5 bộ phim Lý Tiểu Long đỉnh cao nhất võ thuật điện ảnh

Hơn nửa thế kỷ sau ngày Lý Tiểu Long qua đời, những bộ phim của ông vẫn giữ vị trí đặc biệt trong lịch sử điện ảnh võ thuật. Số tác phẩm ở giai đoạn đỉnh cao không nhiều, nhưng Đường Sơn Đại Huynh, Tinh Võ Môn, Mãnh Long Quá Giang, Long Tranh Hổ Đấu và phần phim dang dở Trò Chơi Tử Thần đã đủ tạo nên hình tượng gần như không thể thay thế của Lý Tiểu Long trên màn bạc.

Bước ngoặt đầu tiên là Đường Sơn Đại Huynh, ra mắt năm 1971. Lý Tiểu Long vào vai Trịnh Triều An, một thanh niên sang Thái Lan làm việc tại xưởng nước đá rồi phát hiện nơi này che giấu hoạt động tội phạm. Ban đầu nhân vật cố kiềm chế vì lời hứa với gia đình, nhưng sau khi những người đồng hương lần lượt gặp nạn, Trịnh Triều An buộc phải ra tay.

Đường Sơn Đại Huynh năm 1971 là bước ngoặt đưa Lý Tiểu Long trở thành hiện tượng phòng vé tại Hong Kong và mở đầu giai đoạn đỉnh cao trên màn bạc.

Thành công của Đường Sơn Đại Huynh biến Lý Tiểu Long thành hiện tượng phòng vé tại Hong Kong. Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở tốc độ hay sức mạnh trong các cảnh chiến đấu mà còn ở cách ông thay đổi cảm giác về một ngôi sao võ thuật. Những cú đá nhanh, biểu cảm quyết liệt và tiếng thét đặc trưng tạo nên một thứ năng lượng rất khác so với cách dàn dựng võ hiệp phổ biến trước đó.

Một năm sau, Lý Tiểu Long tiếp tục tạo dấu ấn mạnh hơn với Tinh Võ Môn. Trong phim, ông hóa thân thành Trần Chân, đệ tử của Hoắc Nguyên Giáp. Từ cái chết bí ẩn của sư phụ, Trần Chân lao vào hành trình điều tra và trả thù, kéo theo hàng loạt trận giao đấu đã trở thành hình ảnh kinh điển của dòng phim kungfu.

Đây cũng là tác phẩm gắn chặt hình tượng Lý Tiểu Long với côn nhị khúc trên màn ảnh. Trận chiến tại võ đường Nhật, những cú đá liên hoàn và thái độ phản kháng quyết liệt của Trần Chân giúp Tinh Võ Môn vượt khỏi phạm vi một phim hành động thông thường. Nhân vật sau đó được nhiều thế hệ diễn viên thể hiện lại, nổi bật có Lý Liên Kiệt trong Tinh Võ Anh Hùng, cho thấy sức sống lâu dài của hình tượng mà Lý Tiểu Long tạo dựng.

Tinh Võ Môn tạo nên hình tượng Trần Chân kinh điển, đồng thời gắn Lý Tiểu Long với những màn sử dụng côn nhị khúc nổi tiếng trong điện ảnh võ thuật.

Nếu Tinh Võ Môn cho thấy sức mạnh của một diễn viên võ thuật, Mãnh Long Quá Giang lại chứng minh tham vọng lớn hơn của Lý Tiểu Long với điện ảnh. Đây là tác phẩm đặc biệt khi ông đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng, từ viết kịch bản, đạo diễn đến diễn xuất.

Trong Mãnh Long Quá Giang, Lý Tiểu Long vào vai Đường Long, tới Rome để giúp một nhà hàng Trung Hoa đang bị băng nhóm địa phương uy hiếp. Phim có nhiều khoảng hài hước hơn các tác phẩm trước, nhưng phần được nhắc đến nhiều nhất vẫn là màn quyết đấu giữa Lý Tiểu Long và Chuck Norris tại đấu trường Colosseum.

Mãnh Long Quá Giang đánh dấu bước tiến mới khi Lý Tiểu Long đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng, từ viết kịch bản, đạo diễn đến diễn xuất.

Trận đấu ấy trở thành một trong những cảnh giao đấu nổi tiếng nhất lịch sử phim võ thuật. Thay vì chỉ liên tục tung đòn đẹp mắt, hai nhân vật quan sát, thăm dò rồi điều chỉnh chiến thuật. Đường Long từ trạng thái bị áp chế bắt đầu thay đổi nhịp di chuyển và cách ra đòn để giành lợi thế. Chính cấu trúc này khiến cuộc chiến có cảm giác gần với một màn đấu võ thực sự hơn là một chuỗi động tác biểu diễn.

Đỉnh cao quốc tế trong sự nghiệp Lý Tiểu Long đến với Long Tranh Hổ Đấu. Tác phẩm hợp tác giữa điện ảnh Hong Kong và Hollywood được phát hành năm 1973, ngay sau khi ngôi sao võ thuật qua đời ở tuổi 32.

Long Tranh Hổ Đấu trở thành cột mốc quốc tế quan trọng, góp phần đưa Lý Tiểu Long từ ngôi sao võ thuật Hong Kong thành biểu tượng điện ảnh toàn cầu.

Trong phim, Lý Tiểu Long vào vai một võ sĩ được cử tới hòn đảo của Hàn để tham dự giải đấu, đồng thời điều tra hoạt động tội phạm tại đây. Long Tranh Hổ Đấu kết hợp cấu trúc phim điệp viên, võ thuật và hành động, qua đó giúp hình ảnh Lý Tiểu Long tiếp cận lượng khán giả quốc tế rộng hơn bao giờ hết.

Những trận chiến sử dụng tay không, côn nhị khúc cùng màn đối đầu trong căn phòng đầy gương trở thành biểu tượng thị giác của điện ảnh hành động thập niên 1970. Quan trọng hơn, Long Tranh Hổ Đấu góp phần đưa một nam diễn viên gốc Á trở thành ngôi sao toàn cầu trong bối cảnh Hollywood khi đó vẫn dành rất ít vị trí trung tâm cho diễn viên châu Á.

Tác phẩm thứ năm mang một số phận đặc biệt là Trò Chơi Tử Thần. Lý Tiểu Long bắt đầu thực hiện dự án trước khi chuyển sang quay Long Tranh Hổ Đấu, nhưng phim chưa hoàn thành khi ông đột ngột qua đời năm 1973. Phiên bản công chiếu năm 1978 được xây dựng lại đáng kể, kết hợp các cảnh quay thật của Lý Tiểu Long với diễn viên đóng thế và phần cốt truyện mới.

Trò Chơi Tử Thần không được Lý Tiểu Long hoàn thành, nhưng những cảnh quay ông để lại cùng bộ đồ liền thân màu vàng đã trở thành hình ảnh mang tính biểu tượng.

Dù vậy, những thước phim Lý Tiểu Long trực tiếp thực hiện vẫn có giá trị đặc biệt. Hình ảnh bộ đồ liền thân màu vàng trở thành một trong những tạo hình nổi tiếng nhất lịch sử phim hành động. Những màn giao đấu với Dan Inosanto và đặc biệt là Kareem Abdul Jabbar thể hiện rõ ý tưởng về một võ sĩ phải liên tục thích nghi với những đối thủ có hình thể và phong cách khác nhau.

Từ Đường Sơn Đại Huynh đến Trò Chơi Tử Thần, năm tác phẩm ghi lại giai đoạn Lý Tiểu Long chuyển từ ngôi sao Hong Kong thành biểu tượng điện ảnh toàn cầu. Ông không chỉ để lại những cảnh đánh võ nổi tiếng mà còn thay đổi cách thế giới nhìn về phim kungfu, diễn viên châu Á và khả năng kể chuyện bằng ngôn ngữ võ thuật trên màn bạc.