7 'lỗ hổng' gây tranh cãi trong tiểu thuyết kiếm hiệp Kim Dung: Có chỗ chính tác giả cũng khó tự giải thích

Trong gần hai thập niên, từ năm 1955 đến 1972, Kim Dung đã lần lượt hoàn thành 15 bộ tiểu thuyết võ hiệp, dựng nên một thế giới giang hồ đồ sộ với cấu trúc chặt chẽ, nhân vật sống động và tư tưởng vượt ra khỏi khuôn khổ giải trí đơn thuần. "Thế giới kiếm hiệp Kim Dung" không chỉ là nơi người đọc tìm thấy những trận đấu mãn nhãn, mà còn là không gian của nhân tính, lý tưởng, lựa chọn và hệ quả. Chính vì vậy, những tác phẩm này mới có sức sống bền bỉ suốt nhiều thập kỷ.

Thế nhưng, khi một thế giới hư cấu trở nên quá rộng lớn và được đọc đi đọc lại qua nhiều thế hệ, việc xuất hiện những chi tiết gây tranh luận là điều khó tránh. Đáng chú ý, không ít "điểm gợn" ấy từng được chính Kim Dung nhìn nhận và chỉnh sửa ở các bản sau. Dù vậy, ngay cả khi đã sửa, vẫn có những tình tiết khiến độc giả càng suy ngẫm càng cảm thấy chưa thật tròn vẹn.

1. Lý Thu Thủy "yêu" Vô Nhai Tử, nhưng hành động lại khó hiểu

Trong Thiên Long Bát Bộ, bi kịch phái Tiêu Dao bắt nguồn từ việc Vô Nhai Tử bị Đinh Xuân Thu đánh lén rồi tàn phế. Vấn đề nằm ở chỗ: Vô Nhai Tử có Bắc Minh thần công hộ thể, theo logic truyện thì kẻ đánh lén thường dễ bị chân khí phản chấn. Vậy vì sao ông lại "dính đòn" quá dễ?

Chưa kể, Lý Thu Thủy và Thiên Sơn Đồng Lão miệng nói yêu sâu đậm, nhưng lại không báo thù cho Vô Nhai Tử. Ở bản sửa mới, Kim Dung từng chỉnh theo hướng Lý Thu Thủy liên thủ với Đinh Xuân Thu hại chồng, nhưng động cơ kiểu "ghen bức tượng ngọc mà muốn giết người" khiến nhân vật càng mâu thuẫn: đã hại rồi thì còn "yêu cả đời" theo kiểu gì?

2. Mộng Cô tuyển phò mã: tìm "người trong mơ" như mò kim đáy biển

Hư Trúc và Mộng Cô nên duyên chỉ sau ba lần gặp gỡ ngắn ngủ

Mối duyên Hư Trúc – Mộng Cô đẹp theo kiểu cổ tích: gặp nhau trong hoàn cảnh kỳ dị, rồi cuối cùng thành đôi. Nhưng đặt vào góc nhìn đời thường, tình tiết này bị cho là khá "phi thực tế".

Một công chúa trong hầm băng tối, gặp người đàn ông lạ mà không hoảng sợ, lại nảy sinh tình ý đã là khó tin. Sau đó nàng mở đại hội tuyển phò mã, hoàng tử Đại Lý hay Thổ Phồn cũng không vừa mắt vì nàng chỉ muốn tìm đúng "lang quân trong mộng". Nhưng nàng tìm bằng cách nào khi chẳng rõ mặt mũi, thân phận? Thành đôi được, nhiều người chỉ biết cười vì "hào quang nhân vật chính quá mạnh".

3. Dương Quá hứa với Quách Tương… rồi biến mất

Cuối Thần Điêu Hiệp Lữ, Dương Quá và Tiểu Long Nữ gần như rút khỏi giang hồ. Về sau, qua Hoàng Sam nữ tử, độc giả mới biết họ không hẳn "ẩn cư tuyệt tích", vì Cổ Mộ phái vẫn còn truyền thừa.

Nhưng điều khiến người đọc lăn tăn là lời hứa Dương Quá từng nói với Quách Tương: đại ý rằng sau này nếu nàng gặp chuyện khó, cứ đến tìm, anh sẽ giúp mà không giới hạn "ba việc" như trước. Thế mà về sau Quách Tương không gặp lại Dương Quá, cũng chẳng thấy Dương Quá xuất hiện "thực hiện lời hứa". Với hình tượng đại hiệp, chi tiết này khiến nhiều người thấy hụt hẫng: rốt cuộc đó là lời thật hay chỉ là câu nói tình thế?

4. Kế hoạch Ỷ Thiên – Đồ Long: ai là người mang bí kíp đi giấu?

Trong Ỷ Thiên Đồ Long Ký, "kế hoạch" của vợ chồng Quách Tĩnh là đường dây quan trọng. Bản cũ từng bị chê: giấu bí kíp trong đao kiếm khó hợp lý vì khi rèn đúc nhiệt độ cao, vật liệu bình thường khó tồn tại.

Bản sửa mới đổi thành: đao kiếm chỉ giữ "mảnh sắt/đầu mối", còn bí kíp thật được giấu ở Đào Hoa Đảo. Nhưng chỉnh vậy lại phát sinh câu hỏi: Đao do Quách Phá Lỗ giữ, kiếm do Quách Tương giữ. Trong khi đó, Quách Tĩnh - Hoàng Dung bận thủ thành còn Quách Phù không tham gia kế hoạch.

Vậy ai đã làm nhiệm vụ "vận chuyển và cất giấu" bí kíp? Mắt xích nhân sự này trong kế hoạch bị đánh giá là chưa được tác giả “khóa chặt”.

5. Kỷ Hiểu Phù đặt tên con là Dương Bất Hối: tình cảm có quá gượng?

Kỷ Hiểu Phù vốn được Diệt Tuyệt Sư Thái đào tạo như người kế nhiệm, tính cách được mô tả cứng và quyết liệt. Nhưng sau khi bị Dương Tiêu bắt đi, nhân vật lại rẽ sang hướng hoàn toàn khác: quên hôn ước với Ân Lê Đình, bỏ qua chuyện bị "khinh bạc", rồi còn đặt tên con là Dương Bất Hối (không hối hận).

Nhiều độc giả thấy đoạn này khá "lệch tông": nếu muốn xây mối tình kiểu "hận hóa yêu", tác giả cần nhiều lớp tâm lý hơn để người đọc tin. Vì với cảm quan hiện đại, việc một người phụ nữ yêu và "không hối hận" với kẻ từng làm tổn thương mình dễ gây phản ứng.

6. Đấu Tửu Tăng và "đấu rượu thắng Vương Trùng Dương để mượn Cửu Âm"

Nguồn gốc Cửu Dương Chân Kinh được kể rằng Đấu Tửu Tăng thắng Vương Trùng Dương trong cuộc đấu rượu, nên được mượn xem Cửu Âm Chân Kinh, rồi viết Cửu Dương vào kẽ chữ của Lăng Già Kinh.

Điểm gây cấn: Vương Trùng Dương từng tranh đoạt Cửu Âm ở Hoa Sơn bằng một cuộc so tài sống còn. Vậy mà lại đem chuyện uống rượu làm tiêu chuẩn cho người khác mượn xem bí kíp… nghe rất khó tin. Nếu hôm nay thua rượu phải cho mượn, ngày mai thua "ăn nhiều", mốt thua "chạy nhanh", chẳng lẽ cũng phải giao kinh? Chi tiết này bị chê là thiếu một nền tảng hợp lý về tính cách và nguyên tắc của Vương Trùng Dương.

7. Minh giáo ở Quang Minh Đỉnh: không có tai mắt, lại "chung núi" với Côn Lôn phái

Trận lục đại môn phái vây Quang Minh Đỉnh là một trong những chương sướng nhất của Ỷ Thiên Đồ Long Ký: Trương Vô Kỵ phản đòn liên tục, đọc đã tay. Nhưng càng "đã" thì càng có người soi: Minh giáo làm sao lại không biết trước đại quân kéo đến, như thể thiếu hẳn hệ thống thám báo?

Chưa hết, Minh giáo và Côn Lôn phái đều hoạt động quanh khu vực Côn Lôn Sơn. Theo logic "một núi khó có hai hổ", sao Minh giáo không sớm xử lý xung đột, hoặc ít nhất kiểm soát tình hình để tránh bị kẹp từ đầu?

Dù có những điểm gây tranh cãi song không thể phủ nhận truyện Kim Dung vẫn thuộc loại chặt chẽ và giàu sức thuyết phục bậc nhất trong võ hiệp. Và nghịch lý thú vị là: chính vài "lỗ hổng" ấy lại khiến độc giả có chuyện để bàn, để tranh luận, để đọc lại - làm cho thế giới giang hồ tưởng đã khép mà vẫn cứ sống tiếp trong lời qua tiếng lại của fan.

Khánh Quỳnh - CTV