4 loại thuốc thông thường có thể gây loạn khuẩn đường ruột

1. Những loại thuốc dễ gây rối loạn hệ vi sinh đường ruột

1.1 Thuốc kháng sinh

Thuốc kháng sinh có lẽ là loại thuốc phổ biến nhất gây ra các vấn đề về đường ruột. Thuốc kháng sinh phổ rộng nhóm macrolide, như azithromycin, erythromycin, hoạt động bằng cách ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn. Tuy nhiên, khi dùng ở liều cao hơn, những loại thuốc này cũng có thể tiêu diệt cả vi khuẩn có lợi và có hại. Hơn nữa, một nghiên cứu tổng quan năm 2022 cho thấy rằng thuốc kháng sinh đôi khi có thể tạo ra điều kiện cho phép vi khuẩn có hại, chẳng hạn như Clostridium difficile (C. diff), phát triển mạnh.

Không chỉ thế, theo TS. James Cox, chuyên gia tiêu hóa được chứng nhận tại Đại học Texas Christian, Mỹ, thuốc kháng sinh cũng có thể kích thích nhu động ruột, góp phần gây ra các tác dụng phụ không mong muốn ở đường tiêu hóa.

Do những tác dụng tiềm tàng này, khi kê đơn thuốc kháng sinh, bác sĩ có thể khuyên dùng các thực phẩm như sữa chua hoặc kefir, chứa probiotic (vi khuẩn sống) để giúp bổ sung lợi khuẩn. Mặc dù kháng sinh có thể gây loạn khuẩn đường ruột nhưng thường chỉ kéo dài trong thời gian ngắn và chỉ xuất hiện trong thời gian dùng thuốc.

Thuốc kháng sinh có thể gây loạn khuẩn đường ruột trong thời gian sử dụng. Ảnh: health.com

1.2 Thuốc ức chế bơm proton

Một tác nhân tiềm tàng khác gây rối loạn đường ruột là việc sử dụng thuốc ức chế bơm proton (PPI) như prevacid, prilosec và nexium. Đây là những thuốc được dùng để điều trị bệnh trào ngược dạ dày thực quản và loét dạ dày bằng cách ức chế axit dạ dày.

Tuy nhiên, axit dạ dày đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe đường ruột như hỗ trợ tiêu hóa và hoạt động như một rào cản chống lại các vi khuẩn có hại mà chúng ta có thể ăn vào, ngăn chúng đến ruột, gây nguy cơ làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột, thậm chí có thể liên quan đến các vấn đề nhiễm trùng trong tương lai.

1.3 Thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc

Thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRIs) thường được kê đơn để điều trị trầm cảm, lo âu và các vấn đề sức khỏe tâm thần khác. Các thuốc này hoạt động bằng cách tăng hoạt động của serotonin, một chất dẫn truyền thần kinh "tạo cảm giác dễ chịu" nhưng hầu hết serotonin thực sự được sản xuất ở ruột chứ không phải ở não. Vì vậy SSRIs có thể làm thay đổi hệ vi sinh vật đường ruột.

Tuy nhiên, cơ chế mà các loại thuốc này thay đổi hệ vi sinh vật vẫn chưa được hiểu đầy đủ và có thể tác dụng của chúng là tích cực vì đó có thể là sự thay đổi về tâm trạng hoặc cảm xúc của người dùng thuốc.

1.4 Digoxin

Digoxin là thuốc thường được sử dụng trong điều trị suy tim sung huyết, nhưng một số nghiên cứu cho thấy thuốc này cũng có thể tác động đến hệ vi sinh vật đường ruột.

2. Cách bảo vệ hệ vi sinh đường ruột

Hệ vi sinh của mỗi người là độc nhất như dấu vân tay và thay đổi thường xuyên, vì vậy bất kỳ loại thuốc nào cũng có khả năng ảnh hưởng. Điều này khiến việc dự đoán liệu một loại thuốc thay thế sẽ tác động đến đường ruột nhiều hơn, ít hơn hay không tác động gì trở nên khó khăn. Thông thường, dấu hiệu duy nhất của sự thay đổi là các tác dụng phụ mới ở đường tiêu hóa.

Để giúp bảo vệ hệ vi sinh đường ruột, chỉ nên dùng kháng sinh khi cần thiết, tham khảo ý kiến bác sĩ về các loại thuốc đang dùng và xem xét làm xét nghiệm máu để xem cơ thể có còn cần dùng các loại thuốc đã kê đơn trước đó hay không. Hơn nữa, khi bắt đầu dùng một loại thuốc mới, hãy tránh thay đổi chế độ ăn uống quá nhiều cùng lúc để giảm thiểu tác động thêm lên đường ruột.

Về chế độ ăn uống, hãy ưu tiên chất xơ hòa tan, đóng vai trò là nhiên liệu cho vi khuẩn có lợi trong đường ruột. Các nguồn tốt bao gồm táo, chuối, đậu, yến mạch và bơ...; thực phẩm lên men như sữa chua nguyên chất, kefir và dưa cải bắp cung cấp men vi sinh giúp đưa thêm vi khuẩn có lợi đến đường ruột.

Cuối cùng, cần hạn chế uống rượu để tránh những tác động tiêu cực, ảnh hưởng trực tiếp đến hàng rào bảo vệ và hệ vi sinh vật đường ruột.