AI phát triển, các diễn viên lồng tiếng Trung Quốc khốn đốn

Nhiều diễn viên lồng tiếng Trung Quốc đang lao đao vì vấn nạn bị người khác dùng AI giả mạo giọng nói. Ảnh: Creaders,

Trung Quốc đang đẩy mạnh phát triển công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), nhưng việc AI giả giọng lan tràn trên mạng đã dẫn đến vấn đề xâm phạm quyền lợi, khiến nhiều diễn viên lồng tiếng nổi tiếng mất cơ hội việc làm, sinh kế bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Một số người đã phải nhờ đến pháp luật, nhưng đến nay vẫn chưa giành được thắng lợi. Việc thu thập chứng cứ khó khăn, thực thi pháp luật hạn chế và những lỗ hổng về pháp lý khiến hành vi xâm phạm rất khó bị truy cứu.

Bị AI “cướp cơm”, các diễn viên lồng tiếng kêu cứu

Theo các trang Jiupai News, Singtao, Sina… hồi tháng 3 năm nay, nhiều đại diện trong ngành — bao gồm diễn viên lồng tiếng nổi tiếng Lý Quán Lâm và các công ty “Biên Giang Studio” và “729 Sound Workshop” — đã cùng ra tuyên bố, yêu cầu cơ quan chức năng nhìn nhận nghiêm túc vấn đề AI giả giọng xâm phạm quyền lợi và đưa ra đề xuất các cơ quan chức năng ban hành “Ba điều cấm”.

Ba điều cấm gồm: Nghiêm cấm mọi hành vi thu thập giọng nói và tạo AI giả giọng khi chưa được cá nhân cho phép; kiên quyết phản đối việc lạm dụng giọng nói vì mục đích thương mại; các nền tảng phải gỡ bỏ toàn bộ nội dung vi phạm và truy cứu trách nhiệm pháp lý đối với người vi phạm.

Diễn viên nổi tiếng Trương Gia Minh lồng tiếng trong phim "Na Tra" kêu cứu vì bị "cướp giọng" tràn lan. Ảnh: Sina.

Theo tin trên các báo, diễn viên lồng tiếng nổi tiếng Trương Gia Minh — người lồng tiếng cho nhân vật “Thái Ất Chân Nhân” trong bộ phim ăn khách “Na Tra 2” — cho biết từ cuối năm 2025, anh phát hiện giọng nói của mình, đặc biệt là giọng thể hiện vai nhân vật “Thái Ất Chân Nhân” đã bị AI sao chép tràn lan.

Chỉ trong một ngày, Trương Gia Minh đã tìm thấy tới 700 trường hợp vi phạm. Ông cho biết tình trạng này đã trực tiếp ảnh hưởng đến thu nhập của mình: một số khách hàng nói rằng vì đã có nhiều giọng AI tương tự, thậm chí miễn phí, nên không tiếp tục hợp tác nữa. Ít nhất 3 hợp đồng đã bị đối tác hủy vì lý do này.

Chưa có biện pháp chế tài về mặt pháp luật

Theo các báo, Trương Gia Minh đã thuê luật sư và thu thập chứng cứ. Sau 1 tháng mới lần ra được một tài khoản vi phạm, nhưng trước khi khởi kiện thì phát hiện người liên quan chỉ là một thiếu niên 13 tuổi, khiến ông rơi vào tình thế khó xử.

Trương Gia Minh thừa nhận rằng cho đến nay, ông chưa có biện pháp nào bảo vệ thành công quyền lợi của mình. Nhiều người vi phạm là trẻ vị thành niên thiếu hiểu biết pháp luật hoặc chỉ kiếm sống bằng lưu lượng truy cập.

Ngay cả khi có thắng kiện, số tiền bồi thường cũng không đáng kể, lại có khả năng không thi hành được, khiến chi phí để kiện bảo vệ quyền lợi hoàn toàn không tương xứng với thiệt hại do bị xâm phạm bản quyền.

Cuối năm 2025, Mễ Tử, một diễn viên lồng tiếng ở An Huy, đã thu âm hai câu thoại cho quảng cáo đêm giao thừa của một chuỗi quán karaoke ở Bắc Kinh. Tuy nhiên, trong video quảng cáo cuối cùng được phát hành, hai câu thoại ban đầu đã trở thành ba. Câu thoại thứ ba thêm được công ty tạo ra bằng AI sao chép giọng nói của cô. Quảng cáo sau đó được phân phối tại hơn một trăm cửa hàng trên toàn quốc và trên nhiều nền tảng trực tuyến.

Để bảo vệ quyền lợi của mình, Mễ Tử không chỉ gọi đến nhiều đường dây nóng khiếu nại như 12345 và 12315, mà còn đến Bắc Kinh để tìm luật sư và nộp đơn khiếu nại, mất ba tháng và rất nhiều công sức. Tuy nhiên, những nỗ lực bảo vệ quyền lợi của cô đã bị mắc kẹt trong vòng luẩn quẩn "khó khăn trong việc khởi kiện". Vấn đề cốt lõi là bằng chứng của cô không được tòa án công nhận, và cơ hội bổ sung bằng chứng đã bị mất.

Một số diễn viên lồng tiếng bị "cướp cơm" vì bị "đạo giọng" mà không tự bảo vệ được vì thiếu chế tài pháp luật. Ảnh: TNL.

Thường Hỉ Ba, một diễn viên lồng tiếng Hồ Nam, phát hiện ra giọng nói của mình bị sao chép và đã cố gắng khiếu nại với nền tảng, nhưng nhận thấy không có mục khiếu nại chuyên dụng phù hợp.

Một diễn viên lồng tiếng khác là Tiểu Mộc cũng chịu ảnh hưởng nặng nề. Ông phát hiện một số người vi phạm rất tinh vi: Trộn giọng của nhiều diễn viên vào cùng một nhân vật khiến người nghe khó nhận diện; dùng “chiến thuật du kích”: Khi bị báo cáo thì xóa nội dung, lập tài khoản mới và tiếp tục hoạt động.

Trong khi đó, các biện pháp xử lý của nền tảng thường rất hạn chế. Ông cũng chỉ ra rằng một số nền tảng video ngắn còn thu phí người dùng để sử dụng những giọng AI “ăn cắp”, tức là kiếm tiền từ giọng nói của diễn viên mà không hề xin phép.

Diễn viên lồng tiếng kỳ cựu Trương Tiểu Mạch bày tỏ lo ngại về tương lai ngành nghề. Ông cho biết AI đã thu hẹp nghiêm trọng không gian sống của diễn viên lồng tiếng, khiến số lượng hợp đồng giảm mạnh, thậm chí có người buộc phải chuyển nghề sang làm shipper giao đồ ăn, môi giới bất động sản để kiếm sống…

Tuy nhiên, các chuyên gia pháp lý Trung Quốc cho rằng việc xử lý xâm phạm AI giả giọng đang gặp nhiều khó khăn vì khó thu thập chứng cứ, khó giám định, pháp luật chưa hoàn thiện.

Nhà nghiên cứu Triệu Chiếm Lĩnh ở Trung tâm Sở hữu trí tuệ, Đại học Chính pháp Trung Quốc cho rằng: Các nền tảng cần chủ động cấm người dùng sử dụng giọng nói người khác khi chưa được phép; các diễn viên lồng tiếng nên tiến hành đăng ký riêng giọng nói và “dấu vân giọng nói” có giá trị thương mại để thuận lợi truy cứu trách nhiệm khi bị xâm phạm sau này.