400 máy bay Mỹ, 11 ngư lôi mới đánh chìm được 'quái vật thép' bất khả xâm phạm

Ngày 6/4/1945, Hải quân Đế quốc Nhật Bản điều thiết giáp hạm Yamato, chiến hạm lớn và mạnh nhất từng được chế tạo, rời vùng biển nội địa hướng tới Okinawa trong Chiến dịch Ten-Go. Con tàu chỉ được tiếp nhiên liệu đủ để đi một chiều, với nhiệm vụ đột phá hạm đội Mỹ, sau đó tự mắc cạn trên đảo để trở thành trận địa pháo cố định chiến đấu cho đến khi bị phá hủy.

“Quái vật thép” nặng 72.000 tấn

Đi cùng Yamato là tuần dương hạm hạng nhẹ Yahagi và 8 tàu khu trục. Theo kế hoạch, lực lượng này sẽ phối hợp với hơn 300 máy bay cảm tử kamikaze nhằm gây tổn thất cho hạm đội Mỹ đang tiến hành chiến dịch đổ bộ lên Okinawa.

Tuy nhiên, kế hoạch của Nhật Bản đã bị tình báo Mỹ phát hiện trước khi hạm đội xuất phát. Nhờ giải mã điện tín hải quân Nhật, phía Mỹ nắm được hành trình cũng như thời gian Yamato sẽ tiến vào khu vực tác chiến, tạo điều kiện để chuẩn bị lực lượng đánh chặn.

Ảnh minh họa. 19FortyFive

Yamato được thiết kế trong bối cảnh Nhật Bản không thể cạnh tranh với năng lực đóng tàu của Mỹ. Thay vì chạy đua về số lượng, Tokyo lựa chọn chế tạo những chiến hạm có hỏa lực và khả năng phòng vệ vượt trội.

Khi đầy tải, Yamato có lượng choán nước khoảng 72.000 tấn, mang theo 9 khẩu pháo chính cỡ 460 mm bố trí trên ba tháp pháo ba nòng. Đây vẫn là những khẩu pháo hải quân lớn nhất từng được trang bị trên một chiến hạm. Mỗi viên đạn xuyên giáp nặng khoảng 1,45 tấn có thể bắn xa hơn 42 km, vượt đáng kể khả năng của các khẩu pháo 406 mm trên thiết giáp hạm lớp Iowa của Mỹ.

Con tàu còn được bảo vệ bằng đai giáp chính dày hơn 400 mm, trong khi mặt trước các tháp pháo có lớp giáp dày tới khoảng 650 mm. Xét về hỏa lực và khả năng phòng vệ, Yamato được xem là đỉnh cao của kỷ nguyên thiết giáp hạm.

Tuy nhiên, khi bước sang năm 1945, ưu thế của thiết giáp hạm đã dần nhường chỗ cho tàu sân bay và không quân hải quân. Chiếc Musashi, tàu chị em của Yamato, đã bị máy bay Mỹ đánh chìm trong trận vịnh Leyte cuối năm 1944, cho thấy những chiến hạm khổng lồ không còn giữ được vai trò thống trị trên biển.

Hai giờ hứng chịu gần 400 máy bay Mỹ

Sáng 7/4/1945, khi Yamato còn cách Okinawa hơn 480 km, lực lượng trinh sát Mỹ phát hiện biên đội tàu Nhật. Phó Đô đốc Marc Mitscher lập tức điều động các tàu sân bay thuộc Lực lượng Đặc nhiệm 58 mở cuộc không kích quy mô lớn.

Trong suốt buổi sáng và đầu giờ chiều, gần 400 máy bay từ hơn chục tàu sân bay Mỹ liên tiếp xuất kích, bao gồm tiêm kích, máy bay ném bom bổ nhào và máy bay mang ngư lôi. Trái ngược với lực lượng áp đảo của Mỹ, Yamato gần như không có sự yểm trợ từ không quân Nhật.

Các phi đội Mỹ áp dụng chiến thuật tập trung thả ngư lôi vào cùng một mạn tàu nhằm làm mất khả năng cân bằng và vô hiệu hóa biện pháp bơm nước đối trọng. Đồng thời, máy bay ném bom bổ nhào liên tục đánh vào khu vực giữa thân tàu và các vị trí trọng yếu.

Theo nhiều tài liệu lịch sử, trong khoảng hai giờ giao chiến, Yamato trúng khoảng 11 quả ngư lôi và 6 quả bom. Hệ thống chống ngập dần mất tác dụng khi nhiều phòng máy và trung tâm điều khiển bị phá hủy. Đến khoảng 14 giờ 20 phút, thiết giáp hạm bắt đầu lật nghiêng trước khi phát nổ dữ dội do kho đạn phía trước phát nổ.

Vụ nổ tạo nên cột khói khổng lồ được cho là cao hàng nghìn mét và có thể quan sát từ khoảng cách rất xa. Một số phi công Mỹ tham gia trận đánh cũng ghi nhận sóng xung kích mạnh đến mức làm rung lắc máy bay đang hoạt động phía trên.

Thiết giáp hạm Yamato. Ảnh 19FortyFive

Biểu tượng của kỷ nguyên thiết giáp hạm khép lại

Thảm họa xảy ra chỉ trong một buổi chiều. Trong số khoảng 3.300 thủy thủ trên Yamato, hơn 3.000 người thiệt mạng, bao gồm Phó Đô đốc Seiichi Ito và hạm trưởng Kosaku Aruga. Chỉ khoảng 270 người được cứu sống. Ngoài Yamato, tuần dương hạm Yahagi và 4 tàu khu trục hộ tống cũng bị đánh chìm.

Phía Mỹ chỉ mất khoảng 10 máy bay cùng phi hành đoàn trong toàn bộ chiến dịch.

Điều đáng chú ý là Yamato chưa từng bắn một phát đạn pháo chính nào vào tàu chiến Mỹ trong trận đánh cuối cùng. Chiến hạm lớn nhất từng được chế tạo đã bị đánh chìm hoàn toàn bởi sức mạnh của không quân hạm đội, trước khi có cơ hội phát huy ưu thế vốn được thiết kế để đối đầu trong các trận hải chiến truyền thống.

Giới sử học quân sự nhận định trận đánh ngày 7/4/1945 không chỉ đánh dấu sự kết thúc của Yamato, mà còn trở thành biểu tượng cho sự chấm dứt vai trò thống trị của thiết giáp hạm trên chiến trường biển. Từ sau Thế chiến II, tàu sân bay cùng sức mạnh không quân hải quân dần trở thành lực lượng quyết định ưu thế trên đại dương, mở ra một kỷ nguyên tác chiến hoàn toàn mới.