300 triệu việc làm chịu tác động từ AI: Có 3 nhóm nghề ít có nguy cơ bị thay thế

Sự xuất hiện của AI đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trên thị trường lao động. Nhiều công việc mang tính lặp lại đã bắt đầu được tự động hóa, trong khi một số vị trí khác đứng trước nguy cơ bị thay thế trong tương lai gần.

Theo báo cáo của Goldman Sachs công bố năm 2023, AI có thể tác động tới khoảng 300 triệu việc làm trên thế giới, đồng thời tự động hóa một phần đáng kể các nhiệm vụ trong nhiều ngành nghề. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng AI không phải "kẻ xóa sổ" toàn bộ việc làm mà chủ yếu làm thay đổi cách con người làm việc.

Những công việc đòi hỏi sáng tạo vẫn có lợi thế

Martin Ford, tác giả cuốn Rule of the Robots: How Artificial Intelligence Will Transform Everything, cho rằng nhóm nghề khó bị AI thay thế nhất là những công việc yêu cầu khả năng sáng tạo thực sự.

Khác với việc tổng hợp dữ liệu hay thực hiện các tác vụ theo quy trình, những lĩnh vực như nghiên cứu khoa học, y học, luật, chiến lược kinh doanh hay phát triển sản phẩm mới đòi hỏi con người phải đưa ra ý tưởng độc đáo và các quyết định mang tính đột phá.

Dù AI có thể hỗ trợ phân tích thông tin hoặc đề xuất giải pháp, yếu tố sáng tạo nguyên bản vẫn là lợi thế lớn của con người.

Nghề nghiệp cần sự thấu hiểu và kết nối con người

Một nhóm ngành khác được đánh giá ít chịu tác động từ AI là các công việc gắn với cảm xúc và giao tiếp xã hội.

Bác sĩ, y tá, giáo viên, chuyên gia tâm lý, nhà tư vấn hay nhà báo đều là những nghề đòi hỏi khả năng lắng nghe, đồng cảm và xây dựng niềm tin. Đây là những yếu tố mà công nghệ hiện nay vẫn rất khó tái tạo hoàn chỉnh.

AI có thể hỗ trợ bác sĩ đọc phim chụp hay phân tích dữ liệu bệnh án, nhưng việc tư vấn, động viên và đồng hành cùng bệnh nhân vẫn cần đến yếu tố con người. Tương tự, giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn đóng vai trò định hướng và truyền cảm hứng cho học sinh.

Lao động kỹ thuật tay nghề cao vẫn khó thay thế

Các chuyên gia cũng đánh giá cao triển vọng của nhóm nghề kỹ thuật thực hành như thợ điện, thợ hàn, kỹ thuật viên bảo trì, thợ sửa chữa hay các công việc liên quan đến xây dựng.

Đây là những ngành nghề thường xuyên phải xử lý các tình huống thực tế khác nhau, đòi hỏi khả năng ứng biến linh hoạt và thao tác trong môi trường phức tạp.

Theo nhiều chuyên gia lao động, để thay thế hoàn toàn những công việc này, AI cần kết hợp với các thế hệ robot có khả năng vận động và thích nghi vượt xa công nghệ hiện tại.

AI không lấy đi nghề nghiệp mà thay đổi cách làm việc

Joanne Song McLaughlin, Phó giáo sư kinh tế lao động tại Đại học Buffalo (Mỹ), cho rằng phần lớn công việc trong tương lai sẽ không biến mất mà chỉ thay đổi cấu trúc nhiệm vụ.

Những công việc mang tính thủ công hoặc lặp lại sẽ được AI đảm nhận nhiều hơn, trong khi con người tập trung vào các kỹ năng như ra quyết định, giao tiếp, giải quyết vấn đề và sáng tạo.

Thực tế, nhiều ngành nghề đã trải qua quá trình chuyển đổi tương tự. Giao dịch viên ngân hàng hiện không còn chủ yếu đếm tiền như trước mà chuyển sang tư vấn tài chính và chăm sóc khách hàng, những nhiệm vụ đòi hỏi sự tương tác trực tiếp.

Kỹ năng quan trọng nhất là khả năng học hỏi liên tục

Theo các chuyên gia giáo dục, thay vì tìm kiếm một ngành nghề "an toàn tuyệt đối" trước AI, người trẻ nên tập trung phát triển năng lực thích ứng.

Trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng, khả năng học tập suốt đời, cập nhật kỹ năng mới và biết sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ sẽ trở thành lợi thế quan trọng.

Các lĩnh vực liên quan đến công nghệ số, kinh tế số, quản trị, pháp lý, chăm sóc sức khỏe, giáo dục và dịch vụ cá nhân vẫn được dự báo có nhu cầu nhân lực lớn trong nhiều năm tới.

Con người vẫn giữ những lợi thế riêng

Dù AI ngày càng thông minh, các chuyên gia nhận định công nghệ vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn những phẩm chất cốt lõi của con người như trực giác, sự đồng cảm, khả năng sáng tạo và tư duy đa chiều.

Trong tương lai, thành công không chỉ phụ thuộc vào việc làm nghề gì mà còn nằm ở khả năng thích nghi với sự thay đổi. Những người biết tận dụng AI để nâng cao hiệu quả công việc, thay vì xem nó là đối thủ, sẽ có nhiều cơ hội phát triển hơn trong thị trường lao động mới.