Bác sĩ Việt ứng dụng công nghệ trong điều trị các ca bệnh khó
Công nghệ in 3D đang mở ra bước tiến mới trong lĩnh vực y học khi có thể hỗ trợ tái tạo xương với độ chính xác cao. Đây là bước đột phá kết hợp giữa kỹ thuật số, hình ảnh học y khoa (CT, MRI) và khoa học vật liệu, mang lại tính cá thể hóa cao trong điều trị…

Ảnh minh họa: Formlabs
Ngày 16/11, Bệnh viện Quân y 175 (Bộ Quốc phòng) cho biết, vừa ứng dụng công nghệ in 3D phẫu thuật thuật thành công cho người bệnh L.T.N. (36 tuổi), bị ung thư hàm trên phải xâm lấn rộng vùng mũi, xoang sàng, xương gò má, xương bướm và sàn ổ mắt phải.
Tại Khoa Phẫu thuật và Tạo hình Hàm mặt (B8), người bệnh được thực hiện các xét nghiệm, chụp CT, MRI, xạ hình xương, hóa mô miễn dịch và tầm soát toàn thân. Kết quả hội chẩn liên chuyên khoa, chủ trì là Đại tá. TS.BS. Nguyễn Việt Cường, Phó Giám đốc bệnh viện, xác định loại ung thư này đáp ứng kém với hóa xạ trị, phẫu thuật là phương pháp điều trị chính.
Ca mổ được ekip phẫu thuật chuẩn bị kỹ lưỡng, lên kế hoạch phẫu thuật giả tưởng và ứng dụng công nghệ in 3D. Sau hơn 13 giờ, toàn bộ tổn thương tầng giữa mặt được cắt bỏ, khuyết hổng tầng giữa mặt sau cắt u được tái tạo bằng vạt xương mác tự do. Xương mác được tạo hình theo kế hoạch 3D, chuyển lên vùng mặt và nối mạch máu bằng kỹ thuật vi phẫu. Sau phẫu thuật, người bệnh được tiếp tục điều trị theo phác đồ xạ trị và dần phục hồi.

Người bệnh đi khám tại bệnh viện chuyên sâu, được phát hiện ung thư hàm trên phải và nhập viện Khoa Phẫu thuật và Tạo hình Hàm mặt (B8). Ảnh: Bệnh viện Quân Y 175.
Tương tự, ở tuổi 23, bệnh nhân N.V.T (Hải Phòng) phải chịu những cơn đau cổ chân ám ảnh suốt 3 năm. Những bước đi của bệnh nhân ngày càng nặng nề hơn theo sự phát triển của khối u nguyên bào sụn tại xương sên - một bệnh lý hiếm gặp với sức tàn phá xương tại chỗ vô cùng khủng khiếp. Dù từng trải qua phẫu thuật nạo u trước đó, bệnh tình của Toàn vẫn tái phát.
Khi mọi hy vọng dần trở nên mong manh, tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City (Hà Nội), một giải pháp điều trị táo bạo nhưng đầy nhân văn đã được các bác sĩ mở ra sau hàng loạt cuộc hội chẩn đa chuyên khoa cân não. Ê-kíp quyết định thay thế toàn bộ xương sên đã hỏng bằng xương nhân tạo làm từ vật liệu Titanium in 3D cá thể hóa cho bệnh nhân.
Thay toàn bộ xương sên được đánh giá là kỹ thuật đặc biệt khó trong lĩnh vực chấn thương chỉnh hình hiện nay, bởi cấu trúc và chức năng đặc thù của loại xương này. Được ví như “trung tâm chịu lực” của toàn bộ cổ chân, xương sên phải gánh áp lực bằng trọng lượng cơ thể khi đi lại và chịu tải lên tới 300 - 400% khi chạy nhảy. Không những thế, xương sên nằm sâu trong vùng giải phẫu rất hẹp với cấu trúc không gian ba chiều phức tạp.
GS.TS.BS Trần Trung Dũng, Tổng Giám đốc Hệ thống Y tế Vinmec, cho biết: “Với một bệnh nhân còn quá trẻ, chúng tôi không đành lòng chọn giải pháp an toàn chỉ để 'đi được'. Mục tiêu cao hơn của ê-kíp bác sĩ là vừa loại bỏ hoàn toàn khối u để phòng tránh nguy cơ tái phát, vừa bảo tồn cấu trúc tự nhiên để trả lại đôi chân vận động linh hoạt, bảo đảm chất lượng sống lâu dài cho người bệnh”.

Ê-kíp quyết định thay thế toàn bộ xương sên đã hỏng bằng xương nhân tạo từ công nghệ in 3D cá thể hóa. Ảnh: Vinmec
Dựa trên dữ liệu chẩn đoán hình ảnh, từng thông số giải phẫu độc bản của bệnh nhân được đo đạc, tính toán chi tiết. Sau nhiều tháng dựng hình và thử nghiệm, một xương sên nhân tạo bằng Titanium tương đồng cấu trúc xương thật của bệnh nhân đã ra đời. Nhờ đó, chỉ chưa đầy 24 giờ hậu phẫu, bệnh nhân đã có thể tập vận động với sự hỗ trợ của nhân viên y tế.
Trong khi đó, ông Frederik (quốc tịch Hà Lan, 68 tuổi) gãy cổ xương đùi, được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM phẫu thuật sau hai tuần té ngã. Chậm trễ điều trị khiến đầu xương đùi phải bị gãy di lệch nhiều, cơ vùng khớp háng co rút lại do hạn chế vận động.
“Ca phẫu thuật dự kiến đối mặt nhiều thách thức”, ThS.BS.CKI Lê Đình Khoa, Trưởng khoa Tái tạo khớp, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, cho biết. “Người bệnh mắc nhiều bệnh lý nền như tăng huyết áp, tiểu đường vốn dễ gây biến chứng trong mổ. Đồng thời cần chọn được loại khớp nhân tạo có kích thước phù hợp với thể trạng cao lớn và cấu trúc giải phẫu khớp khác biệt so với người châu Á”.
Ông Frederik được chụp CT 3D hơn 100.000 lát cắt để tạo ra hình ảnh ba chiều chi tiết của khớp háng, giúp bác sĩ quan sát toàn diện cấu trúc xương khớp và phát hiện các tổn thương tiềm ẩn. Kế tiếp, bác sĩ sử dụng đồng thời hai phần mềm chuyên dụng trong phẫu thuật chỉnh hình là TraumaCAD và MediCAD 3D để tăng độ chính xác khi lựa chọn khớp háng nhân tạo. Từ đó lựa chọn khớp phù hợp với cơ thể người bệnh và lên kế hoạch phẫu thuật với độ chính xác cao.

Ông Frederik tập vật lý trị liệu vào ngày thứ 2 sau phẫu thuật. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Tại Hội thảo “Thành tựu y học Việt: Ứng dụng khoa học công nghệ vào điều trị các ca bệnh khó” mới đây, TS.BS. Võ Tiến Huy, cố vấn chuyên môn Bệnh viện Thẩm mỹ Kangnam, cho biết công nghệ 3D trong phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và hàm mặt giúp xây dựng kế hoạch riêng cho từng bệnh nhân. Trên thiết kế 3D, bác sĩ có thể tính toán, mô phỏng các thao tác để chuẩn bị trước khi phẫu thuật.
Trước đây, việc căn chỉnh trong các ca biến dạng phức tạp dựa vào kinh nghiệm, đôi mắt và đôi bàn tay của bác sĩ. Những cấu trúc xương lệch hoặc biến dạng nặng đặt ra nhiều khó khăn khi phẫu thuật. Với công nghệ 3D, bác sĩ có thể tính toán đến từng milimet, mô phỏng các phương án điều chỉnh trước khi thực hiện trên người bệnh.
Bác sĩ Huy cho biết, xương, răng và mô mềm có mối liên hệ chặt chẽ. Mức độ mất cân đối, biến dạng và thiếu hụt mô ở mỗi bệnh nhân khác nhau nên kế hoạch điều trị phải phù hợp với từng người, đáp ứng yêu cầu về thẩm mỹ, chức năng và an toàn. "Thách thức là thực hiện chính xác kế hoạch đã xây dựng. Do đó, bác sĩ cần phối hợp chặt chẽ với đội ngũ thiết kế 3D, kiểm tra và đánh giá chất lượng ở từng giai đoạn", BS. Huy cho hay.
Đối với phẫu thuật thay khớp gối, sai số dù rất nhỏ trong quá trình cắt xương hoặc đặt khớp nhân tạo cũng có thể ảnh hưởng đến trục chi, độ cân bằng khớp và tuổi thọ của khớp về lâu dài. Do đó, việc ứng dụng các công nghệ hỗ trợ nhằm kiểm soát chính xác từng bước phẫu thuật ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng trong thực hành lâm sàng. Ứng dụng đồng thời hệ thống robot cùng công nghệ in 3D cũng góp phần tối ưu hóa quá trình điều trị. Phẫu thuật ít xâm lấn hơn giúp giảm đau sau mổ và rút ngắn thời gian nằm viện, tối ưu chi phí điều trị.

Các công nghệ 3D được sử dụng trong ca mổ của ông Frederik: chụp CT 3D, tính toán trên MediCAD 3D và mô hình khớp háng tỷ lệ 1:1. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Các công nghệ y học tiên tiến được triển khai ngay trong nước không chỉ mở rộng lựa chọn điều trị, mà còn thay đổi đáng kể hành trình chăm sóc sức khỏe của người dân. Giờ đây, bệnh nhân có thể tiếp cận các giải pháp điều trị đạt chuẩn quốc tế ngay tại nơi cư trú, trong môi trường quen thuộc, với sự đồng hành của gia đình và hệ thống chăm sóc liên tục trước, trong và sau điều trị.

