AI chỉ tạo ra tăng trưởng khi doanh nghiệp thiết kế lại cách làm việc

Phát biểu tại Hội thảo APEC về thúc đẩy chuyển đổi số cho doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa trong bối cảnh phát triển của trí tuệ nhân tạo, bà Hằng Phạm, nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc 5S Media, cho rằng thách thức lớn nhất của doanh nghiệp không nằm ở việc thiếu công cụ AI, mà ở khả năng thiết kế lại quy trình, dữ liệu và trách nhiệm ra quyết định.

Trong tham luận “AI for MSMEs: Pressure or a New Growth Engine?”, bà CEO 5S Media đã nhấn mạnh: “mua phần mềm không đồng nghĩa với chuyển đổi”. Theo đó, nếu doanh nghiệp giữ nguyên cách làm việc cũ, thì công cụ mới chỉ làm tăng chi phí và tạo thêm một lớp vận hành cần quản lý.

LỘ TRÌNH NĂM BƯỚC ĐỂ AI THÀNH “BỘ NÃO THỨ HAI” CỦA DOANH NGHIỆP

Theo bà Hằng, tranh luận về việc AI có thay thế con người hay không đang được đặt ở một góc nhìn chưa phù hợp. Thực tế, AI không thay thế một con người hoàn chỉnh mà chủ yếu đảm nhận hoặc rút ngắn các tác vụ riêng lẻ mang tính lặp lại, dễ dự đoán, nặng về thao tác và không đòi hỏi nhiều phán đoán chuyên môn.

Từ đó, bà đề xuất mô hình phối hợp ba vai trò trong doanh nghiệp. Trong đó, AI đóng vai trò trợ lý, đảm nhiệm xử lý dữ liệu, tự động hóa quy trình và chuẩn bị các bản nháp; đội ngũ nhân sự chịu trách nhiệm kiểm duyệt kết quả, phát hiện sai sót, kiểm tra các trường hợp AI tạo thông tin sai lệch và bảo đảm chất lượng đầu ra; còn lãnh đạo là người đưa ra các quyết định chiến lược và chịu trách nhiệm cuối cùng.

"Doanh nghiệp không tạo ra giá trị chỉ bằng cách mua thêm công cụ. Giá trị xuất hiện khi doanh nghiệp thiết kế lại cách làm việc để AI được đặt đúng chỗ trong quy trình”

Bà Hằng Phạm Nhà Sáng lập kiêm Tổng Giám đốc 5S Media

Theo bà Hằng, lợi thế cạnh tranh sẽ thuộc về những cá nhân và doanh nghiệp biết khai thác AI một cách hiệu quả. "Nhân sự biết sử dụng AI sẽ tạo ra năng suất và giá trị vượt trội hơn. Tương tự, doanh nghiệp biết tổ chức lại công việc xoay quanh AI sẽ có lợi thế rõ rệt so với doanh nghiệp chỉ bổ sung công cụ AI vào mô hình vận hành cũ", bà nhận định. Để chuyển từ thử nghiệm rời rạc sang quản trị dựa trên dữ liệu, CEU 5S Media đã đề xuất lộ trình năm bước.

Thứ nhất, chuẩn hóa quy trình, loại bỏ sự lộn xộn trong vận hành và mô tả rõ từng bước công việc để AI có thể hỗ trợ đúng nhiệm vụ.

Thứ hai, tập trung dữ liệu, đưa thông tin về một nguồn thống nhất, tạo nguyên liệu đáng tin cậy cho hệ thống AI.

Thứ ba, số hóa tri thức, biến kinh nghiệm đang nằm trong đầu mỗi cá nhân thành tài sản số dùng chung của doanh nghiệp.

Thứ tư, làm rõ vai trò, xác định ranh giới giữa phần việc của AI, phần kiểm duyệt của nhân sự và quyền quyết định của lãnh đạo.

Thứ năm, đào tạo có kiểm soát, nâng cao năng lực AI cho đội ngũ đi cùng nguyên tắc bảo mật dữ liệu, kiểm chứng thông tin và sử dụng có trách nhiệm.

Từ kinh nghiệm điều hành một doanh nghiệp, bà cho rằng thước đo của chuyển đổi AI không nên dừng ở số giờ tiết kiệm được hoặc số công cụ đã triển khai. Một sáng kiến thành công phải để lại cho doanh nghiệp quy trình rõ hơn, dữ liệu sạch hơn, tri thức được lưu giữ, đội ngũ có năng lực tốt hơn và cơ chế ra quyết định minh bạch hơn. Đây là những nền tảng giúp kết quả tiếp tục được duy trì ngay cả khi công cụ hoặc mô hình công nghệ thay đổi.

"AI có thể tạo ra tốc độ trong ngắn hạn. Nhưng tăng trưởng chỉ thực sự lâu dài khi tốc độ ấy được chuyển hóa thành quy trình, dữ liệu, tri thức và năng lực con người mà doanh nghiệp có thể tiếp tục sử dụng, cải tiến và nhân rộng", bà Hằng nói.

BA ĐỘNG LỰC GIÚP DOANH NGHIỆP VIỆT BỨT PHÁ CÙNG AI

Theo bà Hằng, Việt Nam đang hội tụ ba động lực quan trọng: chính sách hỗ trợ mạnh mẽ, tốc độ phổ cập AI nhanh và khả năng thích ứng linh hoạt của cộng đồng doanh nghiệp. Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu kinh tế số đóng góp khoảng 30% GDP và hỗ trợ ít nhất 500.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ chuyển đổi số. Trong số này, ít nhất 300.000 doanh nghiệp được hỗ trợ ứng dụng sản phẩm, giải pháp công nghệ số, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo.

Trao đổi bên lề sự kiện, bà Hằng Phạm, CEO 5S Media, cho biết khi chính sách hỗ trợ, tốc độ phổ cập công nghệ và sự linh hoạt của doanh nghiệp vừa và nhỏ cùng hội tụ, Việt Nam có một cơ hội rất hiếm để rút ngắn khoảng cách năng suất. Nhưng cơ hội chỉ trở thành tăng trưởng dài hạn nếu doanh nghiệp hành động từ quy trình và dữ liệu, thay vì chạy theo công cụ.

Bên cạnh các điều kiện vĩ mô, bà Hằng cho rằng doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam có ba lợi thế nổi bật: học hỏi và thay đổi nhanh, khả năng chống chịu trước biến động, cùng lực lượng lao động trẻ sẵn sàng nâng cấp kỹ năng số. Sự tinh gọn giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể tái thiết kế quy trình nhanh hơn nhiều tổ chức quy mô lớn

Theo Báo cáo Global AI Diffusion quý I/2026 của Microsoft, 26,5% người Việt Nam trong độ tuổi 15-64 đã sử dụng một sản phẩm AI tạo sinh trong kỳ báo cáo, đưa Việt Nam đứng thứ hai Đông Nam Á về mức độ phổ cập AI. Đây là chỉ số về người sử dụng AI, không phải tỷ lệ doanh nghiệp đã triển khai AI.

"Khi chính sách hỗ trợ, tốc độ phổ cập công nghệ và sự linh hoạt của doanh nghiệp vừa và nhỏ cùng hội tụ, Việt Nam có một cơ hội rất hiếm để rút ngắn khoảng cách năng suất. Nhưng cơ hội chỉ trở thành tăng trưởng dài hạn nếu doanh nghiệp hành động từ quy trình và dữ liệu, thay vì chạy theo công cụ", bà Hằng nhấn mạnh.

Bên cạnh các điều kiện vĩ mô, bà Hằng cho rằng doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam có ba lợi thế nổi bật: học hỏi và thay đổi nhanh, khả năng chống chịu trước biến động, cùng lực lượng lao động trẻ sẵn sàng nâng cấp kỹ năng số. Sự tinh gọn giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể tái thiết kế quy trình nhanh hơn nhiều tổ chức quy mô lớn.

Một trong những rào cản lớn của doanh nghiệp vừa và nhỏ là khó thu hút đầy đủ nhân sự giỏi cho mọi chức năng. Theo bà Hằng, các hệ thống AI và AI agent có thể hỗ trợ phần việc nặng về thu thập, tổng hợp, phân tích và chuẩn bị phương án, qua đó giúp người lãnh đạo suy nghĩ rộng hơn, phản ứng nhanh hơn và dành nhiều năng lực hơn cho các quyết định quan trọng.

"AI có thể trở thành bộ não thứ hai của doanh nghiệp, nhưng không thể trở thành người chịu trách nhiệm thay CEO. Quyết định cuối cùng, đặc biệt với những vấn đề liên quan đến con người, thương hiệu và chiến lược, vẫn phải thuộc về lãnh đạo", bà Hằng nói.

"Tăng trưởng không đến từ việc chạy theo công cụ mới nhất. Nó đến từ việc biến công nghệ thành năng lực tổ chức để có thể tiếp tục tạo ra giá trị, ngay cả khi công nghệ thay đổi”.