3 vấn đề cá nhân nộp thuế cần lưu ý

Hội thảo "Những quy định quan trọng khi triển khai chính sách thuế mới - Thuế và hóa đơn điện tử trong thương mại điện tử và bán hàng đa kênh". Ảnh: Kiều Chinh/Mekong ASEAN.

Chiều 20/7, Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ phối hợp với Cục Thuế (Bộ Tài chính), CTCP Công nghệ Sapo cùng một số đơn vị tổ chức Hội thảo "Những quy định quan trọng khi triển khai chính sách thuế mới - Thuế và hóa đơn điện tử trong thương mại điện tử và bán hàng đa kênh".

Nâng cao hơn nữa tinh thần và chất lượng phục vụ người nộp thuế

Ngày 10/11/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Quản lý thuế số 108, có hiệu lực thi hành từ 1/7/2026. Ngày 30/6/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 252/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế và Nghị định số 254 quy định về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử.

Ông Mai Xuân Thành, Cục trưởng Cục Thuế cho biết, đây là những văn bản pháp lý quan trọng tạo nền tảng cho bước chuyển mạnh mẽ trong quản lý thuế theo hướng hiện đại, minh bạch, dựa trên dữ liệu quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ.

Ngành thuế chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính đơn thuần sang phục vụ, hỗ trợ và đồng hành với người nộp thuế, ông Thành khẳng định.

Trong tiến trình xây dựng nền tài chính quốc gia hiện đại, minh bạch và hiệu quả, Bộ Tài chính đã xác định cải cách chuyển đổi số để nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp là những nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt. Đối với ngành thuế, yêu cầu tiếp tục đổi mới toàn diện phương thức quản lý, thực sự trở thành một cơ quan hành chính chuyên nghiệp, hiện đại, minh bạch, liêm chính, lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ.

Trên tinh thần đó, trong thời gian tới, ngành thuế sẽ tập trung một số nhiệm vụ trọng tâm:

Một là, tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm và đơn giản hóa mạnh mẽ các thủ tục thuế. Từng quy trình, từng thủ tục phải tiếp tục được rà soát từ góc nhìn của người thực hiện, đảm bảo rõ ràng, dễ hiểu, dễ tiếp cận và dễ thực hiện; giảm tối đa thời gian và chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

Hai là, nâng cao hơn nữa tinh thần và chất lượng phục vụ người nộp thuế. Cơ quan thuế các cấp phải sẵn sàng lắng nghe, chia sẻ và hỗ trợ kịp thời, hiệu quả đối với những khó khăn vướng mắc chính đáng của người nộp thuế.

Không để người nộp thuế thiếu thông tin, không biết phải thực hiện như thế nào hoặc không biết tìm đâu để được hướng dẫn, hỗ trợ, ông Thành phát biểu.

Ba là, đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện và thực chất trong quản lý thuế. Ngành thuế sẽ tiếp tục nâng cấp các nền tảng ứng dụng dịch vụ thuế điện tử, tăng cường kết nối liên thông, chia sẻ dữ liệu với các cơ quan tổ chức có liên quan, từng bước tự động hóa các quy trình đăng ký, kê khai, nộp thuế và các thủ tục liên quan.

Bốn là, tiếp tục nâng cao kỷ cương, kỷ luật trong thực thi công vụ. Tăng cường kiểm tra, giám sát, kiên quyết phòng chống và xử lý nghiêm các hành vi phiền hà, tiêu cực, sách nhiễu người dân và doanh nghiệp trong quá trình thực thi công vụ.

Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế. Ảnh: Kiều Chinh/Mekong ASEAN.

Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế nói, hiện nay, các ứng dụng như eTax Mobile, hoàn thuế thu nhập cá nhân tự động cùng nhiều tiện ích khác đang tạo điều kiện thuận lợi để hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế nhanh chóng, hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận, trong giai đoạn đầu triển khai, việc chuyển từ thói quen cũ sang phương thức mới còn có những vướng mắc là điều không thể tránh khỏi.

Trong thời gian tới, ngành thuế sẽ khai thác hiệu quả các dữ liệu đã có như định danh chủ doanh nghiệp, địa chỉ, hóa đơn điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt... để tạo ra các tờ khai gợi ý, hỗ trợ người nộp thuế thay vì phải thực hiện kê khai thủ công.

Bên cạnh đó, theo ông Mai Sơn, trên các ứng dụng như eTax Mobile, cơ quan thuế đã bắt đầu tích hợp chatbot AI để hỗ trợ doanh nghiệp và hộ kinh doanh tra cứu thông tin như nghĩa vụ thuế còn bao nhiêu, có bị cấm xuất nhập cảnh hay không… Về lâu dài, ngành thuế sẽ triển khai mô hình tờ khai thuế gợi ý, giúp giảm tối đa thao tác thủ công, hạn chế việc người nộp thuế phải nhập liệu nhiều lần.

Đồng thời, trong quá trình triển khai, cơ quan thuế sẽ tiếp tục tổng hợp các kiến nghị, phản ánh để nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện chính sách pháp luật, bảo đảm các quy định phù hợp với sự phát triển của các mô hình kinh tế mới, giúp việc xác định nghĩa vụ thuế đúng, đủ, kịp thời, đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh phát triển.

Điều quan trọng là người dân, doanh nghiệp hiểu rằng đồng tiền thuế của mình được sử dụng vào đâu, mang lại những giá trị gì cho xã hội và cho chính mình. Đó cũng là mục tiêu mà ngành thuế luôn hướng tới và cam kết đồng hành cùng người nộp thuế, ông Sơn nói.

Bà Nguyễn Thị Lan Anh, Trưởng ban Pháp chế (Cục Thuế). Ảnh: Kiều Chinh/Mekong ASEAN.

Bị khấu trừ 10% thuế chưa chắc đã hoàn thành nghĩa vụ thuế

Về cách xác định nghĩa vụ thuế đối với các cá nhân có thu nhập từ nền tảng số như freelancer, affiliate, KOL/KOC, người sáng tạo nội dung, livestream bán hàng, bà Nguyễn Thị Lan Anh, Trưởng ban Pháp chế (Cục Thuế), cho biết Nghị định 253/2026 có nhiều quy định liên quan trực tiếp đến thuế thu nhập cá nhân đối với hoạt động thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số và bán hàng đa kênh.

Theo bà Lan Anh, điều quan trọng đầu tiên là khi kinh doanh qua sàn thương mại điện tử hay là mạng xã hội hay đa kênh cũng tương tự như kinh doanh theo truyền thống; đó là vẫn xác định doanh thu, nghĩa vụ thuế căn cứ vào chủ thể, ai là người kinh doanh và bản chất hoạt động kinh doanh là gì, loại thu nhập là gì và doanh thu thực tế phát sinh là bao nhiêu.

Thứ hai, đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, cần làm rõ phạm vi thu nhập từ hoạt động thương mại điện tử dựa trên nền tảng số và các hoạt động kinh doanh tương tự.

"Các khái niệm như KOL, KOC, affiliate, freelancer hay nhà sáng tạo nội dung chỉ là cách gọi phổ biến trên thị trường. Việc xác định nghĩa vụ thuế phải căn cứ vào hợp đồng, quyền và nghĩa vụ của các bên cũng như cách thức tổ chức hoạt động để xác định khoản thu đó từ hoạt động kinh doanh hay là thu nhập từ tiền công, tiền lương," bà Lan Anh cho biết.

Nếu cá nhân tự đứng ra tổ chức hoạt động, có đăng ký kinh doanh và trực tiếp cung cấp dịch vụ thì khoản thu nhập được xác định là thu nhập từ hoạt động kinh doanh. Ngược lại, nếu thực hiện công việc cho tổ chức hoặc cá nhân khác theo hợp đồng thì khoản thu có thể được xác định là thu nhập từ tiền lương, tiền công.

Thứ ba, về việc xác định nghĩa vụ thuế của cá nhân kinh doanh, bà Nguyễn Thị Lan Anh cho biết Luật Thuế thu nhập cá nhân, Nghị định 68 và Nghị định 253 đều quy định rõ mức thuế suất tương ứng với từng nhóm ngành nghề.

Đối với cá nhân vừa bán hàng trên các nền tảng, vừa cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ nội dung số, cần phân loại rõ từng nhóm hoạt động để áp dụng đúng thuế suất. Trong đó, nếu khoản thu nhập được xác định là từ hoạt động dịch vụ thì sẽ áp dụng thuế thu nhập cá nhân 2% và thuế giá trị gia tăng 5% theo quy định.

Thứ tư, đối với cá nhân cư trú có thu nhập từ hoạt động kinh doanh phát sinh tại Việt Nam thì phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế. Quy định này cũng áp dụng đối với trường hợp cá nhân kinh doanh thông qua các nền tảng nước ngoài nhưng có doanh thu phát sinh tại Việt Nam. Khi đó, doanh thu phát sinh tại Việt Nam sẽ là căn cứ để xác định mức thuế suất tương ứng và thực hiện kê khai theo quy định.

Theo bà Lan Anh, có 3 vấn đề cá nhân nộp thuế cần phải lưu ý: Thứ nhất, cần xác định đúng khoản thu nhập, ngành nghề kinh doanh và bản chất của loại thu nhập, đó là thu nhập từ hoạt động dịch vụ hay từ bán hàng hóa.

Thứ hai, phải tổng hợp đầy đủ doanh thu phát sinh từ tất cả các kênh kinh doanh.

Thứ ba, cần lưu giữ và tổng hợp đầy đủ hợp đồng, dữ liệu giao dịch, chứng từ đối soát, sao kê cũng như các chứng từ khấu trừ để phục vụ việc xác định nghĩa vụ thuế khi cần thiết.

"Thông điệp xuyên suốt của Nghị định 253 là dù kinh doanh theo phương thức truyền thống hay trên các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội hoặc nhiều nền tảng cùng lúc thì bản chất hoạt động kinh doanh không thay đổi. Vì vậy, người nộp thuế cần chủ động rà soát, kê khai trung thực, đầy đủ doanh thu và thực hiện đúng các nghĩa vụ thuế theo quy định của pháp luật," bà Lan Anh nhấn mạnh.

Giải đáp vấn đề liên quan đến thực tế nhiều người kinh doanh, đặc biệt là các KOL, KOC, người sáng tạo nội dung và các cá nhân nhận thu nhập từ nhiều nguồn được đơn vị chi trả khấu trừ 10% thuế thu nhập cá nhân trước khi thanh toán và cho rằng như vậy là hoàn thành nghĩa vụ thuế và không cần thực hiện thêm các thủ tục khác, bà Nguyễn Thị Lan Anh cho biết điều này cần phải rà soát lại kỹ hơn.

Theo bà, người nộp thuế cần rà soát tổng thu nhập của mình là bao nhiêu và trong những bối cảnh khác nhau thì không phải tất cả mọi trường hợp khấu trừ 10% là đã thực hiện nghĩa vụ thuế cuối cùng rồi. Người nộp thuế sẽ cần phải tổng hợp lại tất cả các nguồn thu nhập. Một số nguồn thu nhập có thể thông qua các nền tảng đã được khấu trừ rồi thì người nộp thuế tổng hợp lại và sẽ trừ đi những gì đã được cơ quan thuế khấu trừ.

Tóm lại, người nộp thuế phải tổng hợp toàn bộ doanh thu và phải thực hiện theo quy định trong trường hợp người nộp thuế phải quyết toán thuế thu nhập cá nhân để xác định đúng nghĩa vụ thuế của mình.