6 năm 'vô danh' và hành trình tìm lại quyền khai sinh cho đứa trẻ yếu thế

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 3 - Huế trao giấy khai sinh đến cháu M.

Qua công tác tiếp nhận thông tin từ quần chúng nhân dân, VKSND khu vực 3 - Huế nắm được hoàn cảnh đặc biệt của cháu Đỗ M. (SN 4/11/2020), là con chung của anh Đỗ Th. (SN 1982) và chị Lê Thị L. (SN 1978, cùng tạm trú tại xã Bình Điền). Sau khi sinh con tại Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế, người mẹ bỏ đi làm ăn xa, giao cháu bé lại cho anh Th. và ông nội chăm sóc. Do bản thân không biết chữ, nhận thức pháp luật hạn chế, anh Th. đã một số lần tự đi làm thủ tục hành chính nhưng đều bất thành.

Hậu quả là suốt gần 6 năm qua, cháu M. hoàn toàn “vô danh” về mặt pháp lý. Cháu không có giấy khai sinh, không được hưởng các quyền dân sự căn bản như chăm sóc y tế, và đối mặt với nguy cơ không được đến trường khi năm học mới đang cận kề.

Xác định đây là vụ việc xâm phạm đến quyền lợi của nhóm đối tượng yếu thế, VKSND khu vực 3 - Huế đã vào cuộc. Đơn vị chủ động phối hợp với Công an xã Bình Điền tiến hành tra cứu dữ liệu cư trú nhưng không tìm thấy thông tin của người mẹ tại địa bàn. Kiên trì xác minh, các kiểm sát viên tiếp tục làm việc với Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế để thu thập mã thẻ Bảo hiểm y tế (BHYT) cũ của người mẹ khi nhập viện sinh con. Từ manh mối này, cơ quan BHXH cơ sở Hương Trà đã hỗ trợ xác định được nơi đăng ký thường trú thực tế của chị Lê Thị L. là tại thôn Năng Xã, xã Vệ Giang, tỉnh Quảng Ngãi.

Ngay sau đó, VKSND khu vực 3 - Huế đã chủ động kết nối trực tiếp với chị L. để giải thích pháp luật, hướng dẫn thực hiện đăng ký trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia, đồng thời liên hệ chặt chẽ với cán bộ Tư pháp - Hộ tịch xã Vệ Giang (Quảng Ngãi) để đẩy nhanh tiến độ thụ lý hồ sơ.

Nhờ sự vào cuộc quyết liệt, ngày 26/5/2026, UBND xã Vệ Giang, tỉnh Quảng Ngãi đã chính thức cấp Giấy khai sinh số 177/2026 cho cháu Đỗ M. Ngày 2/6/2026, VKSND khu vực 3 - Huế đã tổ chức trao giấy khai sinh trực tiếp cho em M. và gia đình.

Là người trực tiếp lật tìm từng manh mối, kiểm sát viên Nguyễn Trường Thi chia sẻ: “Khi chứng kiến hoàn cảnh người cha không biết chữ bất lực nhìn đứa con gần 6 tuổi vẫn chưa có tên trong hệ thống quản lý hộ tịch, chúng tôi tự hứa phải quyết tâm giải quyết bằng được. Hành trình xác minh xuyên tỉnh, lội ngược dữ liệu từ bệnh viện đến BHXH có những lúc tưởng chừng bế tắc. Nhưng áp lực từ ngày khai trường của cháu M. đã thôi thúc anh em trong đoàn vượt khó. Cầm tờ khai sinh trên tay trao cho gia đình, chúng tôi thực sự nhẹ lòng vì đã giúp em có một tương lai danh chính ngôn thuận”.

Ông Lê Quang Hòa, Viện trưởng VKSND khu vực 3 - Huế nhấn mạnh: “Nhìn nụ cười của người thân cháu M. khi đón nhận tờ giấy khai sinh, chúng tôi hiểu rằng mọi nỗ lực của tập thể đơn vị đều xứng đáng. Nghị quyết 205 của Quốc hội không nằm trên giấy, mà phải được hiện thực hóa bằng những hành động cụ thể, sinh động như thế này. Bảo vệ nhóm đối tượng dễ bị tổn thương không chỉ là trách nhiệm pháp lý, mà là mệnh lệnh từ trái tim của người cán bộ kiểm sát. Chúng tôi quyết tâm không để bất kỳ đứa trẻ nào phải đứng ngoài cánh cửa trường học chỉ vì rào cản thủ tục”.

Từ kết quả của vụ việc, nhằm ngăn ngừa các trường hợp tương tự, VKSND khu vực 3 - Huế đã ban hành kiến nghị phòng ngừa, đề nghị chính quyền địa phương tăng cường rà soát, chủ động phát hiện và hỗ trợ tư pháp kịp thời cho các đối tượng yếu thế trên địa bàn, nâng cao hiệu quả quản lý hộ tịch tại cơ sở.

Việc kịp thời bảo vệ quyền lợi cho cháu Đỗ M. của VKSND khu vực 3 - Huế không chỉ thể hiện tinh thần trách nhiệm, tính chủ động của ngành kiểm sát trong việc triển khai thí điểm Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội, mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc trước thềm năm học mới.