9 thay đổi quan trọng về chính sách thuế áp dụng từ 1/1/2026

Hộ kinh doanh là đối tượng đón nhận nhiều tác động từ chính sách thuế mới kể từ 2026. Ảnh: Hoàng Anh.

Dưới đây là 9 thay đổi về thuế từ 1/1/2026 mà mọi cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp cần nắm rõ.

1. Chấm dứt “kỷ nguyên” thuế khoán: Chuyển dịch sang tự kê khai

Sau nhiều thập kỷ tồn tại, hình thức thuế khoán, vốn được coi là giải pháp đơn giản nhưng thiếu tính chính xác, sẽ chính thức bị xóa bỏ từ ngày 1/1/2026. Thay vào đó, toàn bộ hộ và cá nhân kinh doanh sẽ chuyển sang phương thức tự kê khai, tự tính và tự nộp thuế dựa trên doanh thu thực tế.

Theo đánh giá của giới chuyên gia, việc bãi bỏ thuế khoán là tất yếu trong bối cảnh nền kinh tế số và thanh toán không dùng tiền mặt phát triển mạnh mẽ. Điều này buộc các chủ hộ kinh doanh phải nâng cao năng lực quản trị, chuẩn hóa sổ sơ kế toán, từ đó tạo nền tảng vững chắc để chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp trong tương lai.

2. Nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 500 triệu đồng/năm

Một trong những điểm sáng nhất của Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) sửa đổi là việc nới rộng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế. Cụ thể, mức ngưỡng này sẽ tăng từ 200 triệu đồng lên 500 triệu đồng/năm.

Đối với các hộ có doanh thu vượt ngưỡng, luật cũng cho phép trừ mức miễn thuế 500 triệu đồng trước khi áp dụng tỷ lệ thuế trên doanh thu. Sự điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ giúp hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ lẻ "dễ thở" hơn trước áp lực chi phí sinh hoạt và vận hành đang ngày càng tăng cao.

3. Lựa chọn tính thuế theo thu nhập thực tế: Cơ hội cho hộ kinh doanh biên lợi nhuận thấp

Lần đầu tiên, các hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đến 3 tỷ đồng/năm được quyền lựa chọn phương pháp tính thuế theo thu nhập (Doanh thu - Chi phí) thay vì chỉ tính theo tỷ lệ trên doanh thu như trước đây. Thuế suất áp dụng cho phương thức này là 15%, tương đương với mức ưu đãi dành cho doanh nghiệp nhỏ.

Thay đổi này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với các ngành hàng có biên lợi nhuận thấp nhưng doanh thu cao (như đại lý bán lẻ, phân phối hàng tiêu dùng), giúp nghĩa vụ thuế sát thực hơn với khả năng tài chính của hộ kinh doanh.

4. Nâng mức giảm trừ gia cảnh lên 15,5 triệu đồng/tháng

Theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế sẽ tăng từ 11 triệu đồng lên 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm). Mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc cũng tăng lên 6,2 triệu đồng/tháng.

Quy định này không chỉ giảm bớt gánh nặng thuế cho người lao động mà còn gián tiếp kích cầu tiêu dùng, tạo động lực thúc đẩy kinh tế nội địa phát triển bền vững trong kỳ tính thuế năm 2026.

5. Siết chặt thuế tiêu thụ đặc biệt với rượu, bia và hàng xa xỉ

Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) 2025 sẽ chính thức áp dụng lộ trình tăng thuế mạnh mẽ từ năm 2026 nhằm điều chỉnh hành vi tiêu dùng.

- Rượu và Bia: Nhóm sản phẩm bia và rượu trên 20 độ sẽ chịu thuế suất 65% từ năm 2026 (hướng tới 90% vào năm 2031).

- Các loại hình kinh doanh như vũ trường, karaoke, golf, casino và các mặt hàng như xe hơi cao cấp, vàng mã cũng nằm trong danh mục điều chỉnh thuế suất mới.

6. Gia hạn giảm 50% thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu

Để hỗ trợ chi phí logistics và kiềm chế lạm phát, Nghị quyết 109/2025/UBTVQH15 tiếp tục gia hạn giảm 50% thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu và mỡ nhờn trong năm 2026. Đáng chú ý, nhóm nhiên liệu bay cũng được đưa vào diện áp dụng, tạo đà phục hồi mạnh mẽ cho ngành hàng không và du lịch.

7. Nông sản chưa qua chế biến: Khôi phục quyền lợi khấu trừ thuế GTGT

Từ năm 2026, Luật Thuế Giá trị gia tăng (GTGT) sửa đổi khôi phục quy định: Doanh nghiệp và HTX không phải tính thuế GTGT nhưng vẫn được khấu trừ thuế GTGT đầu vào đối với nông sản chưa qua chế biến hoặc sơ chế thông thường.

Sự điều chỉnh này xóa bỏ những bất cập trong việc ngắt quãng chuỗi thuế GTGT, giúp các đơn vị thu mua nông sản giảm chi phí đầu vào và nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản Việt trên thị trường quốc tế.

8. Gỡ “nút thắt” hoàn thuế giá trị gia tăng

Một cải cách đột phá khác là việc bãi bỏ quy định: "Người mua chỉ được hoàn thuế khi người bán đã nộp thuế". Đây vốn là một "điểm nghẽn" kinh niên khiến nhiều doanh nghiệp xuất khẩu bị đọng vốn kéo dài. Việc tháo gỡ điều kiện này sẽ giải phóng dòng vốn lưu động cực lớn cho nhóm doanh nghiệp thu mua nông, lâm, thủy sản.

9. Ưu đãi thuế cho công nghiệp bán dẫn và điện tử

Hướng tới mục tiêu trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, Thông tư 33/2025/TT-BKHCN đưa ra các tiêu chí ưu đãi thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) rất cụ thể. Theo đó, các doanh nghiệp sử dụng sản phẩm bán dẫn trong nước, đầu tư cho R&D, thiết kế sản phẩm và chuyển giao công nghệ sẽ được hưởng các mức ưu đãi thuế tối đa kể từ ngày 1/1/2026.

Hoàng Đông