5 biện pháp tránh thai nội tiết phổ biến nhất và những điều chị em cần biết

Biện pháp tránh thai nội tiết luôn đứng đầu bảng về độ tin cậy và hiệu quả trong một loạt các phương pháp phòng tránh thai. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ cơ chế hoạt động, ưu nhược điểm của từng loại để chọn được "người bạn đồng hành" phù hợp nhất.

ThS.BS Lê Quang Dương - Giám đốc Trung tâm Phát triển Sức khỏe Bền vững - VietHealth giải đáp chi tiết các phương pháp tránh thai nội tiết phổ biến nhất hiện nay, giúp chị em đưa ra quyết định sáng suốt và an toàn cho sức khỏe.

1. Biện pháp tránh thai nội tiết là gì?

Biện pháp tránh thai nội tiết hiệu quả trong phòng tránh thai.

Hiểu đơn giản, biện pháp tránh thai nội tiết sử dụng các hormone nhân tạo (thường là progestin hoặc kết hợp progestin và estrogen) để ngăn chặn quá trình thụ thai. Cơ chế hoạt động chính bao gồm:

Ngăn rụng trứng: Ức chế buồng trứng phóng thích trứng hàng tháng.
Làm đặc chất nhầy cổ tử cung: Tạo "hàng rào" ngăn tinh trùng bơi vào gặp trứng.
Làm mỏng niêm mạc tử cung: Khiến trứng (nếu đã thụ tinh) khó làm tổ.

2. Các biện pháp tránh thai nội tiết hàng đầu

2.1. Thuốc viên tránh thai hàng ngày

Đây là phương pháp "kinh điển" và phổ biến nhất toàn cầu.

Cách dùng: Uống 1 viên mỗi ngày, tốt nhất là vào một khung giờ cố định.

Phân loại:

Thuốc kết hợp: Chứa cả estrogen và progestin.
Thuốc chỉ chứa progestin: Thường dùng cho phụ nữ đang cho con bú.

Ưu điểm: Hiệu quả lên tới 99% nếu dùng đúng cách; giúp điều hòa kinh nguyệt, giảm đau bụng kinh và cải thiện mụn nội tiết (đối với một số loại).

Nhược điểm: Dễ quên thuốc (làm giảm hiệu quả); có thể gây buồn nôn, căng ngực trong vài tháng đầu.

2.2. Miếng dán tránh thai

Một giải pháp dành cho những chị em hay quên uống thuốc.

Cách dùng: Dán trực tiếp miếng dán nhỏ lên da (bụng, mông, bắp tay). Hormone sẽ thấm qua da vào máu. Thay miếng dán mỗi tuần một lần trong 3 tuần, nghỉ 1 tuần.

Ưu điểm: Tiện lợi, chỉ cần nhớ thay mỗi tuần thay vì mỗi ngày; hiệu quả cao tương đương thuốc uống.

Nhược điểm: Miếng dán có thể bị bong nếu không dán kỹ; có thể gây kích ứng da tại vị trí dán; không che giấu được (người khác có thể nhìn thấy).

2.3. Thuốc tiêm tránh thai

Lựa chọn lý tưởng cho những ai muốn sự riêng tư và tác dụng dài hạn hơn.

Cách dùng: Tiêm một liều hormone progestin vào bắp tay hoặc mông mỗi 3 tháng (12-13 tuần) một lần.

Ưu điểm: Hiệu quả rất cao (trên 99%); kín đáo; không cần nhớ uống thuốc hàng ngày.

Nhược điểm: Có thể gây rối loạn kinh nguyệt (mất kinh hoặc rong huyết); khả năng mang thai trở lại có thể chậm (từ 6-10 tháng sau khi ngưng tiêm); có thể gây tăng cân nhẹ ở một số cơ địa.

2.4. Que cấy tránh thai

Đây là biện pháp được đánh giá là có hiệu quả cao nhất hiện nay.

Cách dùng: Bác sĩ sẽ cấy một que nhựa dẻo nhỏ (kích thước bằng que diêm) chứa hormone vào dưới da cánh tay không thuận.

Ưu điểm: Hiệu quả kéo dài từ 3-5 năm (tùy loại); "cấy một lần, quên đi nỗi lo"; phù hợp với người không dùng được estrogen.

Nhược điểm: Cần thủ thuật y tế để cấy và tháo; chi phí ban đầu cao (nhưng rẻ nếu tính theo năm); có thể gây rong kinh hoặc vô kinh trong thời gian đầu.

2.5. Vòng tránh thai nội tiết

Sự kết hợp hoàn hảo giữa vòng tránh thai truyền thống và thuốc nội tiết.

Cách dùng: Bác sĩ đặt một dụng cụ hình chữ T nhỏ vào bên trong tử cung. Vòng sẽ giải phóng lượng nhỏ hormone progestin tại chỗ.

Ưu điểm: Tác dụng từ 3-5 năm; giúp lượng máu kinh ít đi rõ rệt, giảm đau bụng kinh cực tốt; khả năng hồi phục sinh sản ngay sau khi tháo.

Nhược điểm: Có thể gây đau nhẹ khi đặt; chi phí ban đầu cao.

3. Những lầm tưởng tai hại về biện pháp tránh thai nội tiết

ThS.BS Lê Quang Dương cho biết, mặc dù các biện pháp tránh thai nội tiết (thuốc viên, que cấy, miếng dán, vòng nội tiết) được y học thế giới công nhận về độ an toàn nhưng những lời đồn thổi vô căn cứ vẫn khiến nhiều chị em e ngại.

Phổ biến nhất là nỗi sợ "dùng thuốc lâu ngày sẽ bị vô sinh". Đây là quan niệm hoàn toàn sai lầm. Các hormone trong thuốc chỉ tạm thời ức chế rụng trứng và làm mỏng niêm mạc tử cung. Ngay khi bạn ngừng sử dụng (tháo que, ngừng uống thuốc), cơ chế rụng trứng sẽ phục hồi nhanh chóng và bạn có thể mang thai trở lại gần như ngay lập tức. Riêng thuốc tiêm có thể cần vài tháng để đào thải hết, nhưng không gây vô sinh vĩnh viễn.

Lầm tưởng thứ hai là "tránh thai nội tiết gây béo phì không kiểm soát". Thực tế, các nghiên cứu lâm sàng cho thấy không có mối liên hệ trực tiếp giữa hormone tránh thai liều thấp hiện đại và việc tăng cân đáng kể. Một số phụ nữ có thể bị giữ nước nhẹ hoặc tăng cảm giác thèm ăn, nhưng điều này hoàn toàn có thể kiểm soát bằng chế độ dinh dưỡng lành mạnh.

Cuối cùng, nỗi lo "mất kinh là do máu độc tích tụ trong người" khi cấy que hay dùng thuốc tiêm là thiếu kiến thức sinh học. Khi dùng nội tiết, niêm mạc tử cung không dày lên, nên đơn giản là không có gì để bong ra tạo thành kinh nguyệt. Máu không hề bị "tắc" hay tích tụ gây hại, ngược lại, điều này còn giúp ngăn ngừa tình trạng thiếu máu do kinh nguyệt quá nhiều. Hãy tin vào khoa học và tham khảo ý kiến bác sĩ thay vì những lời đồn đại.

4. Lời khuyên từ chuyên gia

Tm kiếm biện pháp tránh thai lý tưởng thực chất không có công thức chung cho tất cả. Chìa khóa nằm ở việc thấu hiểu bản thân, bởi không có phương pháp nào là "tốt nhất", chỉ có giải pháp "phù hợp nhất" với cơ địa và lối sống của mỗi người. Nếu là người bận rộn và hay quên, thuốc viên hàng ngày có thể tạo thêm áp lực không đáng có. Hoặc nếu kế hoạch đón em bé trong tương lai gần (dưới 1 năm), thuốc tiêm chưa hẳn là lựa chọn tối ưu do thời gian hồi phục sinh sản thường chậm hơn các phương pháp khác.

ThS.BS Lê Quang Dương lưu ý, chị em hãy luôn ghi nhớ một nguyên tắc, các biện pháp nội tiết là chỉ ngăn chặn thụ thai, nhưng lại hoàn toàn vô hiệu trước các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Vì vậy, trong những mối quan hệ chưa xác định an toàn tuyệt đối, sự hỗ trợ từ bao cao su vẫn luôn cần thiết để bảo vệ sức khỏe toàn diện. Hãy chủ động tìm đến bác sĩ sản phụ khoa để được tư vấn chuyên sâu và sàng lọc kỹ càng.

Bảo Châu