6 loại trà an thần dưỡng tâm giúp ngủ ngon hơn

Trong y học cổ truyền, giấc ngủ không đơn thuần là sự nghỉ ngơi của cơ thể mà là kết quả của sự điều hòa giữa tâm – thần – khí – huyết. Khi tâm an, thần tĩnh, khí huyết lưu thông điều hòa thì con người dễ đi vào giấc ngủ sâu và tự nhiên. Ngược lại, căng thẳng tinh thần, lo âu, khí trệ hoặc âm huyết suy hao đều có thể dẫn đến khó ngủ, ngủ không sâu hoặc hay tỉnh giấc. Trà an thần là giải pháp hiệu quả giúp cân bằng tâm trạng, hỗ trợ giấc ngủ ngon và sâu hơn.

Theo dưỡng sinh, trà uống trước khi ngủ là loại trà không kích thích thần kinh, có tác dụng làm dịu tâm trí, điều hòa khí huyết, giúp cơ thể chuyển từ trạng thái hoạt động sang nghỉ ngơi. Việc uống trà còn mang ý nghĩa nghi thức thư giãn, giúp tâm trí buông bỏ căng thẳng trong ngày.

1. Trà an thần hoa mộc lan

Được làm từ vỏ, búp và thân khô của cây thiết mộc lan, trà thiết mộc lan thường được sử dụng như một loại thuốc hỗ trợ giấc ngủ tự nhiên. Trong y học cổ truyền, mộc lan (thiết mộc lan) được sử dụng để điều khí, trấn tĩnh tinh thần, thường xuất hiện trong các bài thuốc hỗ trợ mất ngủ do tâm phiền, khí uất.

Khoa học hiện đại phát hiện trong vỏ, búp và thân cây mộc lan có chứa honokiol và magnolol, hai hợp chất có tác dụng an thần. Các nghiên cứu trên động vật cho thấy những hoạt chất này giúp dễ gây ngủ và giảm mất ngủ, đặc biệt ở người lớn tuổi.

Uống trà an thần trước khi đi ngủ có thể giúp bạn thư giãn trước khi ngủ, cải thiện chất lượng giấc ngủ.

Dưới đây là một số loại trà an thần hỗ trợ giấc ngủ:

2. Trà xanh ít hoặc không caffeine

Theo Đông y, trà xanh có tính mát, vị đắng nhẹ, tác dụng thanh tâm, giải nhiệt, điều hòa khí huyết. Tuy nhiên, nếu dùng trà xanh thông thường vào buổi tối có thể gây khó ngủ do caffeine.

Các nghiên cứu hiện đại cho thấy trà xanh ít hoặc không caffeine vẫn giữ được các hợp chất sinh học quý, đặc biệt là EGCG, được cho là có tác dụng an thần nhẹ. Một nghiên cứu trên người trưởng thành ghi nhận trà xanh ít caffeine giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ, giảm căng thẳng và mệt mỏi.

Dưới góc nhìn dưỡng sinh, trà xanh ít caffeine phù hợp với người tâm phiền nhẹ, suy nhược thần kinh do căng thẳng, nhưng cần lựa chọn loại đã giảm caffeine.

3. Trà an thần hoa cúc

Trà an thần hoa cúc giúp dễ ngủ.

Hoa cúc là vị thảo dược quen thuộc trong Đông y, có tác dụng bình can, thanh nhiệt, an thần, thường dùng cho người hay cáu gắt, bốc hỏa, ngủ không yên. Các nghiên cứu khoa học cho thấy trà hoa cúc có thể cải thiện chất lượng giấc ngủ một cách an toàn, dù không phải là phương pháp điều trị mất ngủ nặng. Ở phụ nữ sau sinh, trà hoa cúc giúp giảm các triệu chứng khó ngủ trong ngắn hạn, phù hợp với quan niệm Đông y về tác dụng điều hòa thần kinh nhẹ nhàng của hoa cúc.

4. Trà an thần hoa oải hương

Hoa oải hương, dù không phải thảo dược truyền thống của Đông y, nhưng về mặt công năng có thể xếp vào nhóm thư can, giải uất, an thần.

Nghiên cứu cho thấy trà hoa oải hương giúp giảm mệt mỏi, lo âu và các triệu chứng trầm cảm, những yếu tố thường gây rối loạn giấc ngủ. Các nghiên cứu về tinh dầu oải hương cũng ghi nhận tác dụng làm dịu thần kinh và cải thiện giấc ngủ, dù cần thêm bằng chứng để khẳng định hiệu quả của trà.

5. Trà an thần valerian (nữ lang)

Trong y học cổ truyền phương Tây, rễ valerian được xem là vị thuốc trấn tĩnh thần kinh, tương đồng với nhóm thuốc an thần, dưỡng tâm trong Đông y.

Khoa học hiện đại cho rằng valerian có thể giúp tăng hoạt động của GABA, một chất dẫn truyền thần kinh giúp làm dịu não bộ và giảm lo âu. Một số nghiên cứu cho thấy valerian giúp cải thiện giấc ngủ và cảm giác thư giãn, tuy nhiên dữ liệu riêng về trà valerian vẫn còn hạn chế.

6. Trà an thần hoa lạc tiên

Hoa lạc tiên là vị thuốc quen thuộc trong Đông y Việt Nam, thường dùng để an thần, chữa mất ngủ, hồi hộp, lo âu. Các tổng quan nghiên cứu cho thấy các chế phẩm từ hoa lạc tiên có thể giảm lo âu và thúc đẩy thư giãn.

Ưu điểm của các loại trà này là hỗ trợ thư giãn tinh thần một cách tự nhiên, phù hợp với người mất ngủ nhẹ, stress, suy nhược... nhưng không thay thế điều trị y khoa và hiệu quả tùy cơ địa của từng người. Nếu bạn uống quá muộn có thể gây tiểu đêm.

Những người tâm trí căng thẳng, ngủ không sâu, dễ lo âu có thể hưởng lợi từ trà dưỡng sinh. Tuy nhiên, phụ nữ mang thai, cho con bú hoặc người đang dùng thuốc nên tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi sử dụng.

Trà thảo mộc không phải là "thuốc ngủ" mà là phương tiện giúp an tâm – dưỡng thần – điều khí. Khi kết hợp với sinh hoạt điều độ, tinh thần thư thái và thói quen ngủ lành mạnh, trà dưỡng sinh có thể trở thành người bạn đồng hành nhẹ nhàng cho giấc ngủ tự nhiên.

DS. Hải Sơn