50 năm Hiệp ước TAC: Giá trị vượt thời gian ở Đông Nam Á

Sự kiện, do Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Ma. Theresa P. Lazaro chủ trì, với sự tham dự của Tổng Thư ký Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) Kao Kim Hourn cùng hơn 60 đại diện từ các quốc gia thành viên và các bên tham gia TAC, trong đó có hơn 20 Trưởng đoàn cấp Bộ trưởng. Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đã dẫn đầu Đoàn Việt Nam tham dự sự kiện.

Các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN đã chứng kiến Lễ ký văn kiện gia nhập TAC của 4 nước Thụy Điển, Ba Lan, Romania và Litva. Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Ma. Theresa P. Lazaro đánh giá việc 62 quốc gia và tổ chức quốc tế là bên tham gia TAC cho thấy ý nghĩa và giá trị của Hiệp ước, phản ánh cam kết toàn cầu với các nguyên tắc của Hiệp ước, nhất là tôn trọng lẫn nhau, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, đối thoại, hợp tác và giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình. Bộ trưởng nhấn mạnh sự phát triển của Hiệp ước từ một cam kết khu vực thành một biểu tượng toàn cầu của hòa bình, qua đó nêu bật tầm quan trọng của kiên trì đối thoại và tin cậy lẫn nhau.

Sau Lễ ký đã diễn ra Hội nghị cấp cao của các bên tham gia TAC. Tại Phiên toàn thể, Bộ trưởng Lazaro đề cao vai trò của Hiệp ước trong việc biến Đông Nam Á từ một khu vực bất ổn thành một đầu tàu của kinh tế thế giới, xây dựng trên nền tảng của hòa bình, ổn định. Theo Bộ trưởng Ngoại giao Philippines, trong bối cảnh hòa bình mong manh hiện nay, hợp tác đã trở thành một tất yếu chiến lược, không còn là một lựa chọn và ASEAN cần phát huy sức mạnh quy tụ của mình để cùng các đối tác duy trì một nền hòa bình bền vững trong và ngoài khu vực.

Tham gia và phát biểu tại Phiên thảo luận về Tăng cường an ninh và hợp tác biển, đoàn Việt Nam nhấn mạnh các nguyên tắc của TAC là “bộ quy tắc nền tảng” định hướng quan hệ giữa các quốc gia trong và ngoài khu vực trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến chuyển sâu sắc, căng thẳng địa chính trị gia tăng, luật pháp quốc tế bị thách thức và chủ nghĩa đa phương bị xói mòn.

Đoàn Việt Nam khẳng định các nguyên tắc đã được thử thách qua thời gian của TAC, gồm tôn trọng chủ quyền, không sử dụng vũ lực và giải quyết hòa bình các tranh chấp không chỉ áp dụng trên đất liền mà còn là nền tảng thúc đẩy quan hệ giữa các quốc gia trên các đại dương và các vùng biển kết nối khu vực. Việt Nam nhấn mạnh lập trường nguyên tắc của ASEAN về an ninh biển, tiêu biểu là nguyên tắc tôn trọng luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982. Việc tuân thủ Tuyên bố về Ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và nỗ lực đàm phán Bộ Quy tắc Ứng xử tại Biển Đông (COC) thực chất, hiệu quả chính là sự chuyển hóa trực tiếp các nguyên tắc của TAC thành những cam kết cụ thể về an ninh và hợp tác trên biển.

Đoàn Việt Nam nhấn mạnh tinh thần hợp tác của TAC chính là cốt lõi kiến tạo cấu trúc an ninh khu vực rộng lớn hơn, trong đó có Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF), Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS), Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN mở rộng (ADMM+) và định hình Quan điểm ASEAN về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (AOIP). Việt Nam kêu gọi các Bên tham gia TAC cùng hành động, biến lòng tin chiến lược thành hợp tác cụ thể để đảm bảo hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung.

Tại các phiên thảo luận, các nước đã trao đổi nhiều đề xuất thực chất nhằm vận dụng linh hoạt TAC vào bối cảnh hiện nay. Phát biểu của các Bộ trưởng tham dự Lễ kỷ niệm đều khẳng định đây là minh chứng sống động rằng giữa một thế giới đầy biến động, các nguyên tắc của TAC tiếp tục là “kim chỉ nam” thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin và củng cố cấu trúc khu vực hòa bình, ổn định, hợp tác và thượng tôn pháp luật. Lễ kỷ niệm 50 năm TAC mang ý nghĩa định hướng chiến lược sâu sắc, tái khẳng định sức sống trường tồn của Hiệp ước.