80 năm Quốc hội Việt Nam qua nhiếp ảnh

Trong suốt 8 thập kỷ, lịch sử Quốc hội không chỉ hiện hữu qua những bản Hiến pháp hay nghị quyết mang tính bước ngoặt, mà còn sống động qua hàng vạn khung hình đầy xúc cảm.

Chào mừng kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên (6/1/1946 - 6/1/2026), triển lãm “80 năm Quốc hội Việt Nam - đồng hành cùng dân tộc” tổ chức tại Nhà Quốc hội, giới thiệu rất nhiều tài liệu, hiện vật, đặc biệt là kho tư liệu ảnh quý giá về 15 khóa Quốc hội. Qua đó, tái hiện sinh động chặng đường lịch sử vẻ vang của cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân.

Các hình ảnh được giới thiệu tại Triển lãm

Theo đó, cách đây tròn 80 năm, giữa bối cảnh vận nước "ngàn cân treo sợi tóc", cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên ngày 6/1/1946 đã trở thành mốc son lịch sử, lần đầu tiên người dân Việt Nam thực hiện quyền công dân bầu ra cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, đặt nền móng cho nền dân chủ và nhà nước pháp quyền Việt Nam hiện đại.

Những bức ảnh tư liệu đen trắng, với vết xước thời gian là bằng chứng xác thực nhất cho "Ngày Diên Hồng" hiện đại. Từ miền ngược đến miền xuôi, cử tri nô nức đi bỏ phiếu, chọn người xứng đáng bầu vào Quốc hội Khóa I.

Chủ tịch Hồ Chí Minh bỏ phiếu bầu cử đại biểu Quốc hội Khóa II tại tiểu khu Trúc Bạch, khu phố Ba Đình, Hà Nội, tháng 5/1960. Ảnh tư liệu: VPQH

Tiếp nối tinh thần của Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên, các kỳ bầu cử sau này - từ những năm tháng kháng chiến chống đế quốc Mỹ cứu nước cho đến thời kỳ hội nhập toàn cầu – đều được các thế hệ nghệ sĩ nhiếp ảnh, phóng viên ghi lại một cách trọn vẹn và đầy cảm xúc.

Đó là hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh - người kiến tạo nền dân chủ Việt Nam - giản dị trong bộ kaki, cầm lá phiếu thực hiện quyền công dân tại Hà Nội; các cụ già tóc bạc phơ, thanh niên, đồng bào dân tộc thiểu số đi bỏ phiếu... Mỗi tấm hình là một trang ký ức sống động.

Cử tri dân tộc Mường, tỉnh Hòa Bình (cũ) tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội Khóa X, tháng 7/1997. Nguồn: VPQH

Nhiếp ảnh cũng lưu giữ những khoảnh khắc nghị trường, như khi Quốc hội Khóa I biểu quyết thông qua Hiến pháp 1946 - bản Hiến pháp dân chủ đầu tiên ở khu vực Đông Nam Á; Quốc hội biểu quyết thông qua Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội thống nhất ngày 2/7/1976… đến những khung hình ghi lại việc bấm nút thông qua Hiến pháp 2013 và các đạo luật, thể hiện khoảnh khắc trí tuệ tập thể được kết tinh, đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển của đất nước. Nhiếp ảnh còn ghi lại hình ảnh các đại biểu thảo luận về các dự án trọng điểm quốc gia, các chủ trương về phát triển kinh tế - xã hội, phiên chất vấn và trả lời chất vấn trực tiếp…

Dấu ấn giám sát và gắn kết với nhân dân cũng hiện lên đậm nét, từ chuyến thăm và làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh và một số đại biểu Quốc hội Khóa I tại Nông trường quân đội Mộc Châu tháng 10/1959; Chủ tịch Quốc hội Nông Đức Mạnh kiểm tra vùng định canh, định cư của đồng bào dân tộc Vân Kiều tại bản Trầm, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị, tháng 5/1993; đến không khí đối thoại sôi nổi tại Diễn đàn Giám sát của Quốc hội để kiến tạo phát triển do Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì năm 2025… Tất cả tạo nên bức tranh toàn cảnh về một Quốc hội hành động, bám sát đời sống.

Quốc hội biểu quyết thông qua Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội thống nhất, ngày 2/6/1976

Không thể thiếu trong kho tư liệu là những bức ảnh về ngoại giao nghị viện, từ chuyến thăm chính thức nước Pháp của Phái đoàn Quốc hội Việt Nam ngày 25/4/1946 đến các diễn đàn nghị viện đa phương như IPU, AIPA, APPF, APF...

Những bức ảnh ghi lại hành trình 80 năm hoạt động của Quốc hội Việt Nam không chỉ là ký ức lịch sử được lưu giữ bằng nghệ thuật của ánh sáng, mà còn là ngọn lửa truyền cảm hứng cho các thế hệ mai sau.

Mỗi khoảnh khắc trong đó là minh chứng cho sự trưởng thành của nền dân chủ Việt Nam, khẳng định rằng dưới sự lãnh đạo của Đảng, Quốc hội đã và đang hoàn thành xuất sắc sứ mệnh của mình: đồng hành cùng dân tộc vượt qua thử thách, vững bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên hội nhập và phát triển.

Thảo Nguyên