Ai được phép mua, bán dữ liệu?
Chính phủ đề xuất hợp pháp hóa mua bán dữ liệu, yêu cầu định danh qua VNeID, siết chặt quản lý giảm hàng hóa chợ đen và minh bạch giao dịch.

Người dân sắp có thể mua bán dữ liệu như một loại tài sản. Ảnh: VNCS.
Bộ Công an đang lấy ý kiến cho dự thảo nghị định quy định về hoạt động của các sàn dữ liệu trong nước. Dữ liệu của cá nhân sở hữu có thể chính thức trở thành một loại tài sản có giá trị được người dân và cơ quan nhà nước mua bán.
Giao dịch này bắt buộc phải danh chính ngôn thuận, không thể dùng các tài khoản ảo. Công dân Việt Nam phải đăng ký tài khoản qua và đạt định danh mức 2 trên ứng dụng VNeID.
Các tổ chức và doanh nghiệp trong nước cũng được áp dụng tương tự và cần được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh theo quy định của pháp luật. Tổ chức nước ngoài không có VNeID phải hợp pháp hóa lãnh sự hồ sơ thủ công. Quy định này giúp giảm thiểu vấn đề chợ đen dữ liệu, lưu dấu vết mọi giao dịch.
Để mở và kinh doanh một sàn dữ liệu, người đứng đầu doanh nghiệp phải có bằng tốt nghiệp đại học trở lên, và phải học đúng các nhóm ngành công nghệ hoặc kinh tế thương mại và luật. Họ cũng phải có ít nhất hai năm kinh nghiệm trong việc quản lý dữ liệu.
Cơ quan quản lý nhà nước sẽ kiểm tra rất kỹ lịch sử làm việc của từng cá nhân và đối chiếu lịch sử đóng bảo hiểm xã hội qua VssID. Thông tin lịch sử việc làm trên ứng dụng VNeID cũng được dùng để xác thực liên thông, nhằm phát hiện và loại bỏ giấy tờ kinh nghiệm giả.
Sàn giao dịch dữ liệu được phân chia làm hai loại chính biệt lập. Sàn thứ nhất do Trung tâm dữ liệu quốc gia thuộc Bộ Công an trực tiếp quản lý, lấy tên miền sandulieuquocgia.gov.vn. và chuyên cung cấp dữ liệu từ cơ quan Đảng và nhà nước.
Phần còn lại được đưa vào nhóm sàn dữ liệu khác, do nhiều đơn vị hoặc tổ chức tư nhân ngoài nhà nước lập ra. Điều kiện hoạt động đảm bảo an toàn thông tin từ cấp độ 3 trở lên và cũng phải kết nối đồng bộ với sàn quốc gia.
Người mua chỉ cần tìm kiếm dữ liệu cần thiết ngay trên giao diện sàn, thực hiện hoàn toàn trực tuyến. Người bán có nghĩa vụ phải công bố rõ ràng nguồn gốc hợp pháp của dữ liệu. Sau đó hai bên tự do thương lượng và chốt giá cả với nhau.
Tiền mua bán được thanh toán qua ngân hàng hoặc các tổ chức trung gian. Dữ liệu sẽ chuyển qua hình thức tệp tải về hoặc hàm API chuyên dụng, kèm với tờ giấy xác nhận quyền tài sản.
Ngoài ra, sàn dữ liệu cho phép các bên tổ chức đấu giá trực tuyến minh bạch bằng cách trả giá lên hoặc đặt giá xuống. Các sàn cũng cung cấp một môi trường thử nghiệm đặc biệt, cho phép người mua truy cập dùng thử và đánh giá dữ liệu trước khi thanh toán nhưng không thể trích xuất hay tải về máy.
Về định giá, cơ quan chủ quản nhà nước sẽ tự xác định mức phí cho dữ liệu của họ, trong khi cá nhân được tự do định giá tài sản dữ liệu của mình. Bộ Tài chính sẽ ban hành những hướng dẫn chi tiết về cơ chế này và cung cấp thêm dịch vụ hỗ trợ phân tích giá tham chiếu. Mức hoa hồng của sàn thu trên mỗi giao dịch thành công sẽ được công khai minh bạch.
Để hạn chế rủi ro, sàn giao dịch phải có trách nhiệm thiết lập cơ chế bảo vệ người dùng. Hệ thống phải có kênh tiếp nhận các phản ánh và yêu cầu giải quyết tranh chấp, và thông báo hướng xử lý trong vòng 3 ngày làm việc.
Người bán nếu cung cấp sai dữ liệu sẽ bị xử phạt rất nặng sẽ bắt buộc phải bồi thường thiệt hại thực tế. Người mua nếu dùng dữ liệu sai mục đích cam kết cũng phải đền bù tương xứng. Bộ Công an sẽ giám sát chặt chẽ mọi hoạt động trên sàn và tiến hành thanh tra, xử lý vi phạm.
Nguồn Znews: https://znews.vn/ai-duoc-phep-mua-ban-du-lieu-post1642162.html











