AI ngân hàng phải tạo giá trị thực, bảo vệ dòng tiền 1,2 triệu tỷ đồng mỗi ngày

Tại Hội thảo và Triển lãm Smart Banking 2026 diễn ra ngày 22/10, các chuyên gia và lãnh đạo ngành ngân hàng tập trung thảo luận về hiệu quả ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động tài chính, đặc biệt là tối ưu chi phí, nâng cao chất lượng dịch vụ và phòng chống tội phạm công nghệ cao.

AI giúp ngân hàng tiết kiệm tới 40% chi phí

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Tiến Dũng cho biết hệ thống ngân hàng hiện xử lý khoảng 100 triệu giao dịch thanh toán mỗi ngày, với tổng giá trị xấp xỉ 1,2 triệu tỷ đồng.

Toàn cảnh Hội thảo.

Theo ông, lợi thế cạnh tranh của ngân hàng không còn nằm ở số lượng ứng dụng công nghệ mà ở khả năng khai thác dữ liệu, nâng cao năng suất và phục vụ khách hàng hiệu quả hơn.

Phó Thống đốc dẫn trường hợp khách hàng đã đăng nhập tài khoản nhưng trợ lý ảo vẫn yêu cầu gọi tổng đài để tìm hiểu quyền lợi. Điều này cho thấy AI chỉ thực sự có giá trị khi giải quyết được nhu cầu cụ thể, giúp nhận diện rủi ro sớm và đơn giản hóa quy trình, thay vì chỉ tạo ấn tượng về công nghệ.

Để đạt hiệu quả, việc ứng dụng AI phải đồng bộ bốn yếu tố gồm công nghệ, dữ liệu, quản trị và con người.

TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, cho biết AI đang được ứng dụng trong thẩm định tín dụng, cá nhân hóa dịch vụ và tự động hóa nghiệp vụ, giúp nhiều ngân hàng tiết kiệm từ 20% đến 40% chi phí vận hành.

Tại TPBank, Tổng Giám đốc Nguyễn Hưng cho biết ngân hàng đã triển khai hơn 60 ứng dụng AI tại 13 khối nghiệp vụ, phục vụ nền tảng 18 triệu khách hàng, với 99,5% giao dịch thực hiện trực tuyến.

Đội ngũ 450 nhân sự công nghệ thông tin ứng dụng AI trong quá trình phát triển phần mềm, qua đó tăng năng suất gấp 2–3 lần và giảm một nửa thời gian xử lý.

Tuy nhiên, ông Hưng cảnh báo nguy cơ AI đưa ra thông tin sai lệch nhưng có vẻ thuyết phục. Vì vậy, các ứng dụng cần được kiểm soát, thẩm định chuyên môn và có sự giám sát của con người.

Bảo vệ dòng tiền và nâng cao năng lực chống chịu số

Bên cạnh hiệu quả vận hành, AI ngày càng đóng vai trò quan trọng trong phát hiện gian lận và bảo vệ tài sản khách hàng.

Ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán NHNN, cho biết trong 8 tháng đầu năm 2026, hạ tầng thanh toán số quốc gia có khả năng xử lý tới 40 triệu giao dịch mỗi ngày, trong khi kho dữ liệu tín dụng ghi nhận hơn 57 triệu khách hàng.

Đáng chú ý, hệ thống giám sát rủi ro và cảnh báo sớm SIMO của NHNN, kết hợp với AI, đã hỗ trợ khoảng 2 triệu lượt khách hàng tạm dừng hoặc hủy giao dịch đáng ngờ, qua đó góp phần bảo vệ số tiền lên tới 76.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, phương thức tấn công mạng và lừa đảo tài chính ngày càng tinh vi.

Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng Bộ Công an, cảnh báo tội phạm đang lợi dụng AI và công nghệ deepfake để giả mạo tin nhắn, hình ảnh, danh tính lãnh đạo nhằm chiếm đoạt tài khoản. Một số đối tượng còn sử dụng hình ảnh tĩnh hoặc video ngắn để tìm cách vượt qua xác thực sinh trắc học.

Theo ông Harmon Wang, Tổng Giám đốc StreamCube Technology, tội phạm tài chính thường hoạt động theo mạng lưới, phân chia các công đoạn từ tiếp cận nạn nhân đến chuyển tiền và tẩu tán tài sản.

Vì vậy, việc phòng chống gian lận không thể chỉ dựa vào kiểm tra từng giao dịch riêng lẻ mà cần kết nối dữ liệu theo thời gian thực giữa ngân hàng, doanh nghiệp viễn thông, đơn vị công nghệ và cơ quan công an.

Trước những rủi ro này, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng yêu cầu các ngân hàng tăng cường giám sát an ninh mạng, đặc biệt là những giao dịch bất thường phát sinh vào ban đêm, đồng thời đầu tư hệ thống dự phòng để duy trì hoạt động khi xảy ra sự cố.

NHNN sẽ tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý và nâng cấp hạ tầng, lấy chất lượng phục vụ khách hàng và khả năng chống chịu trước rủi ro công nghệ làm thước đo hiệu quả chuyển đổi số.

Trong bối cảnh quy mô thanh toán ngày càng lớn và thủ đoạn gian lận liên tục thay đổi, hiệu quả ứng dụng AI tại ngân hàng cần được đánh giá bằng kết quả cụ thể, từ chi phí tiết kiệm, thời gian xử lý giao dịch đến khả năng phát hiện rủi ro và bảo vệ tiền của khách hàng.