9 tháng xung đột Mỹ - Iran: Thế giằng co!
Từ các cuộc tấn công mạng nhằm vào hệ thống làm lạnh đến các vụ tập kích tàu chở dầu, hai bên đang sa vào những đòn trả đũa nhỏ lẻ, kéo dài thế bế tắc.

Mỹ và Iran đều chưa thể kết thúc xung đột, nhưng vẫn đủ khả năng duy trì các đòn gây sức ép lên đối phương. (Ảnh minh họa)
Sau gần 9 tháng xung đột, xung đột giữa Mỹ và Iran rơi vào tình trạng giằng co. Hai bên tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công rải rác và gây sức ép kinh tế bằng cách làm gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, cả Washington lẫn Tehran đều không muốn sa vào một cuộc chiến kéo dài, trong khi cũng thiếu năng lực để buộc đối phương nhượng bộ.
Iran đã nhắm vào nhiều cơ sở hạ tầng tại Trung Đông và châu Âu, từ sân bay, căn cứ quân sự đến nhà máy lọc dầu và đường ống dẫn nhiên liệu. Nước này còn bị Pháp cáo buộc đứng sau một vụ tấn công mạng khiến hệ thống làm lạnh tại hàng trăm siêu thị bị biến thành hệ thống sưởi, làm hư hỏng lượng thực phẩm trị giá hàng triệu euro. Tehran phủ nhận liên quan.
Mỹ chưa thể khuất phục Iran
Tổng thống Donald Trump từng đe dọa mở đợt tấn công mới nhằm vào Iran, nhưng các cuộc không kích kéo dài vài ngày khó có thể khiến chính quyền Tehran sụp đổ. Sau cuộc gặp Thủ tướng Qatar hôm 9/11, ông Trump tỏ ý không muốn leo thang, cho rằng điều đó không thực sự cần thiết.
Vài ngày sau, ông yêu cầu Phó Tổng thống J.D. Vance rút khỏi tiến trình đàm phán, đồng thời tuyên bố Mỹ không còn cần một thỏa thuận với Iran. Tehran có dấu hiệu linh hoạt hơn trong đàm phán nhưng vẫn đòi hỏi những điều kiện có lợi lớn cho mình.
Hiện ông Trump dường như đặt cược vào sức ép kinh tế để buộc Iran nhượng bộ. Tuy nhiên, chiến lược này cũng gây tổn thất cho Mỹ: tàu sân bay phải duy trì hiện diện tại Trung Đông thay vì hoạt động ở Thái Bình Dương, các đồng minh vùng Vịnh đối mặt nguy cơ suy thoái, còn cuộc chiến ngày càng trở thành gánh nặng chính trị đối với đảng Cộng hòa.
Iran chịu sức ép nhưng không có lối thoát
Trước công chúng, giới chức Iran tuyên bố sẵn sàng đạt thỏa thuận theo điều kiện của mình hoặc tiếp tục chiến đấu. Tuy nhiên, lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đã khiến xuất khẩu dầu thô Iran sụt giảm mạnh. Một quan chức cho biết Tehran đang xây dựng ngân sách tài khóa tiếp theo với giả định doanh thu dầu mỏ bằng 0, trong khi nguồn thu này thường chiếm khoảng một phần ba ngân sách.
Chiến lược quân sự của Iran đã trải qua ba giai đoạn: phóng hàng nghìn tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các nước vùng Vịnh trong tháng 3 và 4; tập trung tấn công các căn cứ Mỹ tại Bahrain, Kuwait và Jordan trong mùa hè; sau đó gia tăng tập kích tàu thương mại từ tháng 9.
Một số nhân vật cứng rắn tại Tehran đang kêu gọi chuyển sang giai đoạn thứ tư với các hoạt động phá hoại và ám sát ở nước ngoài. Tuy nhiên, Iran từng thất bại trong nhiều chiến dịch tương tự tại Mỹ. Những hành động gây thương vong lớn hoặc mở rộng tấn công vào các nước vùng Vịnh cũng khó buộc Washington chấm dứt xung đột, thậm chí có thể khiến Mỹ đáp trả mạnh hơn.
Eo biển Hormuz mất dần hiệu quả gây sức ép
Trong bối cảnh đó, Iran chủ yếu duy trì các cuộc tấn công nhỏ lẻ nhằm vào căn cứ quân sự và tàu thương mại. Các đòn tập kích bằng máy bay không người lái vào Bahrain trong tuần qua chỉ gây thiệt hại hạn chế. Tehran có thể khiến Mỹ phải trả giá, nhưng khó có khả năng buộc Washington rút khỏi khu vực.
Eo biển Hormuz cũng không còn là công cụ gây sức ép hiệu quả như trước. Iran tấn công ít nhất 37 tàu trong tháng 10, tăng mạnh so với 14 tàu trong tháng 9 và là mức cao nhất kể từ khi xung đột bắt đầu. Dù vậy, lượng dầu vận chuyển qua eo biển vẫn ở mức cao.
Theo công ty dữ liệu Vortexa, xuất khẩu dầu từ vùng Vịnh đạt 17,1 triệu thùng/ngày trong tháng 10, tương đương khoảng 75% mức trước xung đột. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhận định thị trường dầu đang quay trở lại trạng thái dư cung.
Dù giá dầu không bị ảnh hưởng quá mạnh, giá dầu diesel, nhiên liệu máy bay và cước vận tải biển vẫn ở mức rất cao. Tuy nhiên, những sức ép này dường như chưa đủ để khiến ông Trump thay đổi lập trường.
Mỹ nhiều khả năng tiếp tục siết phong tỏa, trong khi Iran có thể gia tăng các cuộc tấn công mạng. Một số sự cố máy tính gần đây đã làm gián đoạn hoạt động của ngân hàng, dịch vụ thư điện tử và kiểm soát không lưu tại Mỹ, dù giới chức Washington cho biết chưa có bằng chứng cho thấy Iran liên quan.
Cuộc chiến vì thế tiếp tục rơi vào thế bế tắc: Mỹ và Iran đều chưa thể kết thúc xung đột, nhưng vẫn đủ khả năng duy trì các đòn gây sức ép lên đối phương.
Nguồn PetroTimes: https://petrotimes.vn/9-thang-xung-dot-my-iran-the-giang-co-748244.html



