7 dấu hiệu cảnh báo trẻ nghiện thiết bị điện tử

Không chỉ dành hàng giờ trước điện thoại, trẻ nghiện màn hình còn có thể né tránh giao tiếp trực tiếp, dễ nổi nóng khi bị giới hạn thời gian sử dụng thiết bị.

 Trẻ em dễ bị cuốn vào việc dùng đồ điện tử, xuất hiện cảm giác bồn chồn khi không được sử dụng. Ảnh: Pexels.

Trẻ em dễ bị cuốn vào việc dùng đồ điện tử, xuất hiện cảm giác bồn chồn khi không được sử dụng. Ảnh: Pexels.

Ngày nay, trẻ em và thanh thiếu niên sử dụng điện thoại, máy tính bảng hay mạng xã hội không còn là hình ảnh xa lạ. Điều này cũng khiến phụ huynh dần quen với những cảnh báo về tác động của thiết bị điện tử. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở thời lượng sử dụng màn hình mà còn ở mức độ lệ thuộc của trẻ vào những thiết bị này.

Năm 2023, Gallup từng cảnh báo thanh thiếu niên dành trung bình gần 5 giờ mỗi ngày cho mạng xã hội. Một nghiên cứu cùng năm cho thấy thói quen thường xuyên kiểm tra mạng xã hội ở giai đoạn đầu tuổi vị thành niên có thể làm thay đổi độ nhạy cảm của não bộ trước những phần thưởng và hình phạt.

Dấu hiệu nghiện điện thoại nhiều hơn bạn nghĩ

Bàn về vấn đề này, ông Kellyn Smythe, Giám đốc tuyển sinh tại Pacific Quest - cơ sở điều trị nội trú hỗ trợ thanh thiếu niên phục hồi sau tình trạng nghiện mạng xã hội và thiết bị điện tử, nhận định những dữ liệu hiện có cho thấy tác động tiêu cực của môi trường số đến sức khỏe tinh thần và chất lượng cuộc sống của trẻ em.

Tình trạng này không chỉ liên quan điện thoại thông minh mà còn bao gồm máy tính bảng, máy tính và tivi. Việc sử dụng công nghệ có thể tạo ra sự kích thích thông qua dopamine, chất dẫn truyền thần kinh liên quan cảm giác hưng phấn và hành vi tìm kiếm phần thưởng.

TS Matt Glowiak, Trưởng bộ phận chuyên môn về nghiện tại tổ chức cung cấp nguồn lực về sức khỏe tinh thần và điều trị nghiện, cho biết người mắc chứng nghiện màn hình thường dành nhiều thời gian sử dụng thiết bị hơn dự định, thậm chí để hoạt động này ảnh hưởng đến những khía cạnh khác trong cuộc sống. Khi không được sử dụng, họ liên tục nghĩ đến lần tiếp theo có thể tiếp cận thiết bị.

Các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh chú ý 7 dấu hiệu sau ở thanh thiếu niên. Thứ nhất, trẻ thường xuyên né tránh những hoạt động trực tiếp như gặp gỡ bạn bè, chơi thể thao hoặc tham gia sự kiện gia đình để dành thời gian trước màn hình. Thứ hai, trẻ dễ cáu gắt, nổi nóng khi bị giới hạn thời gian sử dụng thiết bị.

Thứ ba, trẻ sử dụng điện thoại hoặc máy tính bảng như một cách điều chỉnh cảm xúc, thậm chí cảm thấy cần kiểm tra thiết bị khi đang tham gia những hoạt động xã hội thông thường. Thứ tư, trẻ có biểu hiện nghỉ học.

Thứ năm, trẻ xuất hiện dấu hiệu lo âu hoặc trầm cảm. Thứ sáu, cân nặng, sức khỏe hoặc mức độ hoạt động có sự thay đổi. Cuối cùng, trẻ né tránh những cột mốc xã hội thông thường như dạ hội ở trường, ngủ qua đêm tại nhà bạn bè, du lịch gia đình hoặc hẹn hò.

Ở trẻ nhỏ, dấu hiệu có thể biểu hiện qua việc quá chú tâm vào màn hình, mất hứng thú với những hoạt động khác, bực bội khi không được sử dụng thiết bị và khó dừng lại khi đã bắt đầu. Thời lượng sử dụng mà trẻ mong muốn cũng có xu hướng tăng lên.

Một vấn đề khác phụ huynh có thể gặp phải khi hạn chế thời gian sử dụng thiết bị là các triệu chứng xuất hiện khi dừng sử dụng. TS tâm lý học Stefanie Mazer cho biết trẻ có thể xuất hiện tình trạng lo âu, bồn chồn, chán nản, sợ bỏ lỡ thông tin, liên tục nghĩ đến việc kiểm tra tài khoản, tâm trạng thất thường và dễ cáu kỉnh. Một số trẻ còn gặp vấn đề thể chất như khó ngủ hoặc đau đầu.

 Cấm con dùng đồ điện tử không phải giải pháp duy nhất để "cai nghiện" cho con. Ảnh: Pexels.

Cấm con dùng đồ điện tử không phải giải pháp duy nhất để "cai nghiện" cho con. Ảnh: Pexels.

Cha mẹ nên làm gì

Trước tình trạng trẻ ngày càng phụ thuộc vào thiết bị điện tử, các chuyên gia cho rằng việc cấm đoán hoàn toàn không phải giải pháp duy nhất. Thay vào đó, phụ huynh cần phối hợp với con để xây dựng những nguyên tắc sử dụng phù hợp.

TS Stefanie Mazer khuyến nghị cha mẹ cùng trẻ thống nhất thời điểm được sử dụng điện thoại, máy tính bảng và thời lượng phù hợp. Các quy định cần thực tế, tránh cắt giảm quá nhiều trong một lần hoặc cấm hoàn toàn. Gia đình cũng có thể thống nhất những khoảng thời gian không sử dụng thiết bị, chẳng hạn trong bữa ăn.

Đặc biệt, người lớn cần làm gương trong việc sử dụng công nghệ. Trẻ khó hình thành thói quen lành mạnh nếu thường xuyên chứng kiến cha mẹ liên tục kiểm tra điện thoại khi ở cạnh con hoặc sử dụng máy tính cho công việc ngay cả sau giờ làm. Việc thiết lập giới hạn sử dụng thiết bị cho tất cả thành viên sẽ giúp những quy tắc trong gia đình có tính nhất quán hơn.

Những thay đổi trong môi trường sống và sự phát triển của công nghệ cũng đặt ra yêu cầu mới đối với phương pháp giáo dục gia đình. Đây là nội dung được tác giả Trương Nguyện Thành đề cập trong cuốn Cha Voi - Dạy Con Nên Người Ở Thời Đại Số.

Theo tác giả, nhiều bậc cha mẹ trên thế giới đang chứng kiến sự thay đổi nhanh chóng của môi trường sống và những chuẩn mực đạo đức xã hội. Những biến chuyển này tạo ra các thách thức mới trong việc nuôi dạy con mà thế hệ trước chưa từng trải qua. Không ít phụ huynh cảm thấy hoang mang bởi những thay đổi liên tục của xã hội và sự thiếu hiểu biết của chính mình về các phương pháp giáo dục phù hợp.

Tác giả cho rằng cách dạy con mặc định theo gia phong có thể không còn phù hợp trong bối cảnh hiện nay. Vì vậy, cha mẹ cần điều chỉnh phương pháp giáo dục theo hướng khoa học hơn, thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm hoặc những nguyên tắc được truyền lại từ thế hệ trước.

Cách tiếp cận này đề cao việc hình thành kỹ năng sống thông qua trải nghiệm thực tế thay vì chỉ truyền đạt kiến thức bằng những lời dạy trực tiếp. Cha mẹ không nhất thiết phải áp đặt quan điểm mà có thể sử dụng câu hỏi để gợi mở, chuyển hướng suy nghĩ của con theo chiều hướng tích cực.

Đồng thời, phương pháp này khuyến khích phụ huynh tôn trọng ý kiến của trẻ và tranh luận công bằng với con. Thay vì chỉ yêu cầu trẻ tuân theo, cha mẹ cần tạo điều kiện để con được suy nghĩ, bày tỏ quan điểm và tự rút ra nhận thức từ những trải nghiệm của mình.

Tú Anh

Nguồn Znews: https://znews.vn/7-dau-hieu-canh-bao-tre-nghien-thiet-bi-dien-tu-post1696848.html