83 tấn vàng hóa đồng mạ: Vụ gian lận 2,9 tỷ USD gây chấn động Trung Quốc

Khi ‘núi vàng’ chỉ là đồng mạ vàng

Trong nhiều năm, khoảng 15 tổ chức tài chính Trung Quốc tin rằng 83 tấn tài sản được dùng làm thế chấp là vàng ròng, tương đương 22% sản lượng vàng hàng năm và 4,2% dự trữ vàng quốc gia của Trung Quốc vào năm 2019. 

Đó là tài sản thế chấp cho các khoản vay của Công ty Kim hoàn Kingold (Kingold Jewelry), một doanh nghiệp từng niêm yết trên sàn NASDAQ.

83 tấn tài sản thế chấp được lưu giữ trong kho, có camera giám sát, được kiểm định độc lập và bảo hiểm bởi Tổng công ty Bảo hiểm Tài sản PICC (PICC P&C) với tổng giá trị bảo hiểm lên tới 30 tỷ NDT (khoảng 4,4 tỷ USD). 

Trông có vẻ là một khoản đầu tư an toàn. Đằng sau lớp vỏ hoàn hảo ấy, các thỏi vàng chỉ là hợp kim đồng được mạ một lớp vàng mỏng bên ngoài.

83 tấn đồng mạ vàng đã đánh lừa hàng chục tổ chức tài chính trong suốt 6 năm, biến Kingold thành một trong những vụ gian lận tài sản thế chấp lớn nhất lịch sử Trung Quốc. Ảnh: VCG

Vụ việc bắt đầu bị phanh phui vào cuối năm 2019, khi Kingold không thể thanh toán khoản vay khoảng 1 tỷ NDT cho Công ty Tín thác Trường An. 

Đến tháng 2/2020, một chủ nợ khác là Công ty Tín thác Đông Quản (Dongguan Trust) yêu cầu xử lý tài sản thế chấp và phát hiện sự thật. 

Tiếp theo, hàng loạt tổ chức tài chính lớn như Công ty Tín thác Dân Sinh Trung Quốc (China Minsheng Trust) cũng tiến hành kiểm định và nhận được kết quả tương tự: các thỏi vàng đang được niêm phong trong kho của họ chỉ là hợp kim đồng.

Ban đầu, vụ việc được biết đến với con số khoảng 83 tấn vàng giả. Tuy nhiên, theo hồ sơ vụ án, đến tháng 6/2020, lượng vàng giả được xác định trong các kho lên tới 105,77 tấn.

Vỏ bọc hoàn hảo của ‘ông trùm vàng’

Đứng sau vụ án là ông Giả Chí Hoành, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Kingold. Ông từng có thời gian phục vụ trong quân đội và tham gia quản lý một mỏ vàng trước khi chuyển sang lĩnh vực kinh doanh tư nhân. Điều này giúp ông tạo dựng được uy tín và mạng lưới quan hệ trong ngành.

Kingold được thành lập năm 2002 tại Vũ Hán, Hồ Bắc, hoạt động trong lĩnh vực chế tác và kinh doanh vàng trang sức. Kingold từng niêm yết trên sàn Nasdaq của Mỹ năm 2010.

Việc tài sản thế chấp được bảo hiểm đã giúp các khoản vay của Kingold có thêm lớp bảo đảm, trong khi những lỗ hổng trong quy trình kiểm định tạo điều kiện để số vàng giả qua mặt các bên cho vay. Ảnh: Caixin Global

Theo Caixin Global, sơ đồ lừa đảo của Kingold vô cùng tinh vi. Các hợp đồng bảo hiểm từ PICC P&C - một trong những công ty bảo hiểm hàng đầu Trung Quốc, đóng vai trò then chốt. 

Một nguồn tin trong ngành tín thác cho biết: "Nếu không có bảo hiểm từ PICC, chúng tôi đã không cho Kingold vay vì tài sản thế chấp chỉ có thể được kiểm tra qua mẫu ngẫu nhiên".

Trong quy trình kiểm định, các thỏi vàng hiếm khi bị cắt mẫu hay giám định chuyên sâu để tránh làm hỏng tài sản. 

Lớp mạ vàng bên ngoài đủ đánh lừa các bước kiểm tra thông thường và đó chính là khoảng trống mà Kingold khai thác. Một nhân viên Hengfeng Bank cho biết việc kiểm định và tiếp cận tài sản thế chấp khi đó phần lớn do Kingold kiểm soát.

Từ khoảng năm 2015, Kingold bắt đầu gia tăng vay vốn bằng vàng. Năm 2016, công ty vay 11 tỷ NDT, gấp 16 lần năm trước và thế chấp 54,7 tấn vàng - gấp 7,5 lần. Tỷ lệ nợ trên tài sản của công ty tăng vọt từ 43,4% lên 87,5%. 

Đến thời điểm bị phát hiện, các khoản vay của Kingold là khoảng 16 tỷ NDT (2,3 tỷ USD). Các chủ nợ lớn bao gồm: Minsheng Trust (4,1 tỷ NDT), Hengfeng Bank (3,9 tỷ NDT), Dongguan Trust (3,4 tỷ NDT), Anxin Trust (1,9 tỷ NDT) và Sichuan Trust (1,8 tỷ NDT).

Vụ bê bối có tác động dây chuyền rộng lớn. Cổ phiếu Kingold lao dốc và bị hủy niêm yết trên NASDAQ. Các công ty bảo hiểm từ chối chi trả vì cho rằng hành vi cố tình của Kingold không thuộc phạm vi bảo hiểm. 

Tháng 5/2024, TAND thành phố Vũ Hán tuyên án tù chung thân đối với ông Giả Chí Hoành vì các tội danh lừa đảo và hối lộ, tịch thu toàn bộ tài sản cá nhân.

Vụ việc cũng phơi bày những lỗ hổng trong hoạt động quản lý tài sản thế chấp và kiểm soát rủi ro tại một số tổ chức tài chính Trung Quốc. Theo một quan chức quản lý tài chính, các cuộc điều tra trước đó về các vụ lừa đảo cho vay bằng vàng giả thường phát hiện có sự thông đồng giữa người đi vay và các tổ chức tài chính. 

Các kết quả điều tra cho thấy nhiều tổ chức tài chính sẵn sàng cho Kingold vay vì ông Giả Chí Hoành hứa hẹn giúp họ xử lý các khoản nợ xấu.

Theo Caixin Global, Sixth Tone, Jingji.cctv.cn