41 sắc phong cổ quý hiếm trong ngôi đền thiêng ở Hà Tĩnh
Có lịch sử hơn 400 năm, đền Sắc tại thôn Thanh Vĩnh (xã Thạch Lạc) hiện còn lưu giữ 41 đạo sắc phong từ triều đại Nhà Lê đến Nhà Nguyễn.
Ẩn mình giữa không gian xanh trong quần thể di tích quốc gia "Di chỉ Thạch Lạc" thuộc hệ thống di chỉ khảo cổ "Cồn Sò Điệp" ven biển miền Trung, đền Sắc hay còn gọi là đền Trung là nơi phụng thờ Nhị Lang Long Vương, vị thần hộ quốc an dân, được xây dựng từ thế kỷ XVI. Trải qua bao biến thiên lịch sử, ngôi đền vẫn được người dân địa phương tôn tạo, phụng thờ.
Huyền tích dân gian kể rằng: Năm 1557, khi thuyền rồng vua Lê Anh Tông qua vùng biển Thạch Lạc bất ngờ gặp cơn dông dữ dội. Sau khi lập đàn thắp hương cầu nguyện trước đền, biển cả bỗng chốc lặng sóng, đưa thuyền vua trở về kinh thành an toàn. Từ đó, vua ban chiếu tổ chức cúng tế, khởi nguồn cho lễ hội kỳ phúc vào rằm tháng 6 âm lịch hàng năm. Năm 2018, đền Sắc đã được UBND tỉnh Hà Tĩnh xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh.
Bước qua cánh cổng thời gian, bên trong đền hiện còn lưu giữ nhiều di vật vô giá: từ kiệu võng, long đình, hoành phi câu đối cho đến thần tích các triều đại. Đặc biệt nhất là bộ sưu tập đạo sắc phong (hiện còn 41 đạo sắc) từ thời Lê đến thời Nguyễn.
Nhiều đạo sắc vẫn còn được bảo quản trong những "ống gỗ" vua ban cách đây 100 - 300 năm.
Đạo sắc phong được ban dưới thời vua Lê Duy Phường (niên hiệu Vĩnh Khánh, 1729–1732), sắc phong chuẩn ban cho vị thần linh Nhị Lang Long Vương (Ông Hai Long Vương) được phụng thờ tại đền Sắc (xã Thạch Lạc).
Đạo sắc phong được ban dưới thời vua Tự Đức (triều Nguyễn) vào năm Tự Đức thứ 35 (1882 - 1883), ban tặng thêm mỹ hiệu "Tích Trạch" cho thần Nhị Lang Long Vương tại đền Sắc.
Đạo sắc phong được ban dưới thời vua Thành Thái (triều Nguyễn) vào năm 1898, chính thức ban phong danh hiệu "Trung Đẳng Thần" cho thần Nhị Lang Long Vương tại đền Trung tức đền Sắc (xã Thạch Lạc, tỉnh Hà Tĩnh)
Đạo sắc phong được ban dưới thời vua Duy Tân (triều Nguyễn) vào năm 1912, quy định việc phụng thờ bộ ba vị thần Tam Lang Long Vương (Nhất Lang, Nhị Lang, Tam Lang) tại địa phương.
Đạo sắc phong được ban dưới thời vua Khải Định (triều Nguyễn) vào năm 1924 nhân dịp đại lễ mừng thọ 40 tuổi của vua. Đạo sắc phong này chuẩn ban hiệu và quy định việc phụng thờ vị thần Đại Càn Quốc Gia Nam Hải tại địa phương. Nội dung ghi rõ: "Thần vốn hiển ứng rõ rệt, bảo vệ đất nước, che chở cho Nhân dân, nhận được ân sủng chiếu rọi khắp nơi".
Nhiều sắc phong từ lúc các vua ban cho đến nay đã hàng trăm năm nhưng chất liệu giấy đến nét mực, ấn triện vẫn còn nguyên vẹn, rõ nét.
Tuy nhiên, bên cạnh những đạo sắc được bảo quản tốt, tại đền Sắc nhiều đạo sắc do yếu tố thời gian đã lâu, thời tiết khắc nghiệt, thiên tai... đã bị hư hỏng nặng.
Đó cũng là 1 trong những lý do để dịp này, Sở VH-TT&DL Hà Tĩnh tiến hành công tác kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu tại đền Sắc nói riêng và các di tích trên địa bàn toàn tỉnh nói chung.
Kết quả kiểm kê thực tế ghi nhận đền Sắc hiện còn lưu giữ 41 đạo sắc phong cổ từ thời Lê đến thời Nguyễn. Đây là khối di sản tư liệu đặc biệt quý giá, phản ánh tiến trình lịch sử, thể chế hành chính triều đại, cùng trình độ nghệ thuật thư pháp và đồ họa văn bản cổ của cha ông.
Hoạt động rà soát nhằm đánh giá chính xác hiện trạng của văn bản cổ, từ đó hướng dẫn chính quyền địa phương và người dân phương pháp bảo quản di sản tư liệu đúng kỹ thuật. Rộng hơn, đợt kiểm kê diện rộng trên 69 xã, phường sẽ giúp Hà Tĩnh số hóa và xây dựng bộ dữ liệu khoa học bài bản, tạo nền tảng bảo vệ di sản văn hóa bền vững và tích hợp vào Cơ sở dữ liệu quốc gia, đáp ứng bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa trong giai đoạn mới.
