Nga thần tốc tiến công nhờ chiến thuật mới

Theo các nhà phân tích thuộc Viện Nghiên cứu Chiến tranh Mỹ, trong năm 2025, lực lượng Nga đã gia tăng đáng kể tốc độ tiến quân trung bình so với những năm trước. Cụ thể, Nga đã kiểm soát thêm 4.831 km² lãnh thổ Ukraine và tái kiểm soát khoảng 473 km² ở tỉnh Kursk mà quân đội Ukraine từng giành được. Tổng diện tích lãnh thổ Ukraine do Nga kiểm soát trong năm 2025 chiếm khoảng 0,8% diện tích cả nước. Trong khi đó, con số này của năm 2024 là 3.604 km².

Tốc độ tiến quân trung bình của quân đội Nga trong năm 2025 đạt 13,24 km²/ngày, cao hơn đáng kể so với mức 9,87 km²/ngày của năm 2024. Tuy nhiên, nhịp độ tiến công không ổn định. Tháng 11 ghi nhận tốc độ cao nhất với 20,99 km²/ngày, trong khi tháng 10 là một trong những giai đoạn chậm nhất với chỉ 8,8 km²/ngày. Đến tháng 12, tốc độ này giảm xuống còn khoảng 15 km²/ngày.

Ảnh: Getty Images

ISW nhận định, quân đội Nga đã áp dụng mô hình tác chiến mới dựa trên chiến dịch phong tỏa không phận kéo dài, các biện pháp chặn bắt chiến thuật, nhiệm vụ thâm nhập và các đợt tiến công quy mô nhỏ theo nhóm. Cách tiếp cận này cho phép lực lượng Nga mở rộng hoạt động theo hướng Pokrovsk, Oleksandrivka và Huliaipole vào mùa thu năm 2025.

Vai trò của máy bay không người lái

Từ đầu mùa xuân năm 2025, Nga bắt đầu đạt được một số kết quả khi sử dụng máy bay không người lái (UAV) để gây nhiễu các tuyến liên lạc mặt đất của Ukraine. Đến tháng 4 và tháng 5, Nga huy động các chuyên gia điều khiển UAV tinh nhuệ từ Trung tâm Công nghệ Không người lái Tiên tiến Rubicon, đóng vai trò quan trọng trong nhiều chiến dịch trên toàn tuyến mặt trận.

Những cải tiến công nghệ cũng góp phần nâng cao hiệu quả tác chiến của Nga. Quân đội Nga tăng cường sản xuất UAV sử dụng sợi cáp quang, giúp chống nhiễu điện tử tốt hơn. Tầm hoạt động của loại UAV này được mở rộng từ khoảng 7 km vào đầu mùa xuân lên 20 km vào mùa hè năm 2025, và sau đó đạt 50-60 km nhờ các cải tiến tiếp theo.

Bên cạnh đó, Nga đưa vào sử dụng UAV "tàu mẹ", có khả năng mang theo và mở rộng phạm vi hoạt động của các UAV FPV, từ đó gia tăng đáng kể tầm xa của các cuộc tấn công vào hậu phương đối phương.

Ngày 30/12, Tổng tư lệnh Lực lượng vũ trang Ukraine Oleksandr Syrskyi cho biết việc Nga tập trung UAV cáp quang với tầm hoạt động hơn 20 km theo hướng Siversk đã giúp Nga chiếm được khu vực này.

Việc sử dụng UAV kết nối cáp quang cũng giúp Nga cải thiện khả năng tác chiến trong môi trường bị gây nhiễu điện tử, đặc biệt tại các khu vực rừng rậm như rừng Serebrianskyi, nơi UAV điều khiển bằng sóng vô tuyến gặp nhiều hạn chế.

Song song với đó, quân đội Nga điều chỉnh chiến thuật tấn công, chuyển từ các chiến dịch bộ binh quy mô lớn, tiêu hao nhiều sinh lực hồi tháng 6/2025 sang chiến thuật thâm nhập, chiếm giữ điểm nhỏ và cắm cờ nhằm tuyên bố chiến thắng trên diện rộng. ISW đánh giá sự thay đổi này giúp lực lượng Nga tiến quân nhanh hơn, tuy nhiên lực lượng này vẫn phải chịu tổn thất lớn trong khi thu được lợi ích chiến lược hạn chế.

Hướng tiến công và kết quả thực tế

Trong năm 2025, Bộ chỉ huy quân sự Nga tập trung vào mục tiêu giành kiểm soát toàn bộ Donetsk, tạo vùng đệm tại biên giới phía bắc các vùng Sumy và Kharkiv. Tuy nhiên, các mục tiêu này không đạt được.

Ngày 5/6, Đại tá Pavlo Palisa, Phó Chánh Văn phòng Tổng thống Ukraine, cho biết Nga đặt mục tiêu kiểm soát toàn bộ Donetsk và Luhansk trước ngày 1/9/2025, đồng thời thiết lập vùng đệm dọc biên giới phía bắc vào cuối năm, nhưng Moscow đã thất bại trong cả hai kế hoạch.

Trong năm 2025, quân đội Nga tập trung mạnh vào Pokrovsk, tiến về phía tây Donetsk và gây sức ép lên đông nam vùng Dnipropetrovsk. Đến tháng 12/2025, Nga kiểm soát khoảng 67,63% thành phố Pokrovsk.

Ngoài ra, Nga giành được Velyka Novosilka vào cuối tháng 1/2025, gia tăng sức ép về Oleksandrivka và Huliaipole, trước khi mở các hoạt động đáng kể tại Huliaipole vào đầu tháng 12. Tuy nhiên, nhiều nỗ lực đột phá, như tại Dobropillia vào tháng 8, không được tăng viện kịp thời, khiến quân đội Ukraine tái kiểm soát khoảng 70 km² lãnh thổ.

ISW cũng ghi nhận Nga tiếp tục tìm cách bao vây vành đai phòng thủ của Ukraine quanh Sloviansk, tiến về Lyman và Siversk, đồng thời mở chiến dịch kéo dài nhằm kiểm soát Toretsk và sau đó là Kostiantynivka. Tại tỉnh Kursk, Nga hoàn tất việc đẩy lùi lực lượng Ukraine vào tháng 3/2025, nhưng các nỗ lực tạo vùng đệm tại Sumy và Kharkiv nhìn chung đạt kết quả hạn chế.

Bất chấp những điều chỉnh chiến thuật và cải tiến công nghệ, ISW kết luận rằng quân đội Nga tuy tiến nhanh hơn trong năm 2025 nhưng vẫn phải chịu những tổn thất nặng nề và chưa thể chuyển các thắng lợi chiến thuật thành đột phá chiến lược.

Quỳnh Như