị trường và có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, theo SCMP.

Bên cạnh kết quả kinh doanh, mùa đấu giá còn phản ánh sự thay đổi trong mô hình hoạt động và là phép thử cho thị trường tác phẩm của Yayoi Kusama sau khi nghệ sĩ nổi tiếng này qua đời vào tháng 8.

Ba nhà đấu giá thu về hơn 2 tỷ HKD

Christie’s dẫn đầu với doanh thu 956,5 triệu HKD (121,8 triệu USD), tăng 17% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả được thúc đẩy bởi sự tham gia của giới sưu tầm quốc tế và lượng người mua trẻ tuổi tăng 30%.

Bức tranh Chatte et chaton (1932) của Leonard Tsuguharu Foujita được đấu giá tại Sotheby's ở Hong Kong ngày 28/9. Ảnh: Sotheby's.

Sotheby’s đạt doanh thu gần tương đương, ở mức 956 triệu HKD, tăng 35% so với chuỗi phiên đấu giá hồi tháng 3. Nhà đấu giá ghi nhận tỷ lệ bán thành công 91% và xác lập 5 kỷ lục giá mới cho các nghệ sĩ.

Phillips thu về 94,5 triệu HKD (hơn 12 triệu USD) từ các tác phẩm nghệ thuật hiện đại và đương đại. Riêng phiên đấu giá buổi tối đạt tỷ lệ bán thành công 96% tính theo giá trị.

Trong 3 ngày, các nhà đấu giá đưa ra thị trường hơn 200 lô tác phẩm, trong đó có 9 lô bị rút. Kết quả cho thấy giới sưu tầm toàn cầu vẫn quan tâm đến kiệt tác phương Tây, nghệ thuật hiện đại châu Á và những tác phẩm đương đại có vị thế vững chắc.

Tranh “nữ hoàng chấm bi” không tạo bất ngờ

Ngày 28/9, Sotheby’s mở màn chuỗi phiên đấu giá bằng sự kiện dành riêng cho họa sĩ Nhật Bản mang quốc tịch Pháp Leonard Tsuguharu Foujita, nhân kỷ niệm 140 năm ngày sinh của ông. Bộ sưu tập The Foujita Lexicon: Works from the Lewis Collection thu hút sự chú ý khi một số tác phẩm được Viện Nghệ thuật Clark (bang Massachusett, Mỹ) đề nghị đưa vào triển lãm Foujita dự kiến tổ chức mùa hè năm 2028.

Bức Le Rêve (Hommage à La Fontaine) (1949) của Leonard Tsuguharu Foujita được bán tại Sotheby's ở Hong Kong vào ngày 28/9. Ảnh: Sotheby's.

Toàn bộ các lô trong phiên đều được bán, trong đó 80% vượt mức giá ước tính cao nhất. Tác phẩm nổi bật nhất là Le Rêve (Hommage à La Fontaine) (tạm dịch: Giấc mơ - Tưởng nhớ La Fontaine) (1949), được chốt giá 21 triệu HKD (2,6 triệu USD), trước khi đạt 26,52 triệu HKD (3,38 triệu USD) sau phí, cao hơn 500% so với mức ước tính thấp nhất.

Catherine Kwai, nhà sáng lập phòng tranh Kwai Fung Hin Art Gallery, cho rằng sức hấp dẫn của Foujita đến từ bản sắc giao thoa văn hóa và ngôn ngữ tạo hình độc đáo. Tuy nhiên, bà đánh giá kết quả ở mức vừa phải vì giá bán vẫn thấp hơn kỷ lục của họa sĩ. Năm 2018, bức La Fête d’Anniversaire (tạm dịch: Bữa tiệc sinh nhật, 1949) được bán tại Bonhams London với giá 7,1 triệu bảng Anh (9,4 triệu USD).

Tác phẩm Pumpkin (1990) của Yayoi Kusama, được bán đấu giá tại Phillips ở Hong Kong vào ngày 30/9. Ảnh: Phillips.

Theo Kwai, sự chênh lệch cho thấy giới sưu tầm đánh giá từng tác phẩm dựa trên quy mô, chủ đề, độ hiếm, chất lượng và vị trí trong sự nghiệp nghệ sĩ, thay vì chỉ dựa vào danh tiếng. Sotheby’s cho biết phiên Foujita đạt kết quả tốt nhất trong số các bộ sưu tập tư nhân được nhà đấu giá giới thiệu kể từ cuối năm 2023.

Tuy nhiên, không phải tác phẩm nào của Foujita cũng đạt kỳ vọng. Bức Le Déjeuner de Bébé (tạm dịch: Bữa trưa của em bé, 1918) được đấu giá tại Phillips ngày 30/9 chỉ đạt giá chốt 500.000 HKD (63.700 USD), thấp hơn mức ước tính 600.000-800.000 HKD (76.000-101.000 USD).

Một tâm điểm khác là những tác phẩm đầu tiên của Yayoi Kusama xuất hiện trên thị trường sau khi bà qua đời. Tổng cộng 14 tác phẩm của nghệ sĩ được đưa ra đấu giá trong các phiên buổi tối, nhưng kết quả nhìn chung không tạo bất ngờ.

Tại Sotheby’s, hai tác phẩm đều được bán trong khoảng giá ước tính. Trong đó, bức A-Pumpkin (YHP) (2011) tại Christie’s đạt 47 triệu HKD (gần 6 triệu USD), thấp hơn 2% so với mức ước tính thấp nhất.

Phillips đưa ra nhiều tranh bí ngô của Kusama nhất, nhưng chỉ 3/10 lô vượt mức ước tính cao nhất. Bức Pumpkin (Quả bí ngô, 1990) đạt giá chốt 2,9 triệu HKD (369.000 USD), cao hơn mức ước tính thấp nhất 2 triệu HKD (gần 255.000 USD). Ngược lại, Day Will Break in Time (tạm dịch: Ngày rồi sẽ bừng sáng, 1975) chỉ đạt 400.000 HKD (gần 51.000 USD), thấp hơn gần 30% so với mức ước tính thấp nhất.

Kwai nhận định thị trường tác phẩm của Kusama vẫn sôi động, nhưng người mua ngày càng thận trọng, chú trọng nguồn gốc xuất xứ, dữ liệu định giá và chất lượng nghệ thuật thay vì chỉ chạy theo danh tiếng.

Khác biệt thế hệ trong cuộc chơi nghệ thuật

Mùa đấu giá cũng ghi nhận sự xuất hiện lần đầu trên thị trường của nhiều tác phẩm đáng chú ý. Tại Christie’s ngày 29/9, Sans Titre (Không đề, 1957) của Zao Wou-Ki đạt giá chốt 17 triệu HKD (2,1 triệu USD), Automne (Mùa thu, 1985) của Chu Teh-chun đạt 30 triệu HKD (3,8 triệu USD) và Untitled (Không đề, 1959-1960) của Lalan đạt 3 triệu HKD (382.000 USD).

Tác phẩm Sans Titre (La Théière) (1957) của Zao Wou-Ki. Ảnh: Phillips.

Các kỷ lục giá mới tại Christie’s chủ yếu thuộc về nghệ sĩ phương Tây như Paul Cézanne, Henri Matisse, Sir Peter Paul Rubens và Salvador Dalí. Trong khi đó, những kỷ lục tại Sotheby’s phần lớn đến từ nghệ sĩ hiện đại châu Á, gồm Trần Lưu Hậu và Park Seo-bo.

Theo Kwai, giới sưu tầm giàu kinh nghiệm vẫn là nhóm mua chủ lực đối với các tác phẩm giá trị cao, có ý nghĩa phức tạp trong lịch sử nghệ thuật hoặc đòi hỏi kiến thức chuyên sâu. Trong khi đó, người mua trẻ tuổi có xu hướng ưu tiên nghệ sĩ có kỹ thuật vững vàng ở mức giá dễ tiếp cận.

Các nhà đấu giá cũng đang giới thiệu nhiều nghệ sĩ mới nổi chưa có vị thế rõ ràng trên thị trường thứ cấp. Đáng chú ý, ngày càng có nhiều nhà sưu tầm đến từ lĩnh vực công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) và blockchain, bao gồm nhà sáng lập, lãnh đạo cấp cao và chuyên gia tài chính. Nhóm khách hàng này mang đến những thói quen mua sắm và thị hiếu riêng, góp phần thay đổi thị trường nghệ thuật.