7 ngày đi dọc vùng đất tâm linh bậc nhất Thái Lan

Tạm bỏ qua Bangkok náo nhiệt hay Chiang Mai thơ mộng, có một Thái Lan khác đang chờ được khám phá ở miền Đông Bắc rộng lớn với dòng sông Mekong hùng vĩ, những huyền thoại về thần rắn Naga.

7 ngày dọc bốn tỉnh Mukdahan - Nakhon Phanom - Bueng Kan - Udon Thani thuộc vùng Isan là hành trình chạm vào một Thái Lan trầm mặc, thô mộc và giàu chiều sâu tâm linh.

Isan chiếm gần 1/3 diện tích Thái Lan và là vùng đông dân nhất cả nước, nhưng lại gần như vắng bóng trên bản đồ du lịch của người Việt. Từ miền Trung Việt Nam, khách du lịch có thể đi đường bộ qua cửa khẩu Lao Bảo (tỉnh Quảng Trị), băng qua miền Trung Lào rồi vượt cầu Hữu nghị Thái - Lào để đặt chân đến đây - một hành trình xuyên ba nước gọn gàng trong một tuần.

Điều đón chờ ở phía bên kia giới là một vùng đất nơi sông Mekong không chỉ là địa lý, thần rắn không chỉ là truyền thuyết, và đức tin len lỏi vào từng gốc cây, tảng đá.

Sông Mekong - mạch tâm linh của Isan

Với người dân vùng Isan, Mekong không đơn thuần là biên giới giữa Thái Lan và Lào, họ gọi con sông này là "Mae Nam Khong" - dòng sông Mẹ. Mọi lễ hội lớn, mọi ngôi chùa thiêng của vùng đều xoay quanh dòng chảy đục ngầu phù sa ấy. Đứng ở bờ Nakhon Phanom nhìn sang phía Lào, ta thấy cùng một dòng sông chảy qua hai nền văn hoá gần như song sinh - cùng ngôn ngữ gốc, cùng tôn giáo, cùng cách gọi tên các vị thần.

Nhìn xuống toàn cảnh Mekong từ đỉnh núi Manorom (tỉnh Mukdahan) là một trải nghiệm khó quên. Wat Phu Manorom nằm trên độ cao khoảng 400 mét so với mực nước biển, nơi tượng thần rắn Naga khổng lồ cao hàng chục mét hướng ra dòng sông.

Nếu đến vào sáng sớm mùa mưa, du khách sẽ chứng kiến biển mây trắng cuộn quanh chân tượng, toàn bộ khung cảnh như treo lơ lửng giữa hai cõi - phía dưới là nhân gian với những mái nhà, cánh đồng và dòng Mekong lấp lánh, phía trên là bầu trời và tượng Phật, Naga uy nghi trầm mặc.

Với người Isan, đây không chỉ là điểm ngắm cảnh mà là nơi thực hành thiền định, cầu nguyện. Nhiều Phật tử leo lên đây từ tờ mờ sáng, mang theo hoa và nến, ngồi lặng bên chân tượng chờ mặt trời mọc trên sông Mẹ. Đó là khoảnh khắc "chạm thiêng" theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng - nơi con người cảm thấy mình nhỏ bé một cách dễ chịu.

Biểu tượng nổi bật nhất của tỉnh Nakhon Phanom là Phaya Sri Satta Nakarat - tượng Naga 7 đầu bằng đồng cao gần 11 m, nặng 9 tấn, đứng sừng sững bên bờ Mekong với đầu vươn lên phun nước xuống sông. Người Isan tin Phaya Sri Satta Nakarat là một trong bảy vị vua rắn được giao trọng trách bảo vệ Phật pháp và vùng đất Mekong, là vị thần "mở kho báu thuỷ cung" ban phát thịnh vượng cho những ai thành tâm.

Điều khiến du khách xúc động không phải quy mô của tượng, mà là cách người Isan sống với đức tin ấy.

Trên du thuyền Mekong buổi tối, khi con tàu chầm chậm lướt ngang tượng, những vị khách đang dùng bữa lặng lẽ chắp tay trước ngực và khẽ cúi đầu, loa trên thuyền mở lời khấn. Chỉ một khoảnh khắc thành kính tự nhiên đủ cho thấy một bức tượng vị Thần Rắn cũng được đón nhận bằng tất cả sự tôn trọng.

Bà Saowanee Khonkla, Giám đốc Văn phòng Tổng cục Du lịch Thái Lan tại tỉnh Nakhon Phanom, sông Mekong gắn liền với mọi mặt đời sống của người dân, từ nguồn lợi thủy sản, canh tác rau trên bãi phù sa mùa nước rút, đến các lễ hội truyền thống.

Thần rắn Naga - vị thần ngự trị đời sống Isan

Ở Isan, khác với các vùng khác của Thái Lan, thần rắn Naga (người Thái gọi là Phaya Nak) không chỉ là hoạ tiết trang trí trên mái chùa hay lan can cầu thang, người dân tin Naga là chúa tể của Mekong và các dòng sông ngầm, là vị thần bảo hộ vùng đất, mang mưa thuận gió hoà và tài lộc cho những ai thành tâm. Đức tin này len lỏi vào mọi ngôi chùa, mọi địa danh, và cả những khung cảnh tưởng chừng thuần thiên nhiên.

Đi sâu vào vùng đất Isan, du khách bắt gặp Naga khắp mọi nơi. Có những tượng Naga khổng lồ cao hàng chục mét, thân uốn lượn quanh đồi, đầu vươn cao như đang canh gác cả một vùng.

Sự hiện diện dày đặc này khiến du khách dần hiểu rằng ở Isan, Naga không phải là quá khứ được bảo tồn, mà là một thực thể sống trong đời sống tinh thần hiện tại.

Cạnh dòng Mekong, phía nam tỉnh Nakhon Phanom là Wat Phra That Phanom - ngôi chùa được coi là thiêng bậc nhất Isan, tương truyền chứa xá lợi xương ngực của Đức Phật. Tháp chùa cao vút màu trắng vàng, đứng sừng sững giữa vùng đồng bằng ven sông, là điểm hành hương chung của cả người Thái và người Lào. Mỗi năm hàng vạn Phật tử từ hai bên bờ Mekong vượt sông đến đây - một minh chứng sống động rằng dòng sông này nối liền chứ không hề chia cắt.

Theo bà Saowanee Khonkla, Giám đốc Văn phòng Tổng cục Du lịch Thái Lan (TAT) tại Nakhon Phanom, du lịch tâm linh là mũi nhọn của tỉnh, trong đó tín ngưỡng Phaya Nak (thần rắn Naga) là một trong những trụ cột chính. "Chúng tôi kết nối những trụ cột này với thiên nhiên bằng cách kể lại các câu chuyện gắn giữa niềm tin, tín ngưỡng và cộng đồng", bà nói.

Điểm đến gây ấn tượng mạnh về Naga chính là Kham Chanot ở Udon Thani - khu rừng linh thiêng được người Isan tin là "cửa" nối giữa trần gian và thuỷ cung Naga.

Không khí ở Kham Chanot có gì đó khó tả - vừa trang nghiêm, vừa kỳ ảo, có phần ma mị. Trong mùa mưa, nước dâng ngập cả khu đền, các thầy áo trắng vẫn ngồi trên ghế nhựa giữa dòng nước, tay chắp trước tượng thần, tiếp đón dòng người thành tâm không dứt.

Người đến cúng cũng phải xắn quần lội nước, ngồi đối diện thầy, thì thầm những lời khấn nguyện. Đó là một cảnh tượng khiến người quan sát phải tự đặt câu hỏi về ranh giới giữa tín ngưỡng và mê tín, giữa niềm tin và mưu sinh - những câu hỏi mà có lẽ không cần trả lời, chỉ cần chứng kiến.

Wat Pho Chai là ngôi chùa thiêng nhất và cũng lộng lẫy bậc nhất Nong Khai - điểm dừng chân không thể bỏ qua trước khi rời Isan. Những mái ngói đỏ nhiều tầng vươn cao, các đầu đao cong vút chạm khắc tinh xảo, tạo thành tổng thể kiến trúc đặc trưng của Phật giáo Isan.

Bước vào bên trong, không gian như đổi hẳn: trần nhà đỏ thẫm dát hoa văn vàng tinh tế, đèn chùm pha lê rực sáng, tường phủ kín những bức bích hoạ màu sắc rực rỡ kể lại các tích Phật giáo và huyền thoại địa phương. Trung tâm chính điện là pho tượng Luang Pho Phra Sai - đầu bằng vàng ròng, thân bằng đồng, chóp lửa trên đỉnh đầu nạm hồng ngọc.

Vùng đất du lịch cho những người yêu thích trải nghiệm

Sau những khoảnh khắc trầm mặc bên chùa chiền và dòng Mekong, Isan mở ra một mặt khác - năng động, phiêu lưu và đầy bất ngờ. Vùng đất này giữ trong mình những trải nghiệm không thể tìm thấy ở bất cứ đâu khác trên đất Thái, phần lớn vì chúng ra đời từ chính đặc trưng địa lý và văn hoá của Isan.

Xe Skylab là một trong những nét độc đáo, một loại "công nông" cải tiến chỉ vùng này còn giữ. Xe được lắp chiếc ô lớn màu đỏ rực trên nóc, chở khách len lỏi qua các làng nhỏ sâu trong núi, chợ dân sinh và băng qua những con suối.

Ngồi trên xe Skylab lắc lư trên đường đá dăm, ngắm nhìn cuộc sống thường nhật của người Isan trôi qua bên vệ đường - đó là cách "chạm" vào vùng đất này gần gũi nhất. Đây là phương tiện dân dã hình thành từ nhu cầu di chuyển của người nông dân, nay được du lịch hoá một cách khéo léo.

Ẩn sâu trong Vườn quốc gia Phu Langka của tỉnh Nakhon Phanom là Nakee Cave - hang động gắn liền với truyền thuyết Naga. Hành trình đến hang là một cuộc trekking thật sự: du khách phải leo bộ theo hệ thống cầu thang gỗ len giữa rừng nguyên sinh, có đoạn phải mặc áo mưa vì nước rỉ xuống từ vòm đá.

Đích đến là một hang đá nơi bức tường vân đá tự nhiên có hình dáng giống hệt vảy rắn khổng lồ - lý do khiến hang được đặt tên hang Thần Rắn. Đứng trước bức tường đá ấy, dù có tin vào huyền thoại hay không, du khách cũng khó tránh khỏi cảm giác rằng thiên nhiên đang tự kể câu chuyện Naga theo cách riêng, không cần đến bàn tay con người.

Nakee Cave còn là nơi thiên nhiên và đức tin hoà làm một trong cùng một khung hình. Thác không quá cao nhưng dòng chảy xiết, đổ từ vách đá xuống rừng xanh phía dưới. Ngay tại đầu thác, không hiếm cảnh người dân địa phương, khách du lịch ngâm mình trong nước, tay chắp trước tượng Phật nhỏ để cầu nguyện. Nước, đá và đức tin - ba yếu tố hoà vào nhau đến mức khó phân biệt đâu là điểm đến du lịch, đâu là không gian thực hành tín ngưỡng. Có thể gọi đó là tinh thần Isan.

Kỳ vĩ nhất có lẽ là Hin Sam Wan - Ba tảng đá cá voi trên đỉnh Phu Sing thuộc tỉnh Bueng Kan. Ba khối đá khổng lồ nhô lên giữa biển rừng xanh, hình dáng cong cong như ba con cá voi đang bơi song song - một cảnh tượng mà chỉ khi bay flycam lên cao mới thấy hết được sự kỳ vĩ. Đứng trên đỉnh tảng đá lớn nhất, phóng tầm mắt ra xa là dòng Mekong uốn lượn và đất Lào phía bên kia sông. Đây đang là một trong những điểm check-in nổi tiếng trên mạng xã hội Thái Lan, nhưng vẫn còn khá xa lạ với du khách quốc tế - một trong những "kho báu" cuối cùng của Isan chưa bị thương mại hoá.

Bà Thapanee Kiatphaibool, Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch Thái Lan (TAT), đánh giá Việt Nam là một trong những thị trường ngắn ngày quan trọng của Thái Lan, với tầng lớp du khách trẻ, thiên hướng trải nghiệm và khả năng chi tiêu ngày càng tăng. Đây cũng là nhóm khách mà các điểm đến thiên nhiên – tâm linh mới nổi ở vùng Isan như Hin Sam Wan (Three Whale Rocks) hay Nakee Cave đang hướng tới trong vài năm gần đây.

Với người Việt, đi Isan hiện khá thuận lợi. Có thể bay thẳng đến Udon Thani hoặc Ubon Ratchathani, hoặc đi overland từ Huế/Đà Nẵng qua cửa khẩu Lao Bảo, xuyên miền Trung Lào rồi qua cầu Hữu nghị Thái - Lào. Mùa đẹp nhất là từ tháng 11 đến tháng 2 khi trời khô ráo và mát mẻ.

Isan là một Thái Lan thô mộc hơn, chậm hơn, và có chiều sâu tâm linh mà những điểm đến quen thuộc không có. Không có những khu resort sang trọng bên biển, không có phố Tây rực rỡ đèn neon, cũng không có đám đông du khách quốc tế chen chân. Thay vào đó là dòng Mekong đục ngầu phù sa chảy qua hàng nghìn năm lịch sử, là những ngôi chùa vàng đứng lặng giữa đồng bằng, là thần rắn Naga hiện diện trong từng viên đá và giọt nước.