27/7 ở ngôi làng cách mạng: Nhà nhà làm mâm cúng liệt sĩ

Sáng sớm, trong căn nhà nhỏ ở làng Thạch Tân, ông Nguyễn Minh Đức cẩn thận lau dọn bàn thờ, sắp lại từng bát hương, bình hoa để chuẩn bị lễ cúng. Ngoài chợ, vợ ông là bà Trần Thị Xuân (67 tuổi) đã đi từ tinh mơ mua hương, hoa, lễ vật. Mâm cơm cúng được chuẩn bị với những món ăn dân dã như mỳ quảng, cá, thịt, rau cùng bánh tét, bánh ít – những món truyền thống mà gia đình gìn giữ suốt hàng chục năm qua.

Bà Trần Thị Mai cùng chồng và các con tự tay chuẩn bị mâm cỗ cúng liệt sỹ ngày 27/7.

"Năm nào cũng vậy, cứ đến ngày này là cả làng đều làm mâm cúng để tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ. Làng có hàng trăm liệt sĩ, nhiều người đến nay vẫn chưa tìm được hài cốt. Gia đình tôi có ba người thân hy sinh, mới tìm được hài cốt của một liệt sĩ. Chúng tôi thành tâm dâng nén hương để tưởng nhớ những người đã ngã xuống", bà Xuân xúc động nói.

Không chỉ riêng gia đình bà Xuân, ngày 27/7 ở Thạch Tân là ngày đặc biệt của cả làng. Từ sáng sớm, khói hương đã lan tỏa khắp các ngõ nhỏ. Người ở xa cũng thu xếp trở về sum họp cùng gia đình, sửa soạn mâm cơm cúng như một lời tri ân gửi đến những người con đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc.

Gia đình bà Trần Thị Mai có hai liệt sĩ và một Mẹ Việt Nam Anh hùng. Anh ruột bà là liệt sĩ Trần Văn Thanh, em ruột là liệt sĩ Trần Văn Tình, đều hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ. Mỗi năm đến ngày này, con cháu lại quây quần chuẩn bị lễ cúng.

"Ở đây cứ đi hết 10 nhà thì 9 nhà là làm giỗ liệt sĩ. Ngôi làng cách mạng có hàng trăm liệt sĩ ngã xuống, nhiều người còn chưa tìm thấy hài cốt. Vì vậy, cả làng đều làm giỗ vọng để tưởng nhớ các anh linh. Nghĩa cử này đã được duy trì suốt mấy chục năm nay", bà Mai chia sẻ.

Bộ lễ mã dâng cúng còn có mũ, áo quần bộ đội... bằng giấy

Gia đình bà chuẩn bị hai mâm cúng. Một mâm đặt trong gian thờ dành cho hai người thân là liệt sĩ, mâm còn lại đặt ngoài sân để cúng những người đã hy sinh trong chiến tranh nhưng chưa có nơi thờ tự. Những nén nhang được thắp lên trong không khí trang nghiêm, thành kính.

Thạch Tân là một ngôi làng giàu truyền thống cách mạng. Nơi đây có 203 liệt sĩ và 59 Mẹ Việt Nam Anh hùng. Hầu như gia đình nào cũng có người tham gia kháng chiến hoặc hy sinh vì độc lập dân tộc. Chính bởi những mất mát quá lớn ấy mà ngày 27/7 dần trở thành ngày giỗ chung của cả cộng đồng.

Ông Lê Văn Tưởng, Bí thư Chi bộ tổ dân phố Thạch Tân, cho biết nhiều liệt sĩ của làng đến nay vẫn chưa tìm thấy hài cốt. Bởi vậy, người dân coi ngày Thương binh - Liệt sĩ như ngày giỗ chung để tưởng nhớ tất cả những người đã ngã xuống.

"Chẳng ai nhắc ai, cứ đến ngày này là nhà nhà đều nấu cơm cúng. Người đi làm ăn xa cũng cố gắng trở về. Truyền thống tri ân ấy được gìn giữ, truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác", ông Tưởng nói.

Ngày Thương binh - Liệt sĩ từ lâu đã trở thành ngày giỗ chung của cả ngôi làng anh hùng.

Những ngày cuối tháng Bảy, Thạch Tân cũng đón nhiều đoàn khách về nguồn tìm hiểu lịch sử. Ngôi làng là nơi lưu giữ Di tích lịch sử quốc gia Địa đạo Kỳ Anh – hệ thống địa đạo dài khoảng 32 km được quân và dân địa phương đào từ năm 1965 đến 1967 để trú ẩn, nuôi giấu cán bộ và phục vụ chiến đấu. Công trình được ví như "địa đạo trong lòng dân", minh chứng cho ý chí kiên cường của người dân vùng đất lửa.

Đình làng Thạch Tân vừa là nơi sinh hoạt văn hóa, vừa từng là căn cứ cách mạng với hầm cứu thương và kho lương thực bí mật. Bên trong đình, danh sách các liệt sĩ của làng được lưu giữ trang trọng như lời nhắc nhớ về một thời khói lửa. Những vết đạn cùng dấu hằn của dây xích do quân địch dùng xe tăng kéo nhằm đánh sập ngôi đình năm 1968 đến nay vẫn còn in rõ trên các cột gỗ, trở thành chứng tích không thể phai mờ của chiến tranh.

Nhà bia tưởng niệm anh hùng liệt sĩ thôn Thạch Tân ghi danh hàng trăm liệt sĩ.

Theo Phó Chủ tịch UBND phường Bàn Thạch Trương Ngọc Hải, cùng với các hoạt động tri ân do địa phương tổ chức như thăm hỏi gia đình chính sách, tặng quà, tổ chức bữa cơm tri ân..., nét đẹp đặc biệt của người dân Thạch Tân là tự nguyện chuẩn bị mâm cơm cúng các anh hùng liệt sĩ vào mỗi dịp 27/7.

"Đây là truyền thống rất đáng quý của bà con. Không chỉ thể hiện lòng biết ơn với những người đã hy sinh mà còn nhắc nhở thế hệ trẻ về sự đánh đổi bằng xương máu để có được cuộc sống hòa bình hôm nay", lãnh đạo địa phương chia sẻ.